NƠI KHÁT VỌNG BẮT ĐẦU BAY LÊN TRONG “CÁNH DIỀU TUỔI THƠ” CỦA TẠ DUY ANH
Tuổi thơ của tôi được nâng lên từ những cánh diều.
Chiều chiều, trên bãi thả, đám trẻ mục đồng chúng tôi hò hét nhau thả diều thi. Cánh diều mềm mại như cánh bướm. Chúng tôi vui sướng đến phát dại nhìn lên trời. Tiếng sáo diều vi vu trầm bổng. Sáo đơn, rồi sáo kép, sáo bè,… như gọi thấp xuống những vì sao sớm.
Ban đêm, trên bãi thả diều thật không còn gì huyền ảo hơn. Có cảm giác điều đang trôi trên dải Ngân Hà. Bầu trời tự do đẹp như một thảm nhung khổng lồ. Có cái gì cứ cháy lên, cháy mãi trong tâm hồn chúng tôi. Sau này tôi mới hiểu đấy là khát vọng. Tôi đã ngửa cổ suốt một thời mới lớn để chờ đợi một nàng tiên áo xanh bay xuống từ trời và bao giờ cũng hi vọng khi tha thiết cầu xin: “Bay đi diều ơi! Bay đi!” Cánh diều tuổi ngọc ngà bay đi, mang theo nỗi khát khao của tôi.
(Cánh diều tuổi thơ – Tạ Duy Anh, Tiếng Việt 4, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2017) Trong ký ức của mỗi con người, tuổi thơ thường hiện lên không phải bằng những sự kiện lớn lao, mà bằng những hình ảnh rất nhỏ, một buổi chiều đầy gió, một khoảng trời xanh, một trò chơi giản dị gắn với làng quê. Văn học, trong những khoảnh khắc như thế, không kể chuyện bằng biến cố dữ dội, mà bằng những rung động thầm lặng nuôi dưỡng tâm hồn. Truyện ngắn “Cánh diều tuổi thơ” của Tạ Duy Anh là một tác phẩm như vậy. Chỉ từ hình ảnh cánh diều bay lên giữa bầu trời làng quê, nhà văn đã mở ra cả một thế giới tuổi thơ trong trẻo, đồng thời gửi gắm những suy ngẫm sâu sắc về khát vọng và hành trình trưởng thành của con người. Tạ Duy Anh là cây bút quen thuộc của văn học Việt Nam đương đại, đặc biệt thành công khi viết về tuổi thơ và nông thôn. Văn của ông giản dị, giàu chất thơ, nhưng ẩn chứa chiều sâu triết lí. “Cánh diều tuổi thơ” là một truyện ngắn tiêu biểu cho phong cách ấy, không có cốt truyện phức tạp, không có xung đột gay gắt, mà chỉ là dòng hồi tưởng nhẹ nhàng của nhân vật “tôi” về những năm tháng thơ ấu. Chính sự giản dị ấy lại làm nên sức lay động lâu bền, bởi truyện chạm tới những tầng sâu nhất trong ký ức và tâm hồn người đọc. Trước hết, truyện gây ấn tượng bởi bức tranh tuổi thơ thôn quê hồn nhiên và giàu sức gợi. Tuổi thơ của nhân vật “tôi” được khắc họa qua hình ảnh “những cánh diều”, một trò chơi dân dã gắn liền với không gian đồng quê. Buổi chiều trên bãi thả diều hiện lên rộn ràng với “đám trẻ mục đồng hò hét nhau thả diều thi”. Hình ảnh cánh diều “mềm mại như cánh bướm” gợi cảm giác mong manh, tinh khiết, đúng với tâm hồn trẻ nhỏ. Niềm vui của lũ trẻ không nằm ở việc hơn thua, mà ở khoảnh khắc được ngước nhìn bầu trời cao rộng, nơi trí tưởng tượng và ước mơ bắt đầu cất cánh. Không chỉ có hình ảnh, truyện còn để lại dấu ấn sâu đậm bằng âm thanh, tiếng sáo diều “vi vu trầm bổng”, khi sáo đơn, rồi sáo kép, sáo bè. Những âm thanh ấy không chỉ làm nên linh hồn của cánh diều, mà còn tạo nên bản nhạc của tuổi thơ, vang lên giữa không gian bao la. Cách so sánh tiếng sáo diều “như gọi thấp xuống những vì sao sớm” cho thấy trí tưởng tượng phong phú của trẻ thơ, đồng thời thể hiện khát vọng được vươn tới những điều cao xa, đẹp đẽ. Tuổi thơ vì thế không chỉ là trò chơi, mà là thế giới mộng mơ, nơi tâm hồn con người được nuôi dưỡng bằng cái đẹp. Đặc biệt, không gian ban đêm trong truyện mang vẻ đẹp huyền ảo và giàu chất thơ. Trên bãi thả diều đêm, cánh diều như “trôi trên dải Ngân Hà”, còn bầu trời thì “đẹp như một thảm nhung khổng lồ”. Những hình ảnh ấy cho thấy thế giới trong mắt trẻ thơ luôn rộng lớn, lung linh và đầy bí ẩn. Chính trong không gian ấy, nhân vật “tôi” cảm nhận được “có cái gì cứ cháy lên, cháy mãi trong tâm hồn”. Ngọn lửa ấy ban đầu chưa được gọi tên, nhưng lại âm thầm tồn tại, bền bỉ và mạnh mẽ. Khi nhìn lại từ điểm nhìn của người đã trưởng thành, nhân vật “tôi” mới nhận ra, thứ “cháy mãi” ấy chính là khát vọng. Khát vọng được bay cao, bay xa, được vượt qua giới hạn chật hẹp của cuộc sống thường ngày. Hình ảnh cậu bé “ngửa cổ suốt một thời mới lớn” để chờ “một nàng tiên áo xanh bay xuống từ trời” vừa ngây thơ, vừa cảm động. Đó là niềm tin trong trẻo của tuổi nhỏ, niềm tin rằng bầu trời luôn chứa đựng những điều kì diệu. Lời gọi “Bay đi diều ơi! Bay đi!” không chỉ dành cho cánh diều, mà còn là tiếng gọi của ước mơ, của khát khao được sống một cuộc đời có ý nghĩa. Ở đoạn kết, hình ảnh “cánh diều tuổi ngọc ngà bay đi, mang theo nỗi khát khao của tôi” đã nâng truyện từ hồi ức cá nhân lên tầm suy ngẫm nhân sinh. Cánh diều không còn là đồ chơi của trẻ nhỏ, mà trở thành biểu tượng của những ước mơ đầu đời, những ước mơ trong trẻo, hồn nhiên nhưng có sức dẫn dắt con người trên suốt hành trình trưởng thành. Dù thời gian trôi qua, tuổi thơ lùi xa, thì khát vọng từng được nâng lên từ cánh diều ấy vẫn âm thầm định hướng cho cuộc đời. “Cánh diều tuổi thơ” khép lại nhẹ nhàng, không bi kịch, không cao trào dữ dội, nhưng để lại dư âm sâu lắng. Truyện nhắc nhở rằng, tuổi thơ không chỉ là quãng thời gian đã qua, mà là nền tảng tinh thần của mỗi con người. Những trò chơi giản dị, những giấc mơ non nớt chính là nơi khởi nguồn cho khát vọng sống và niềm tin vào tương lai. Và đôi khi, chỉ cần một cánh diều bay lên giữa bầu trời làng quê cũng đủ để nâng đỡ cả một tâm hồn suốt đời người.
———————————-
Học Văn cô Diệu Thu – Hệ sinh thái học văn toàn diện, dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #canhdieutuoitho #taduyanh #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtruyen
