Một chiếc xe cũ, một con đường quen và bóng lưng người cha phía trước đôi khi đủ để làm nên cả bầu trời tuổi thơ của một đứa trẻ. “Chở con đi học” của Nguyễn Kim Châu không xây dựng những tình huống lớn lao, mà lặng lẽ chạm vào trái tim người đọc bằng hành trình đưa đón con suốt bao năm tháng của một người cha bình dị. Qua từng chuyến xe đi qua mưa nắng và thời gian, tác phẩm gợi nhắc rằng tình phụ tử thường không hiện diện bằng lời nói ồn ào, mà âm thầm nằm trong những điều nhỏ bé theo ta suốt cả cuộc đời.
R
Năm con vào trường mẫu giáo, ba chở con đi học bằng chiếc Cub 50. Trên đường đi, trong lúc dựng xe ngoài sân trường và cả khi chia tay ở cửa phòng học, con cứ nói mãi một câu: “Ba ơi! Hết giờ, ba rước con sớm nhứt nghen, ba”.
Con đứng ngoài hành lang này, nhìn ra cổng nghen, ba!”. Ba cũng lặp đi lặp lại không biết chán: “Ừ! Ba sẽ đến sớm nhứt!”.
Suốt thời con học mẫu giáo, chỉ có một lần ba không phải là người đến sớm nhất. Phố đang mưa, ba chạy nhanh quá, không tránh kịp chiếc xe tải bất ngờ quẹo cua, đành thắng gấp. Chiếc Cub lết đi mấy chục mét, ba ngã nằm dưới gầm xe tải. May mà thoát chết! Lồm cồm bật dậy, chạy đến trường, hối hả ẵm con, hối hả xin lỗi. Con làm thinh, nhìn mãi mặt ba, lâu lắm, chợt nói: “Ba ơi, sao trán ba có máu?”.
Năm con vào tiểu học, đường đến trường xa hơn. Ba vẫn chở con trên chiếc Cub cũ mèm. Buổi sáng, hễ chia tay nhau ngoài cổng trường là con nhắc: “Ba ơi! Ba cứ đứng đây nghen, ba! Khi nào con vô lớp rồi ba hãy về nghen, ba!”. “Ừ! Ba sẽ đứng đây! Đừng lo!”.
Con đi qua sân, đến tận hành lang phòng học vẫn quay ra, dáo dác ngó, xem ba có còn đứng đó hay không. Ba đứng nhìn cái lưng nhỏ xíu của con lẫn trong đám học trò, giơ tay thật cao cho con thấy, đợi đến khi con vào lớp mới chạy vội cho kịp giờ dạy.
Suốt thời con học tiểu học, cũng chỉ đúng một lần ba không đứng lại mà hộc tốc chạy đi. Ba chạy hơn trăm mét, bỗng giật mình, nôn nao, khó chịu lạ lùng, đành quay lại, len qua cánh cổng trường sắp đóng, nhìn vào, thấy con đứng tần ngần giữa hành lang vắng.
Lúc thấy ba ló đầu vào, ánh mắt con sáng lên như có một giọt nước phản chiếu ánh nắng sớm. Con giơ tay, mỉm cười, miệng mấp máy như muốn nói: “Chạy nhanh lên, ba. Cho kịp giờ! Con vào lớp nghen!”. Ông bảo vệ chưa đành đóng cổng trường, lắc đầu, cười: “Bữa nào cũng vậy!”.
Năm con vào cấp II, trường xa thêm chút nữa. Chiếc Cub cà tàng giờ uống xăng như uống nước, tuần nào cũng phải đem đến tiệm sửa hai, ba lần, nên ba và con phải thức sớm, dẫn xe ra hẻm, đạp cho nó nổ máy, phun khói đen mù mịt một lúc mới chịu chạy êm. Ba không còn đón con sớm nhất nữa mà có khi trễ, rất trễ vì thỉnh thoảng xe xì vỏ, nghẹt xăng…
Một lần, mưa rất to, phố xá chìm trong nước. Xe ướt bugi, chết máy. Ba xuống xe, dặn: “Con cứ mặc áo mưa, ngồi trên xe để ba dẫn qua chỗ ngập”. Ba lội bì bõm trong nước, đẩy xe len trong dòng người cũng đang vật vã với cảnh nước ngập đến đùi.
Bỗng thấy chiếc xe nhẹ hơn, quay lại, thấy con đã cởi áo mưa, nhảy xuống từ lúc nào, cắn răng đẩy tiếp. Ba và con về đến nhà ướt mem, vậy mà vẫn nhìn nhau cười.
Năm con vào cấp III, trường xa lắm, mỗi ngày hai lượt đi, về hơn 20 cây số. Chiếc Cub đã bán cho đồng nát.
Ba mua chiếc Dream mới, không còn sợ cảnh chết máy dọc đường. Con ngồi phía sau, nói đủ chuyện trên đời: chuyện nhà, chuyện trường, chuyện thầy cô, bè bạn… Có khi xe đã đến cổng trường mà chuyện còn chưa dứt.
Trong tiếng mưa, tiếng còi chói tai, tiếng máy xe gầm rú, tiếng cãi vã, hò hét xô bồ giữa đám khói bụi, giữa những ngã tư, ngã năm ùn ứ người và xe giờ cao điểm, ba vẫn nghe rất rõ tiếng con liến thoắng, vì tiếng nói đó ở ngay sau lưng ba.
Ngày con thi đại học, ba chở con đến trường rất sớm rồi chờ ngoài cổng, chen chúc trong nhóm cha mẹ cũng ngồi chờ con, hết đứng lại ngồi. Gặp vài học sinh nộp bài ra sớm, cả nhóm nhao nhao bu lại hỏi: “Ra tác phẩm gì, con?”, “Đề khó không, con?”…
Ba chạy mua một ly nước mía, đợi con ra khỏi cổng trường là vội vã đưa: “Uống đi con! Cho khỏe rồi về! Làm bài được không, con?”. Con cầm ly nước mía, ngó ba, chớp mắt mấy cái như bối rối: “Chắc không tệ ba à!”. “Đâu, đưa đề ba coi!”.
Con cười, lấy đề đưa cho ba. Ba cắm cúi đọc, toàn số và hình, công thức và đồ thị, chẳng biết ất giáp gì. Nhưng thôi, cứ lướt qua cho yên tâm.
Con đi học xa, vậy mà thỉnh thoảng, trong giấc ngủ, ba vẫn hay choàng tỉnh, hoảng hốt vì hình như đã thức dậy trễ giờ đưa con đi học. Biết rằng ở thành phố, chiếc xe là phương tiện tối hậu, nếu không con phải thức sớm, đi bộ cả quãng đường ba cây số từ ký túc xá đến lớp mới kịp giờ, nhưng cứ dụ dự mãi vì lo tình hình giao thông phức tạp, lỡ có bề nào…
Cuối cùng, đành bấm bụng đem chiếc Dream lên Sài Gòn cho con đỡ chân. Căn nhà chật chội vì thường khi có chiếc xe dựng chiếm chỗ, giờ bỗng rộng mênh mông. Cứ thấy thiêu thiếu một cái gì!
Con ra trường rồi ở lại Sài Gòn làm việc. Ba đi thăm con, đang chờ ngoài cổng bến xe Miền Tây thì nghe con gọi. Con chạy chiếc Dream ba cho, trờ tới, với tay xách túi đồ, nói: “Lên xe đi ba! Con chở ba về”. Ba ngồi sau lưng con, đi qua chằng chịt phố xá, xe chen xe, người chen người, hoa cả mắt.
Con luôn miệng giải thích: “Ở đây người ta chạy nhanh lắm, không giống ở quê mình!”, “Chỗ này có quán ăn miền Tây nè ba!”, “Mình vừa qua Đầm Sen đó ba”…
Ba làm thinh nghe con nói, tiếng nói không còn vang lên từ phía sau mà từ phía trước. Hết nghe rồi lại nhìn! Ba nhìn tấm lưng dài và rộng của chàng trai trẻ, rưng rưng nhớ cái lưng nhỏ xíu của con ngày mới vào tiểu học.
Rồi ba nhìn con đường trước mặt, dài thăm thẳm, lóa nắng, ngập khói bụi, ken đặc xe cộ, nửa ngao ngán, nửa thắc thỏm, tưởng tượng những sáng, những chiều, những tuần… con từ nhà đến chỗ làm rồi từ chỗ làm về nhà trên chiếc Dream đã rệu rã.
Ba nói: “Ráng làm có tiền đổi xe mới đi, con! Chiếc này tệ lắm rồi!”. Con quay lại, đùa: “Còn chạy tốt mà ba! Con ráng o bế nó, để dành chở cháu nội ba đi học!”. Ba cười cười, mắng con: “Thằng cha mày!…”.
(https://tuoitre,vn) Trên hành trình trưởng thành của mỗi con người, đôi khi những ký ức sâu đậm nhất lại bắt đầu từ những điều rất bình dị: một con đường quen, một chiếc xe cũ, và một người cha lặng lẽ đưa con đến trường mỗi ngày. Những việc tưởng chừng nhỏ bé ấy theo năm tháng bỗng trở thành dấu mốc của yêu thương, của sự chở che và của cả một tuổi thơ được nâng đỡ. Truyện ngắn “Chở con đi học” gợi lại hành trình ấy bằng giọng kể chậm rãi, để từ những chuyến xe quen thuộc, tình phụ tử hiện lên giản dị mà sâu sắc, khiến người đọc không khỏi bồi hồi khi nghĩ về những yêu thương âm thầm trong gia đình. Nguyễn Kim Châu là cây bút của văn xuôi Việt Nam đương đại, thường viết về những câu chuyện đời thường với giọng văn mộc mạc, giàu cảm xúc và nhiều suy ngẫm. Tác phẩm của ông không hướng đến những biến cố lớn mà lặng lẽ khám phá vẻ đẹp của tình cảm gia đình và những giá trị nhân văn trong đời sống thường nhật. Truyện ngắn “Chở con đi học” là một sáng tác tiêu biểu cho phong cách ấy. Qua câu chuyện về người cha nhiều năm đưa đón con đến trường, tác giả đã khắc họa hành trình trưởng thành của một đứa trẻ song song với hành trình yêu thương thầm lặng của người cha, từ đó gợi lên những cảm xúc sâu lắng về tình phụ tử thiêng liêng. Truyện được kể theo dòng thời gian, gắn với từng giai đoạn lớn lên của người con. Từ những ngày đầu mẫu giáo, rồi tiểu học, trung học, thi đại học cho đến lúc con trưởng thành, mỗi chặng đời đều có bóng dáng người cha và chiếc xe quen thuộc. Cách kể ấy khiến câu chuyện giống như một cuốn phim ký ức chậm rãi mở ra. Những chi tiết nhỏ bé lặp lại qua năm tháng: cổng trường, lời dặn dò, những lần đưa đón,… dần dần kết thành một mạch cảm xúc sâu lắng. Không cần cao trào kịch tính, chính sự giản dị và chân thật đã tạo nên sức lay động cho tác phẩm. Khi con còn nhỏ, tình yêu của người cha hiện lên qua sự tận tụy và trách nhiệm. Đứa trẻ mỗi ngày đều dặn: “Ba ơi! Hết giờ ba rước con sớm nhứt nghen ba!”. Câu nói ngây thơ ấy không chỉ là lời nhắc mà còn là niềm tin tuyệt đối của con dành cho cha. Và người cha cũng kiên nhẫn lặp lại: “Ừ! Ba sẽ đến sớm nhất!”. Lời hứa tưởng chừng đơn giản ấy lại mang ý nghĩa rất lớn. Nó cho thấy trong thế giới nhỏ bé của đứa trẻ, người cha chính là điểm tựa chắc chắn nhất. Vì thế khi một lần tai nạn khiến ông đến trễ, dù vừa thoát khỏi nguy hiểm, ông vẫn vội vã chạy đến trường để đón con. Hình ảnh người cha “lồm cồm bật dậy, chạy đến trường, hối hả ẵm con” đã khắc họa sâu sắc tình yêu thương vượt lên cả nỗi đau thể xác. Khi con vào tiểu học, tình cha con lại được thể hiện qua những chi tiết rất đời thường nhưng đầy xúc động. Đứa trẻ luôn ngoái lại nhìn xem cha có còn đứng ở cổng trường hay không. Và người cha vẫn kiên nhẫn đứng đó, giơ tay thật cao cho con thấy. Khoảnh khắc ánh mắt con “sáng lên như có giọt nước phản chiếu ánh nắng sớm” khi thấy cha quay lại là một chi tiết giàu sức gợi. Nó cho thấy chỉ cần sự hiện diện của cha thôi cũng đủ khiến đứa trẻ cảm thấy an tâm. Người cha trong câu chuyện không nói nhiều lời yêu thương, nhưng sự chờ đợi lặng lẽ ấy chính là biểu hiện sâu sắc nhất của tình phụ tử. Khi con lớn dần, những chuyến đi học cũng trở nên vất vả hơn. Chiếc xe cũ kỹ thường xuyên hư hỏng, đường sá xa xôi, mưa gió ngập nước. Có lần giữa cơn mưa lớn, người cha phải lội nước đẩy xe qua đoạn đường ngập. Bất ngờ, ông quay lại thấy con đã tự nhảy xuống giúp mình đẩy xe. Chi tiết nhỏ ấy đánh dấu một bước trưởng thành của người con. Nếu trước kia cha luôn là người che chở thì giờ đây con đã biết sẻ chia gánh nặng cùng cha. Hình ảnh hai cha con ướt sũng nhưng vẫn nhìn nhau cười là một khoảnh khắc giản dị mà ấm áp, cho thấy tình cảm gia đình được nuôi dưỡng bằng sự đồng hành qua những khó khăn đời thường. Khi con bước vào những kỳ thi quan trọng của cuộc đời, tình yêu của người cha lại thể hiện theo một cách khác. Ông đứng chờ con ngoài cổng trường thi giữa đám đông phụ huynh lo lắng, chạy đi mua ly nước mía để con uống sau giờ thi, rồi cầm tờ đề thi đọc dù “chẳng biết ất giáp gì”. Chi tiết ấy vừa mộc mạc vừa xúc động. Người cha không hiểu những con số, công thức phức tạp của đề thi, nhưng ông vẫn muốn đọc để cảm thấy mình đang cùng con chia sẻ một phần của thử thách. Đó chính là cách yêu thương rất đặc trưng của cha mẹ: đôi khi không hiểu hết thế giới của con, nhưng luôn cố gắng bước vào thế giới ấy. Cao trào cảm xúc của truyện nằm ở đoạn cuối khi vai trò hai cha con đổi chỗ. Khi con đã trưởng thành và đi làm, chính con là người chở cha trên chiếc xe năm xưa. Người cha ngồi phía sau lặng lẽ nhìn tấm lưng rộng của chàng trai trẻ và chợt nhớ đến “cái lưng nhỏ xíu” của con ngày nào. Chỉ một sự so sánh giản dị ấy cũng đủ gợi lên cả một dòng ký ức. Những năm tháng chở con đi học đã trôi qua, nhưng tình yêu thương thì vẫn còn đó. Người cha vừa tự hào vì con trưởng thành, vừa không khỏi thấp thỏm khi nghĩ đến những con đường đông đúc mà con phải đi mỗi ngày. Nghệ thuật của truyện nằm ở giọng kể chân thành, giàu cảm xúc và ngôn ngữ giản dị. Tác giả sử dụng những chi tiết đời thường như chiếc xe Cub cũ, chiếc Dream, ly nước mía, cánh cổng trường… để tạo nên chiều sâu ý nghĩa. Những hình ảnh ấy không chỉ là đồ vật quen thuộc mà còn trở thành biểu tượng cho hành trình trưởng thành của con và hành trình yêu thương của cha. Chính sự giản dị ấy khiến câu chuyện trở nên gần gũi và dễ chạm đến trái tim người đọc. Khép lại truyện ngắn, điều đọng lại không phải là những chuyến xe hay những con đường đã đi qua, mà là tình yêu bền bỉ của một người cha dành cho con mình. Qua “Chở con đi học”, Nguyễn Kim Châu nhắc chúng ta rằng có những yêu thương luôn lặng lẽ đi phía sau cuộc đời mỗi người. Chỉ khi trưởng thành, ngoảnh lại phía sau, ta mới hiểu rằng những hành trình bình dị ấy chính là ký ức ấm áp nhất của tuổi thơ và cũng là món quà lớn nhất mà cha mẹ dành cho con.
Nguồn ảnh: Sưu tầm
———————————-
Học Văn cô Diệu Thu – Hệ sinh thái học văn toàn diện, dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #chocondihoc #nguyenkimchau #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtruyen
