“TÌNH NGƯỜI” CỦA NGUYỄN VĂN HỌC – GIỮ LẤY TÌNH NGƯỜI GIỮA THỜI NGHI KỴ
Thiện gấp lại sổ, tắt điện phòng, anh rời cơ quan lúc trời đã nhá nhem tối […]. Đến một con phố, vì mưa anh đi chậm. Anh mê man nghĩ về kế hoạch sắp tới. Thiện chợt dừng lại. Dưới gốc cây ven đường, có một người mặc chiếc áo len cũ, đang nửa nằm nửa ngồi rên rỉ. Là ai nhỉ? Lòng hào hiệp thôi thúc Thiện tiến lại gần xem là ai. Đó là một bà già nhăn nhó với cơn đau, toàn thân run bần bật. Thiện hỏi:
– Bà ơi, bà làm sao thế?
– Tôi bị ngã, đau quá. Gẫy tay rồi!
Thiện đỡ bà ngồi thẳng dậy và hỏi han tình hình. Bà già nói mình từ xa đến đây tìm thằng con lêu lổng, nó bỏ đi cả tháng không được. Mấy ngày qua bà lang thang tìm con. Phố xá rờn rợn đông. Đi đến cái dốc phố, vừa đói vừa mệt, mà những chiếc xe máy cứ lao vù vù, khiến bà sợ, trượt chân ngã gẫy tay. Lúc ngã trời nhá nhem tối, chẳng có ai để ý đến một người như bà. Nước mắt bà ứa ra. Đôi bàn tay nhăn nheo buốt giá. Anh thưa: “Để cháu đưa bà vào viện”.
Trong ít phút ngồi xe, bà lão đã kịp thổ lộ chuyện chồng mất sớm, chẳng đủ sức dạy dỗ hai cậu con trai. Con lớn cũng là kẻ vào tù ra tội, chẳng đỡ đần được mẹ và em. Con thứ lêu lổng. Ngày nhỏ bà còn bảo được. Giờ bà già rồi. Đôi chân biếng nhác của thằng con chạy nhanh hơn những lời dạy dỗ của bà. Lắm lúc bà thấy bất lực. Thế mới biết, người đàn ông có tầm quan trọng thế nào với mỗi tổ ấm…
Đến viện, Thiện đưa bà vào làm thủ tục, đưa đến phòng cấp cứu, đi chụp xương, xét nghiệm, lên phòng bó bột, rồi trở lại phòng điều trị. Nhìn đồng hồ đã hơn 10 giờ đêm. Bụng đói, người mệt. Ngoài cửa gió vẫn rít gào. Anh nghĩ việc của mình thế là xong. Vợ con anh ở nhà chắc đang mong lắm. Thiện chạy xuống căng tin bệnh viện mua một hộp cháo trao cho bà. Căn phòng còn những người thăm nuôi bệnh nhân xúm lại giúp. Rồi anh thưa:
– Bà hãy nghỉ ở đây, nếu mai rảnh cháu sẽ trở lại.
Lúc này, bà lão đã nói một câu làm anh đứng sững:
– Này, chú, chú đâm xe vào tôi, giờ lại bỏ đi ư? Chú phải ở đây chăm tôi chứ!
Thiện như rụng rời cả chân tay. Toàn thân muốn sụp xuống. Cái lạnh và sự bất ngờ khiến anh đứng không vững. Anh nhìn bà lão. Bà lão cũng nhìn anh trân trân. Nhiều con mắt đổ dồn về phía anh. Vài bác sĩ ở đó giữ anh lại, như thể họ sợ kẻ gây ra tai nạn cho bà già sẽ chạy mất. Bà lão tiếp:
– Các bác ạ, chú này đâm xe máy vào tôi đấy. Chú ấy phải ở lại đây!
Trời đất, tại sao thế này? Sao bà nói tôi đâm vào bà. Chính tôi là người đã cứu giúp bà, thế mà bà lợi dụng để ăn vạ. Tình ngay lý gian, anh không giải thích được, có giải thích cũng không ai nghe. Mấy bác sĩ đòi giữ lại giấy tờ của anh để anh khỏi chạy.
– Tôi ở đây là được chứ gì. Tôi cũng đã đóng tiền viện phí. Mọi người phải hiểu tôi chỉ là người đi đường, thấy bà lão gặp nạn thì giúp. Ai ngờ… – Thiện nói. […]
Thiện thờ thẫn trở về, lòng dớn dác buồn bã vì lòng tốt của mình bị người khác hiểu lầm và lợi dụng […]. Thiện sang nhà một ông bạn ở gần nhà, cốt để nói chuyện vui cho khuây khỏa. Nhưng chẳng may miệng anh lại thốt ra chuyện về bà lão nọ. Ai ngờ ông bạn lại lên lớp: “Trời, ông thương người thì thiệt đến thân. Thời đại này, những kẻ ăn vạ như thế nhiều lắm. Tốt nhất là thấy tai nạn, cứ đi qua càng nhanh càng tốt. Mình không giúp, đã có người khác. Tội gì!” […].
Dù bạn nói thế nào Thiện cũng tin mình đã làm đúng. Trong cuộc đời, thể nào cũng có những góc khuất của số phận, và có những ô vuông của cuộc sống dành cho tình người. Cuộc đời này phải có những người hy sinh lợi ích cá nhân để cho cái chung chứ.
Hai hôm sau, Thiện trở lại bệnh viện, bà lão đã đỡ đau nhiều, giờ có thể về và đợi ngày tháo băng. Anh không tỏ thái độ gì tức giận hay trách móc bà già đã lấy oán báo ơn. Anh vẫn từ tốn thưa gửi và cư xử lễ phép, nhẹ nhàng […].
Chi phí toàn bộ hết hơn hai triệu, Thiện vui vẻ chấp nhận. Anh đưa bà lão ra bến xe, còn mua cho bà một chục chiếc bánh mỳ về làm quà. Bà lão rưng rưng xúc động nhìn anh […]. Mắt bà lão rơm rớm nước, nhìn thẳng vào đôi mắt Thiện, tỏ đầy sự biết ơn và xúc động, nói:
– Chú à. Bà xin lỗi chú. Vì nhìn dáng người và nhìn thấy chú đeo hình cây thập tự trên cổ, bà biết cái lòng của chú tốt. Nếu lúc đó không làm vậy, bà biết trông cậy vào ai. Một mình bà ở cái chốn này, sẽ khó tìm được người giúp. Thôi, bà xin và cảm tạ tấm lòng chú.
Một lần nữa, bà lão khiến Thiện bất ngờ. Nhưng lần này là sự vỡ òa của cảm xúc tin yêu. Thì ra bà lão đã bấu víu vào lòng tốt của một người mà bà nghĩ tấm lòng anh ta rộng lượng. Tâm trạng Thiện được giải phóng khỏi những nghi ngờ. Bà làm vậy là bất đắc dĩ. Trong lúc không biết trông vào ai nơi đất khách quê người bà đã nói dối. Thiện mỉm cười. Bà già vớt vát thêm:
– Chú tha lỗi cho già này nhé. Chính chú đã cho bà thấy ở đời còn nhiều người tốt.
Thiện chào bà, bà bước lên xe. Anh quay về cơ quan, nhủ lòng sẽ giữ kín chuyện, bởi nếu nói với vợ, sẽ lại bị phê phán vì thương người mà thiệt thân.
(Dẫn theo http://www.kinhtedothi.vn, 01/12/2018) Trên hành trình sống, có khi chỉ một lựa chọn rất nhỏ cũng đủ để đo chiều sâu nhân cách của con người. Truyện ngắn “Tình người” của Nguyễn Văn Học không dựng nên những biến cố lớn lao, mà đặt nhân vật vào một tình huống đầy éo le để từ đó soi chiếu vẻ đẹp của lòng nhân ái giữa đời thường nhiều hoài nghi. Qua câu chuyện về Thiện và bà lão nơi bệnh viện, tác giả đã gửi gắm một thông điệp giản dị mà day dứt rằng giữa những nghi kị của thời đại, tình người vẫn là giá trị không thể đánh mất. Nguyễn Văn Học là cây bút quen thuộc của văn xuôi đương đại Việt Nam, thường khai thác những câu chuyện đời thường với giọng điệu chân thực, gần gũi mà giàu suy ngẫm. Sáng tác của ông không tìm đến những biến cố dữ dội mà lặng lẽ soi vào tâm hồn con người trong những khoảnh khắc thử thách đạo đức. “Tình người” là một truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách ấy. Tác phẩm xoay quanh một tình huống bất ngờ khi lòng tốt bị hiểu lầm và lợi dụng, từ đó khơi gợi suy nghĩ sâu xa về niềm tin, sự bao dung và trách nhiệm cá nhân trong xã hội hiện đại. Tình huống truyện được xây dựng tự nhiên mà kịch tính. Một buổi tối nhá nhem, sau giờ làm, Thiện bắt gặp một bà lão bị ngã bên đường. Giữa phố xá đông đúc nhưng lạnh lẽo, không ai dừng lại, anh đã đỡ bà ngồi thẳng dậy, đưa vào viện, làm thủ tục, đóng viện phí, lo cả bữa cháo đêm. Hành động ấy xuất phát từ một thôi thúc rất bản năng là lòng hào hiệp. Ở Thiện, lòng tốt không cần suy tính thiệt hơn. Anh không hỏi mình được gì, chỉ nghĩ người kia đang cần gì. Sự tận tâm ấy còn được khắc họa qua chi tiết anh chấp nhận ở lại khi bị giữ giấy tờ, chấp nhận trả hơn hai triệu tiền viện phí, thậm chí còn mua bánh mì cho bà mang về. Lòng tốt của Thiện không phải phút bốc đồng mà là sự lựa chọn có ý thức và bền bỉ. Nhưng nếu câu chuyện dừng lại ở đó, “Tình người” chỉ là một mẩu truyện ca ngợi lòng nhân ái thông thường. Điểm thắt của truyện nằm ở lời vu khống bất ngờ của bà lão khi bà nói Thiện đâm xe vào mình. Chỉ trong khoảnh khắc, người cứu giúp bỗng thành kẻ gây tai nạn. Thiện rụng rời cả chân tay, toàn thân muốn sụp xuống. Cái lạnh của đêm mưa dường như thấm sâu hơn bởi cái lạnh của nghi kị và bất công. Tình ngay lý gian đó là bi kịch của người tốt trong một xã hội mà niềm tin đã rạn nứt. Xung quanh anh là những ánh mắt dò xét, những bác sĩ đòi giữ giấy tờ như sợ anh bỏ trốn. Không ai nghe lời giải thích của anh. Chỉ một câu nói dối cũng đủ làm lung lay danh dự và thiện chí. Chi tiết này phản ánh một thực trạng nhức nhối khi lòng tốt đôi khi bị lợi dụng, thậm chí bị quay lưng. Lời người bạn của Thiện càng tô đậm tâm thế phòng vệ của con người hiện đại rằng thấy tai nạn cứ đi qua càng nhanh càng tốt. Đó không chỉ là lời khuyên mà còn là biểu hiện của sự mệt mỏi trước những trò ăn vạ, của nỗi sợ bị hiểu lầm. Trong hoàn cảnh ấy, lựa chọn của Thiện càng trở nên đáng quý. Anh không vì bị vu oan mà đổi thay thái độ. Anh vẫn trở lại bệnh viện, vẫn lễ phép, nhẹ nhàng, không trách móc. Anh chọn giữ kín câu chuyện như một cách bảo vệ lòng tốt của mình khỏi những lời phán xét. Đỉnh điểm cảm xúc của truyện là lời thú nhận của bà lão ở bến xe. Bà xin lỗi, thừa nhận đã nói dối vì nếu lúc đó không làm vậy, bà biết trông cậy vào ai. Lời nói ấy vừa khiến Thiện bất ngờ vừa khiến người đọc lặng đi. Hóa ra phía sau sự ăn vạ là một nỗi sợ hãi của người già yếu nơi đất khách. Bà đã bấu víu vào dấu hiệu của lòng tốt là chiếc thập tự trên cổ Thiện như một phao cứu sinh. Cái sai của bà xuất phát từ sự tuyệt vọng. Bà không tin vào đám đông vô cảm nhưng tin vào một con người cụ thể. Chính niềm tin ấy đã được đặt đúng chỗ. Qua nhân vật bà lão, tác giả không đơn giản hóa vấn đề thành thiện và ác rạch ròi. Con người có thể yếu đuối, sai lầm nhưng sâu xa vẫn khao khát được nương tựa vào điều tốt đẹp. Còn Thiện sau tất cả không cay đắng. Anh mỉm cười, tâm trạng được giải phóng khỏi những nghi ngờ. Nụ cười ấy là minh chứng cho chiến thắng của lòng bao dung trước tổn thương. Anh hiểu rằng có những góc khuất của số phận và vì thế càng cần những ô vuông của cuộc sống dành cho tình người. “Tình người” vì thế không chỉ kể một câu chuyện cứu giúp mà đặt ra câu hỏi về cách chúng ta ứng xử trước nỗi bất hạnh của người khác. Lòng tốt có thể khiến ta thiệt thòi, có thể đặt ta vào tình huống khó xử nhưng nếu ai cũng chọn quay lưng, xã hội sẽ trở thành một nơi lạnh lẽo hơn. Bằng giọng văn giản dị, chân thực mà giàu suy ngẫm, Nguyễn Văn Học đã khẳng định một niềm tin rằng tình người vẫn tồn tại dù mong manh và chính những con người như Thiện đang âm thầm giữ cho niềm tin ấy không tắt. Khép lại truyện ngắn, dư âm còn đọng lại không phải là sự thiệt hơn của hơn hai triệu đồng viện phí mà là sự vỡ òa của niềm tin. Giữa phố xá đông đúc và những cơn gió rít gào vẫn có một bàn tay chìa ra và một trái tim biết rung động. Đó chính là ánh sáng nhỏ bé nhưng bền bỉ mà “Tình người” thắp lên giữa đời sống hôm nay.
Nguồn ảnh minh họa: Sưu tầm
———————————-
Học Văn cô Diệu Thu – Hệ sinh thái học văn toàn diện, dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #tinhnguoi #nguyenvanhoc #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtruyen
