SOẠN BÀI "VỪA NHẮM MẮT VỪA MỞ CỬA SỔ"

Một khu vườn đầy hoa, những trò chơi khám phá thú vị và những bài học giản dị của người cha đã mở ra trước mắt người đọc một thế giới trong trẻo, giàu yêu thương. Qua văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ, nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần khắc họa tình cha con ấm áp, đồng thời gợi nhắc mỗi người biết lắng nghe, cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên và trân trọng những điều bình dị quanh mình. Bằng giọng văn nhẹ nhàng, giàu chất thơ cùng cách miêu tả tinh tế những cảm nhận của nhân vật, tác phẩm gửi gắm thông điệp sâu sắc về tình yêu thương, niềm hạnh phúc và khả năng khám phá thế giới bằng cả tâm hồn. Cùng Học văn Cô Diệu Thu, các em tìm hiểu nội dung, nghệ thuật đặc sắc của văn bản và chuẩn bị bài học thật hiệu quả nhé!

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

Nguyễn Ngọc Thuần sinh năm 1972, quê ở Bình Thuận.
Ông là nhà văn chuyên sáng tác cho thiếu nhi.
Các tác phẩm của ông thường có giọng văn trong trẻo, giàu chất thơ, thể hiện tình yêu thương con người và sự gắn bó với thiên nhiên.
Tác phẩm tiêu biểu: Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (2004), Trên đồi cao chăn bầy thiên sứ (2003).

2. Tác phẩm

Thể loại: Truyện dài, đoạn trích mang hình thức truyện kể.
Xuất xứ: Trích từ tác phẩm Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ.
Phương thức biểu đạt chính: Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Ngôi kể: Ngôi thứ nhất, người kể chuyện xưng “tôi”.
Bố cục: Có thể chia văn bản thành các phần theo diễn biến câu chuyện: những bài học của người bố trong khu vườn, câu chuyện về món quà và những khám phá của nhân vật “tôi” khi cảm nhận thế giới bằng các giác quan.

3. Tóm tắt văn bản

Nhân vật “tôi” sống cùng bố trong một ngôi nhà có khu vườn trồng nhiều hoa. Bố thường hướng dẫn con nhắm mắt, chạm vào từng bông hoa để đoán tên, đồng thời rèn luyện khả năng nhận biết khoảng cách và âm thanh. Nhờ những bài học ấy, cậu bé dần cảm nhận thế giới xung quanh bằng nhiều giác quan tinh tế hơn. Cậu cũng hiểu được ý nghĩa của những món quà, của tình yêu thương và sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên. Qua câu chuyện giản dị, người bố giúp con nhận ra những điều quý giá trong cuộc sống thường ngày.

II. Đọc văn bản

1. Những chi tiết trong lời kể về người bố

Trả lời:

Người bố trồng nhiều hoa trong vườn, cùng con tưới cây mỗi buổi chiều. Bố làm cho con một chiếc bình tưới nhỏ vừa tay, hướng dẫn con nhắm mắt và chạm vào từng bông hoa để đoán tên. Bố còn dạy con nhận biết khoảng cách thông qua âm thanh và bước chân.

Những chi tiết ấy cho thấy người bố là người yêu thiên nhiên, giàu tình yêu thương và kiên nhẫn trong việc dạy con khám phá thế giới.

2. Lời nói, cử chỉ và hành động của các nhân vật

Trả lời:

Nhân vật “tôi”: Hăng hái tham gia những trò chơi của bố, chăm chú cảm nhận các loài hoa bằng xúc giác và khứu giác, dần nhận biết được đặc điểm của khu vườn mà không cần nhìn bằng mắt.
Người bố: Ân cần hướng dẫn, kiên nhẫn đặt câu hỏi, khích lệ con và giúp con nhận ra những điều thú vị trong cuộc sống.

Qua lời nói và hành động của hai nhân vật, tác giả làm nổi bật tình cảm cha con gần gũi, ấm áp. Người bố không chỉ chăm sóc con mà còn dạy con cách quan sát, cảm nhận và yêu thương thế giới xung quanh.

3. Vì sao nhân vật “tôi” có thể giúp bố cứu bạn Tí?

Trả lời:

Nhân vật “tôi” có thể giúp bố cứu bạn Tí nhờ khả năng nghe âm thanh, nhận biết tiếng động và phán đoán khoảng cách đã được rèn luyện qua những trò chơi trong khu vườn. Điều đó cho thấy những bài học tưởng như đơn giản của người bố có ý nghĩa thiết thực, giúp cậu bé phát triển khả năng cảm nhận và ứng phó với tình huống trong cuộc sống.

4. Vì sao nhân vật “tôi” thích gọi tên bạn Tí và bố?

Trả lời:

Nhân vật “tôi” thích gọi tên bạn Tí và bố vì cậu cảm nhận được vẻ đẹp của âm thanh trong mỗi cái tên. Đặc biệt, tên của những người thân yêu trở nên thân thuộc và có ý nghĩa hơn bởi chúng gắn với tình cảm, sự gần gũi và những kỉ niệm đẹp.

Qua đó, tác giả khẳng định rằng ngôn ngữ không chỉ dùng để gọi tên sự vật, con người mà còn chứa đựng tình cảm và sự gắn bó giữa người với người.

5. Cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật “tôi” khi nghe bố giảng giải về những món quà

Trả lời:

Nhân vật “tôi” cảm thấy vui vẻ, xúc động và dần hiểu ra ý nghĩa sâu sắc của những món quà. Quà tặng không nhất thiết phải là những vật có giá trị lớn lao mà có thể là những điều bình dị, thân thuộc trong cuộc sống, như một bông hoa, một khu vườn hay tình yêu thương của người thân.

Qua lời giảng giải của bố, cậu bé nhận ra rằng biết trân trọng những điều giản dị cũng là một cách cảm nhận hạnh phúc.

6. Điều bí mật mà nhân vật “tôi” muốn chia sẻ là gì?

Trả lời:

Nhân vật “tôi” muốn chia sẻ khả năng cảm nhận thế giới bằng các giác quan, ngay cả khi nhắm mắt. Cậu có thể nhận biết các loài hoa qua hương thơm, nghe tiếng bước chân để đoán người đang đến và phán đoán khoảng cách.

Những khám phá ấy giúp cậu cảm nhận khu vườn sâu sắc hơn, nhận ra vẻ đẹp của thiên nhiên bằng nhiều cách khác nhau. Qua đó, tác phẩm khuyến khích mỗi người biết mở rộng khả năng quan sát, lắng nghe và cảm nhận cuộc sống bằng cả tâm hồn.

III. Sau khi đọc

Câu 1. Nêu những chi tiết thể hiện sự quan tâm, yêu thương của người bố dành cho nhân vật “tôi”.

Trả lời:

Người bố dành nhiều thời gian cùng con chăm sóc khu vườn, làm cho con chiếc bình tưới phù hợp, hướng dẫn con nhận biết các loài hoa và kiên nhẫn tổ chức những trò chơi khám phá. Bố thường xuyên khích lệ, trò chuyện và chia sẻ những bài học về cuộc sống với con.

Những hành động ấy thể hiện tình yêu thương chân thành, sự quan tâm chu đáo và mong muốn giúp con trưởng thành trong nhận thức, cảm xúc.

Câu 2. Em hiểu thế nào về ý nghĩa nhan đề “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”?

Trả lời:

Nhan đề tạo nên một hình ảnh tưởng như nghịch lí: nhắm mắt nhưng vẫn mở cửa sổ. Tuy nhiên, nhan đề không chỉ nói về hành động cụ thể mà còn gợi ra cách cảm nhận thế giới bằng những giác quan khác ngoài thị giác.

“Nhắm mắt” giúp nhân vật chú ý hơn đến hương thơm, âm thanh và những cảm nhận tinh tế; “mở cửa sổ” tượng trưng cho việc mở lòng đón nhận thiên nhiên và cuộc sống. Nhan đề gửi gắm thông điệp rằng con người cần biết lắng nghe, cảm nhận và khám phá vẻ đẹp quanh mình bằng nhiều cách.

Câu 3. Qua câu chuyện, em nhận xét gì về mối quan hệ giữa hai bố con?

Trả lời:

Mối quan hệ giữa hai bố con rất gần gũi, yêu thương và tin tưởng lẫn nhau. Người bố luôn dành thời gian đồng hành cùng con, nhẹ nhàng hướng dẫn và giúp con trưởng thành. Nhân vật “tôi” cũng hào hứng đón nhận những bài học của bố, từ đó hình thành khả năng cảm nhận thiên nhiên và tình yêu cuộc sống.

Tình cảm cha con trong truyện được thể hiện qua những hành động đời thường, giản dị nhưng sâu sắc.

Câu 4. Văn bản gửi đến người đọc những thông điệp gì?

Trả lời:

Văn bản gửi gắm một số thông điệp ý nghĩa:

Hãy yêu quý và trân trọng vẻ đẹp của thiên nhiên.
Biết cảm nhận cuộc sống bằng nhiều giác quan, không chỉ bằng đôi mắt.
Hạnh phúc có thể bắt nguồn từ những điều bình dị, gần gũi.
Tình yêu thương và sự đồng hành của gia đình có vai trò quan trọng đối với sự trưởng thành của mỗi người.
Hãy biết trao đi và đón nhận những món quà tinh thần bằng sự chân thành.

IV. Tổng kết

1. Nội dung

Văn bản ca ngợi tình cha con ấm áp, đồng thời khẳng định vẻ đẹp của thiên nhiên và những giá trị giản dị trong cuộc sống. Qua những bài học của người bố, nhân vật “tôi” học được cách cảm nhận thế giới bằng nhiều giác quan, biết yêu thương và trân trọng những điều quanh mình.

2. Nghệ thuật