“MÀU HOA CÒN LẠI” CỦA XUÂN QUỲNH – MỘT MÀU HOA TRẮNG CÒN LẠI VỚI THỜI GIAN
Ba mươi năm tiếng súng đã lặng yên
Đất đã trở về với khoai với lúa
Miền đất xưa lẫy lừng một thuở;
Những Mường Thanh, Hồng Cúm, Him Lam …
Chiến thắng đã qua thương nhớ những anh hùng:
Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót …
Màu Ban trắng khắp đèo cao vực thẳm
Cỏ xanh rờn như tiếng hát lan xa …
Con đường nào các anh đã đi qua
Máu thấm đất, mồ hôi đầm trấn thủ
Dân công đi ào ào như thác lũ
Những câu hò vượt núi vút lên cao.
Thời gian trôi qua những chiến hào
Qua nỗi khổ niềm vui ngày chiến thắng
Chỉ còn lại một màu hoa rất trắng
Như ban đầu miền đất mới khai sinh
(Màu hoa còn lại-Trích Xuân Quỳnh, Thơ và đời, NXB Văn hóa thông tin, 1984, trang 80) Trong mạch nguồn văn học viết về chiến tranh, có những tác phẩm không tái hiện quá khứ bằng tiếng bom đạn dữ dội mà lặng lẽ nhìn lại chiến tranh từ chiều sâu của ký ức và hòa bình. Khi chiến tranh đã lùi xa, những mất mát và hi sinh không biến mất mà lắng đọng trong tâm thức con người, trở thành những suy ngẫm sâu xa về giá trị của cuộc sống hôm nay. Bài thơ “Màu hoa còn lại” của Xuân Quỳnh là một tác phẩm như thế. Qua việc gợi nhắc lại chiến trường xưa và những con người anh hùng đã ngã xuống, bài thơ không chỉ bày tỏ lòng tri ân sâu sắc mà còn làm nổi bật vẻ đẹp lặng thầm, bền bỉ của sự hi sinh còn lại với thời gian. Xuân Quỳnh là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại. Thơ chị giàu cảm xúc, chân thành, mang giọng điệu nữ tính, nhân hậu và sâu lắng. Dù viết về tình yêu hay chiến tranh, Xuân Quỳnh luôn hướng ngòi bút vào con người và những giá trị bền vững của đời sống. Bài thơ “Màu hoa còn lại”, in trong tập Thơ và đời năm 1984, được sáng tác khi đất nước đã bước vào thời kì hòa bình. Từ điểm nhìn của hiện tại yên bình, nhà thơ hồi tưởng về một quá khứ gian khổ, qua đó khẳng định ý nghĩa của sự hi sinh và giá trị thiêng liêng của hòa bình hôm nay. Trước hết, bài thơ mở ra bằng cảm nhận về thời gian sau chiến tranh và sự hồi sinh của đất nước:
“Ba mươi năm tiếng súng đã lặng yên
Đất đã trở về với khoai với lúa
Miền đất xưa lẫy lừng một thuở
Những Mường Thanh, Hồng Cúm, Him Lam …”
Câu thơ “Ba mươi năm tiếng súng đã lặng yên” gợi ra một khoảng thời gian đủ dài để chiến tranh trở thành ký ức, nhưng không vì thế mà bị lãng quên. Khi bom đạn ngừng rơi, đất nước trở về với nhịp sống đời thường, giản dị và bền bỉ qua hình ảnh “khoai với lúa”. Những địa danh Mường Thanh, Hồng Cúm, Him Lam từng gắn với những trận đánh ác liệt nay được nhắc lại trong giọng điệu trầm lắng, cho thấy chiến trường xưa đã lùi vào dĩ vãng, nhường chỗ cho sự yên bình của hiện tại. Từ không gian lịch sử ấy, dòng cảm xúc của bài thơ dần hướng về những con người đã làm nên chiến thắng:
“Chiến thắng đã qua thương nhớ những anh hùng
Tô Vĩnh Diện, Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót …”
Xuân Quỳnh không ca ngợi các anh hùng bằng giọng điệu hào sảng mà bằng cảm xúc “thương nhớ” rất đỗi chân thành. Cách gọi tên mộc mạc ấy thể hiện sự tri ân sâu lắng của thế hệ sau đối với những con người đã hi sinh trọn vẹn tuổi xuân cho Tổ quốc. Chiến thắng có thể đã lùi xa, nhưng tên tuổi và sự hi sinh của các anh vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức dân tộc. Cùng với con người, thiên nhiên trong bài thơ hiện lên như một chứng nhân lặng lẽ của lịch sử:
“Màu Ban trắng khắp đèo cao vực thẳm
Cỏ xanh rờn như tiếng hát lan xa …”
Hoa ban trắng và cỏ xanh gợi lên vẻ đẹp tinh khôi, rộng lớn của núi rừng Tây Bắc trong hòa bình. Thiên nhiên như được hồi sinh sau những năm tháng bom đạn. Tuy nhiên, ẩn sau vẻ đẹp ấy là dấu tích của những hi sinh thầm lặng:
“Con đường nào các anh đã đi qua
Máu thấm đất, mồ hôi đầm trấn thủ”
Con đường các anh đi qua không chỉ là con đường địa lí mà còn là con đường của gian lao, mất mát và hi sinh. Máu và mồ hôi đã thấm sâu vào lòng đất, để từ đó sự sống được hồi sinh trong bình yên. Không khí của những năm tháng kháng chiến còn hiện lên rõ nét qua hình ảnh sức mạnh cộng đồng:
“Dân công đi ào ào như thác lũ
Những câu hò vượt núi vút lên cao.”
Hình ảnh so sánh “như thác lũ” gợi khí thế sôi nổi, mạnh mẽ của nhân dân trong chiến tranh. Những câu hò vang lên giữa núi rừng không chỉ xua tan mệt nhọc mà còn thể hiện tinh thần lạc quan, ý chí bền bỉ của con người Việt Nam trong gian khổ. Ở những dòng thơ cuối, bài thơ lắng lại trong suy ngẫm sâu sắc về những gì còn lại với thời gian:
“Thời gian trôi qua những chiến hào
Qua nỗi khổ niềm vui ngày chiến thắng
Chỉ còn lại một màu hoa rất trắng
Như ban đầu miền đất mới khai sinh”
Thời gian trôi đi, chiến hào, gian khổ và cả niềm vui chiến thắng dần lùi vào quá khứ. Điều còn lại là “một màu hoa rất trắng”, màu hoa ban của núi rừng, đồng thời là biểu tượng cho sự tinh khiết, cao đẹp của những hi sinh lặng thầm. Màu hoa ấy chính là vẻ đẹp bền vững còn ở lại với đất nước và con người trong hòa bình. Về nghệ thuật, bài thơ có giọng điệu trầm lắng, giàu chất suy tưởng. Hình ảnh thơ mang tính biểu tượng nhưng vẫn gần gũi với thiên nhiên và đời sống. Ngôn ngữ giản dị, không cầu kỳ, kết hợp hài hòa giữa cảm xúc cá nhân và chiều sâu lịch sử, tạo nên sức lay động nhẹ nhàng mà sâu sắc. Có thể nói, “Màu hoa còn lại” không chỉ là một bài thơ viết về chiến tranh mà còn là lời tri ân lặng lẽ dành cho những con người đã hi sinh vì Tổ quốc. Qua hình ảnh màu hoa trắng còn lại với thời gian, Xuân Quỳnh nhắc nhở người đọc hôm nay biết trân trọng hòa bình, trân trọng cuộc sống và ghi nhớ những hi sinh thầm lặng đã làm nên đất nước.
———————————-
Học Văn cô Diệu Thu – Hệ sinh thái học văn toàn diện, dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #hauhoaconlai #xuanquynh #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
