“CHO NGÀY NẮNG LÊN” CỦA NY AN – GIỮ NƯỚC MẮT CHO NGÀY NẮNG LÊN
Ngoài trời tối mù rờn rợn, gió hú điên dại, cây sầu đâu lắc lư nghiêng ngả. Những quả ổi non xanh nổi lềnh bềnh trên mặt nước ngầu đục rác rến.
Mưa vẫn ầm ầm trên mái tôn, tưởng chừng có hàng ngàn cục đá đang trút xuống từ bầu trời. Gió giật mạnh mấy cánh cửa, rung đập như muốn bứt tung. Nước đã lên mấp mé sàn nhà. Đám gà vịt nằm dưới chân Lu rỉ rả rỉa lông cho khô.
Bốn giờ sáng, Lu bật dậy, luýnh quýnh gọi ba dọn nhà đón bão. Lu ở phía dưới, di chuyển từng bao tời đựng bếp gas, áo quần, đồ điện tử, mớ sách và giáo án dạy học… cho ba chất lên gác. Cái gác gỗ oằn mình xuống vì nặng. Ráng lên gác ơi, đừng sụp nghe, qua mùa nắng tụi ta sẽ sửa sang mi lại. Lu lầm bầm cầu xin.
Điện thoại trong túi áo Lu rung liên hồi. Mấy đứa bạn ở miền Nam nhắn tin dồn dập. Lu đang rối rít quần quýt làm chi có thời gian trả lời. Chỉ kịp xem lướt qua tin nhắn của nó: “Bão vậy nhà có sao không hả Lu?”.
Anh Sơn tất tả kéo chiếc xe bò qua nhà Lu. Anh phụ ba khiêng từng bao lúa chất hết lên bàn. Đợt bão trước, anh đã dậy từ hai giờ sáng, cùng ba và Lu gặt hết mấy tạ lúa ni. Bão tan, vừa phơi được hai cái nắng, lúa chưa kịp khô thì lũ cuồn cuộn tới. Và khi dòng nước lụt còn đang rút thì bây chừ lại chuẩn bị đón bão.
Ba bợ phía đầu chiếc Wave tàu, anh Sơn đỡ phía đuôi, nhấc hai bánh đấy nó lên xe bò, anh Sơn kéo qua nhà anh để tạm. Bác Tư ba anh Sơn đang quét nước sàn sạt ở hiên.
Nhà bác ở khác xóm với nhà Lu, thuộc vùng đất cao nên khó ngập hơn. Xong xuôi anh Sơn quay lại nhà Lu chống thang, căng bạt cột lên mái nhà, che mấy chỗ dột. Rồi anh dìu Lu và ba sang nhà anh ở nhờ. Nước dâng ngang ngực Lu.
“Sơn ơi là Sơn! Con ơi là con…” – bác Tư lại gào thảm thiết. Tiếng gào đâm thẳng vô tim Lu, quặn thắt, nhức buốt. Mấy người thanh niên lôi bác về từ trưa, mà đến chừ bác còn thất thần.
Mưa vẫn xối xả, cứ như ông trời tức giận chi mặt đất lâu ngày, gom lại xả cơn một lần. Cái lạnh ngấm vào da, mặt bác Tư trắng bệch, đôi môi run run. Bác nhìn trân trân di ảnh vợ trên bàn thờ. Hồi đó, má anh Sơn cũng đi theo dòng nước lũ.
Lâu lâu như sực tỉnh về lại với thực tại, bác đứng lên chạy ù ra cổng, giãy nảy vùng mạnh khi bị ghì chặt kéo ngược vô nhà. Lúc sáng, anh Sơn cùng đám thanh niên bơi ghe qua mấy khu trũng giúp bà con.
Tới đoạn nước ngập sâu, ghe lật, mớ dây nhợ rong bèo quấn chân anh Sơn, bộ đồ áo mưa đen quẫy đạp vô vọng trong dòng nước xiết. Mọi người không kịp với tay kéo anh lại, ai cũng ráng bơi vào bờ cho nhanh. Những thùng mì Hảo Hảo trôi lạc ra giữa sông, bị nước đánh rã ra. Thuyền cứu hộ đến chẳng kịp.
Lu đưa tay vuốt mạnh những giọt nước đang làm mắt nhòe đi. Mưa tự dưng mắn mặn, nong nóng. Lu tự dặn lòng, nước mắt để dành cho ngày nắng lên. Việc cần kíp bây chừ là giữ bác Tư không lao ra giữa mưa bão trắng trời.
Sáng ra, trời ngưng gầm gừ. Nhìn đống đổ nát còn lại, có ai đó thở dài len lén, thôi thì của đi thay người. Bác Tư vẫn lặng băng mất hồn. Có câu an ủi nằng nặng, lỡ người đi rồi thì cứ nghĩ tới người ở lại. Anh Sơn năm đó, người lạnh ngắt tím tái. Lu thay bác Tư nhận vài phong bì hỗ trợ ma chay. Cô Hai gọi bảo không ghé nhà tiễn anh Sơn được, nhờ Lu thắp nhang giùm.
Chiều hôm qua, trong lúc bão đang quật thì một cơn lốc xoáy cũng tranh thủ quét ngang nhà cô, mái nhà tốc ra bay tuốt luốt, cái chuồng bò thì nát vụn vì bị cây bạch đàn đè ngang. Có vài phóng viên tới đưa tin. Mấy đoàn từ thiện cũng tới. Họ se sẽ động viên. Họ khe khẽ bắt tay. Dường như ai cũng sợ chạm vào nỗi đau của những người trong cuộc. Mà cần chi chạm, nó hiển hiện, mồn một. Bác Tư ôm chặt di ảnh anh Sơn. Tóc anh Sơn đen, mái đầu bác Tư bạc trắng. Nơi khóe mắt hoẳm sâu nhăn húm của bác chỉ đọng được một giọt nước nhỏ bằng hạt lúa. Làm chi còn nước mắt nữa mà khóc.
Lu nức nở trong vòng tay ba, tiếng nấc nghẹn nơi cổ họng. Nghe ba kế, hồi Lu còn quấn mền, chính anh Sơn là người nảy ra “sáng kiến” đặt cô trong cái lu vỡ vành miệng, đậy lại cho khỏi ướt giữa dòng nước lũ. Cái tên Lu cũng xuất phát từ đó.
Ngày đưa anh Sơn đi, mọi người tới đông lắm. Ở cái xứ ni, gần như ai cũng một lần từng chịu ơn anh. Hồi anh còn cười nói giòn tan, có khi nửa đêm anh vác đèn pin đi lợp mái, kiếm heo gà cho hàng xóm. Bác Tư hay la ó, cái thằng trời hành, việc nhà thì nhác, việc chú bác thì siêng. Rứa chắc chừ trời hết hành, trời thấy anh tốt tính nên cho lên thiên đàng.
Lu ngẩng mặt lên đón những tia nắng đang cố len lỏi ra khỏi những đám mây trĩu trịt. Ba đang lúi cúi dọn dẹp mớ đồ lỉnh kỉnh. Cái dáng hao gầy vẫn lầm lũi chịu đựng thương khó. Từng món đồ được chắt chiu giội rửa cho sạch để còn dùng lại.
Dân xứ ni mang tiếng là keo kiệt, bởi có những thứ đâu phải muốn bỏ là bỏ. Nó là kỷ niệm, là ký ức. Là cả một trời thương tưởng cần bám víu vào đó mà sống tiếp.
Một ngày nắng hanh sau mưa lũ bão dông, nước rút, đất bắt đầu khô ráo. Lu qua nhà, phụ bác Tư gom mớ lá cây lại thành đống rồi đốt. Sẽ thành tro bay về xa ngái.
Mùi khói tự bao đời luôn làm lòng dân xứ căn cỗi ni thư thái. Có những thứ là phải dành cho ngày nắng lên. Bác Tư nhẹ nhàng nói, giữa làn khói hun nhèm mắt cay.
(Ny An, Cho ngày nắng lên)
Văn học đôi khi không cần những cốt truyện gay cấn hay cao trào dữ dội để lay động lòng người. Chỉ cần một cơn mưa dai dẳng, một mái nhà ngập nước, một con người ra đi trong lũ, và những người ở lại lặng lẽ chịu đựng, thế là đủ. Truyện ngắn “Cho ngày nắng lên” của Ny An là một tác phẩm như thế. Bằng giọng kể chậm, buồn và rất đỗi nhân hậu, nhà văn đã tái hiện chân thực bức tranh miền quê trong mùa bão lũ, qua đó khắc họa sâu sắc nỗi mất mát, tình người và sức sống bền bỉ của con người trước thiên tai nghiệt ngã. Ny An là cây bút trẻ viết nhiều về đời sống của những miền đất còn lắm nhọc nhằn, đặc biệt là vùng quê thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai. Văn của Ny An không cầu kì, không phô trương bi kịch, mà lặng lẽ đi vào những phận người nhỏ bé với một cái nhìn cảm thông và nhân ái. “Cho ngày nắng lên” là một truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách ấy. Tác phẩm không kể lại một trận bão theo lối giật gân, mà theo bước những con người bình thường đang chống chọi, mất mát và học cách tiếp tục sống sau mưa lũ. Trước hết, truyện gây ám ảnh mạnh mẽ bởi không khí mưa bão dữ dội và ngột ngạt. Ngay từ những dòng đầu, thiên nhiên hiện lên như một thế lực tàn bạo, trời “tối mù rờn rợn”, gió “hú điên dại”, mưa “ầm ầm trên mái tôn” như “hàng ngàn cục đá” trút xuống. Những hình ảnh ấy không chỉ miêu tả thời tiết khắc nghiệt, mà còn tạo cảm giác bất an, bức bối, dự báo những bi kịch sắp xảy ra. Nước lũ dâng cao, rác rến nổi lềnh bềnh, đồ đạc phải chuyển vội lên gác, tất cả gợi nên một cuộc sống luôn trong trạng thái chống chọi, nơi con người trở nên nhỏ bé trước sức mạnh của thiên nhiên. Trong hoàn cảnh ấy, nhân vật Lu hiện lên với vẻ đẹp của sự chịu thương chịu khó và tinh thần trách nhiệm. Giữa đêm mưa bão, Lu cùng ba luýnh quýnh dọn nhà, chuyển từng bao đồ, từng mớ sách, từng giáo án dạy học lên gác. Những chi tiết rất đời ấy cho thấy cuộc sống thiếu thốn nhưng giàu nghị lực của người dân miền lũ. Câu nói lầm bầm của Lu: “Ráng lên gác ơi, đừng sụp nghe, qua mùa nắng tụi ta sẽ sửa sang mi lại” vừa mộc mạc, vừa xót xa. Đó không chỉ là lời cầu xin cho căn nhà, mà còn là niềm hy vọng mong manh vào một ngày yên ổn sau giông bão. Nổi bật trong truyện là hình ảnh anh Sơn, một con người bình dị nhưng giàu lòng nghĩa hiệp. Anh xuất hiện trong vai trò người hàng xóm sẵn sàng giúp đỡ, từ khiêng lúa, chuyển xe máy, che mái nhà, cho đến việc lao mình vào dòng lũ cứu người. Anh Sơn đại diện cho vẻ đẹp rất quen thuộc của làng quê Việt Nam, nơi tình làng nghĩa xóm được đặt cao hơn sự an toàn của bản thân. Bi kịch xảy ra khi anh Sơn ra đi giữa dòng nước xiết, để lại nỗi đau không gì bù đắp cho người cha già là bác Tư và cho cả xóm làng. Nỗi đau ấy được Ny An khắc họa bằng những chi tiết vô cùng ám ảnh. Tiếng bác Tư gào gọi con “Sơn ơi là Sơn!” vang lên “đâm thẳng vô tim” Lu, khiến người đọc cũng quặn thắt theo. Hình ảnh bác Tư ôm chặt di ảnh con, mái đầu bạc trắng đối lập với mái tóc đen của anh Sơn, càng làm nổi bật quy luật nghiệt ngã của đời người, người già tiễn kẻ trẻ. Đau đớn hơn cả là khi “chỉ đọng được một giọt nước nhỏ bằng hạt lúa” nơi khóe mắt bác, bởi “làm chi còn nước mắt nữa mà khóc”. Nỗi đau ấy đã vượt qua ranh giới của nước mắt, trở thành sự câm lặng tê tái. Trong dòng cảm xúc u tối ấy, Lu hiện lên như điểm tựa tinh thần lặng lẽ. Cô tự nhủ “nước mắt để dành cho ngày nắng lên”, bởi lúc này còn phải giữ bác Tư, còn phải sống, phải lo cho người ở lại. Câu nói ấy chính là nhan đề của truyện, đồng thời là triết lí nhân sinh sâu sắc mà Ny An gửi gắm, con người không phải lúc nào cũng được phép gục ngã, có những nỗi đau buộc phải nén lại để tiếp tục tồn tại, để chờ đến một ngày đủ yên bình mà khóc. Sau mưa bão, cảnh vật tan hoang, nhưng tình người vẫn còn đó. Những phong bì hỗ trợ, những cái bắt tay khe khẽ, những lời động viên nhẹ nhàng tuy không thể xoa dịu hoàn toàn mất mát, nhưng vẫn là sự sẻ chia cần thiết. Đặc biệt, ký ức về anh Sơn hiện lên trong lời kể của ba Lu, về cái lu vỡ từng che chở Lu khi còn nhỏ, khiến cái tên “Lu” trở thành một biểu tượng của sự sống được giữ lại giữa lũ dữ. Anh Sơn không chỉ cứu người, mà còn để lại một phần đời mình trong ký ức của bao người. Đoạn kết truyện mở ra một không gian dịu lại, khi nắng lên, nước rút, đất bắt đầu khô ráo. Hình ảnh Lu phụ bác Tư gom lá cây, đốt thành tro, mùi khói làm lòng người “thư thái” mang ý nghĩa thanh lọc, tiễn biệt và chữa lành. Khói bay đi, như nỗi đau được gửi theo gió, để người ở lại có thể bám víu vào ký ức mà sống tiếp. Câu nói của bác Tư: “Có những thứ là phải dành cho ngày nắng lên” vang lên nhẹ nhàng mà thấm thía, khép lại truyện bằng một dư âm nhân văn sâu sắc. “Cho ngày nắng lên” không chỉ là câu chuyện về bão lũ, mà là bản ghi chép chân thực về sức chịu đựng của con người trước mất mát. Truyện nhắc ta rằng, giữa những ngày mưa bão tăm tối nhất, điều giữ con người đứng vững không phải là phép màu, mà là tình thương, ký ức và niềm tin lặng lẽ vào một ngày nắng sẽ lên.
———————————-
Học Văn cô Diệu Thu – Hệ sinh thái học văn toàn diện, dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #chongaynanglen #hyan #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtruyen
