Nhóm kín với nội dung “con ghét bố mẹ” có thể khiến nhiều phụ huynh lo lắng, thậm chí phản ứng gay gắt khi biết con có những suy nghĩ tiêu cực về cha mẹ.
Tuy nhiên, theo PGS.TS Trần Thành Nam, không nên vội quy kết trẻ vô ơn hay nổi loạn. Đằng sau chữ “ghét” có thể là những cảm xúc và trải nghiệm mà trẻ chưa biết cách diễn đạt: cảm giác không được lắng nghe, bị kiểm soát, bị so sánh, đối xử thiếu công bằng hoặc không được tôn trọng.
1. Đằng sau chữ “ghét” có thể là cảm giác không được thấu hiểu
Khi trẻ nói “Con ghét bố mẹ”, điều đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc trẻ thực sự muốn cắt đứt tình cảm với cha mẹ.
Theo PGS.TS Trần Thành Nam, phía sau chữ “ghét” có thể là cảm giác:
- Không được lắng nghe.
- Bị kiểm soát.
- Bị so sánh với người khác.
- Cảm thấy mình bị đối xử thiếu công bằng.
- Không được tôn trọng.
Vì vậy, thay vì vội vàng kết luận trẻ vô ơn, hỗn hay nổi loạn, cha mẹ cần quan tâm đến điều gì đã khiến con xuất hiện những cảm xúc ấy.
2. Nhu cầu tự chủ tăng cao ở tuổi vị thành niên
Ở tuổi vị thành niên, nhu cầu tự chủ của trẻ ngày càng tăng.
Trong khi đó, cha mẹ đôi khi vẫn áp dụng cách giáo dục dựa trên sự phục tùng. Sự khác biệt trong nhu cầu và cách ứng xử có thể tạo ra khoảng cách giữa cha mẹ và con cái.
Những lời mắng mỏ, so sánh, kiểm soát quá mức hoặc quan niệm “thương cho roi cho vọt” có thể khiến trẻ tổn thương.
Nếu những cảm xúc này tích tụ trong thời gian dài, trẻ có thể trở nên tức giận và chống đối.
Vì vậy, điều quan trọng không chỉ là cha mẹ muốn con nghe lời như thế nào, mà còn là cách cha mẹ giao tiếp và ứng xử với nhu cầu tự chủ của con.
3. Trẻ vẫn cần giới hạn, nhưng cách đặt giới hạn rất quan trọng
Tôn trọng nhu cầu tự chủ không có nghĩa là để trẻ muốn làm gì cũng được.
Trẻ vẫn cần những giới hạn liên quan đến:
- Học tập.
- Giờ giấc.
- Thiết bị số.
- Chi tiêu.
- Trách nhiệm trong gia đình.
Vấn đề không phải là có giới hạn hay không, mà là cách cha mẹ đặt và giải thích những giới hạn ấy.
Khi những quy định được đặt ra, trẻ cần hiểu mình phải thực hiện điều gì và vì sao cần thực hiện. Điều này giúp hạn chế việc trẻ cảm thấy mình chỉ đang bị kiểm soát hoặc ép buộc.
4. Mạng xã hội có thể vừa là nơi tìm kiếm đồng cảm, vừa khuếch đại cảm xúc tiêu cực
Mạng xã hội có thể giúp trẻ tìm thấy những người có hoàn cảnh hoặc cảm xúc tương đồng.
Khi cảm thấy khó chia sẻ với gia đình, trẻ có thể tìm đến những cộng đồng nơi mình cảm thấy được lắng nghe và đồng cảm.
Tuy nhiên, những không gian này cũng có nguy cơ khuếch đại những cảm xúc tiêu cực.
Vì vậy, giải pháp không chỉ nằm ở việc đóng hoặc ngăn chặn các nhóm kín.
Quan trọng hơn là cải thiện chất lượng giao tiếp trong gia đình, để trẻ có một nơi an toàn hơn để chia sẻ những điều mình đang suy nghĩ và cảm nhận.
5. Khi con nói “Con ghét bố mẹ”, cha mẹ nên làm gì?
Phản ứng đầu tiên của cha mẹ có thể ảnh hưởng đến cách trẻ tiếp tục chia sẻ cảm xúc của mình.
Thay vì phản ứng ngay:
“Con hỗn!”
cha mẹ có thể thử hỏi:
“Điều gì đã xảy ra khiến con cảm thấy như vậy?”
Câu hỏi này mở ra cơ hội để cha mẹ hiểu điều gì đang thực sự diễn ra phía sau cảm xúc của con.
Thay vì chỉ tập trung vào câu nói “Con ghét bố mẹ”, cha mẹ có thể lắng nghe nguyên nhân, cảm xúc và những điều khiến trẻ tổn thương.
Đối thoại không có nghĩa là cha mẹ phải đồng ý với mọi mong muốn của con. Điều quan trọng là trẻ cảm nhận được mình đang được lắng nghe và tôn trọng.
6. Gia đình khỏe mạnh không phải là gia đình không có xung đột
Xung đột giữa cha mẹ và con cái là điều có thể xuất hiện trong quá trình trưởng thành.
Một gia đình khỏe mạnh không nhất thiết là gia đình không có bất đồng.
Quan trọng hơn là sau những bất đồng, các thành viên có thể:
- Đối thoại với nhau.
- Nhận diện những tổn thương.
- Sửa chữa những điều đã xảy ra.
- Giữ được sự kết nối.
Khi đó, xung đột không nhất thiết trở thành khoảng cách lâu dài giữa cha mẹ và con cái.
Điều quan trọng là gia đình vẫn giữ được khả năng lắng nghe và kết nối sau những khác biệt.
7. Khi trẻ gặp khó khăn, hãy tìm đến người lớn đáng tin cậy
Khi trẻ gặp những vấn đề khó giải quyết, các em có thể tìm đến những người lớn đáng tin cậy như:
- Cha mẹ.
- Giáo viên.
- Phòng tâm lý học đường.
- Người lớn mà trẻ tin tưởng.
Trong những trường hợp có bạo lực hoặc nguy cơ mất an toàn, cần tìm đến các kênh bảo vệ trẻ em phù hợp như Tổng đài 111.
Điều quan trọng là trẻ không phải đối diện một mình với những vấn đề khiến các em cảm thấy quá sức.
8. Điều cha mẹ cần nhìn thấy phía sau chữ “ghét”
Những nhóm kín “con ghét bố mẹ” có thể khiến người lớn lo lắng, nhưng việc chỉ nhìn vào một câu nói hoặc một biểu hiện bên ngoài có thể chưa đủ để hiểu vấn đề.
Đằng sau chữ “ghét” có thể là nhu cầu được lắng nghe, được tôn trọng, được trao quyền tự chủ hoặc mong muốn cha mẹ hiểu hơn về những điều mình đang trải qua.
Vì vậy, thay vì chỉ tìm cách ngăn chặn những biểu hiện bên ngoài, điều quan trọng hơn là xây dựng một môi trường gia đình nơi trẻ có thể đối thoại và chia sẻ.
Một gia đình khỏe mạnh không phải là gia đình không có xung đột, mà là gia đình biết đối thoại, sửa chữa tổn thương và giữ được kết nối sau những bất đồng.
Đó cũng là nền tảng để cha mẹ đồng hành cùng con trong quá trình trưởng thành.
Khóa học ngữ văn
