Soạn bài Chuyện cổ nước mình giúp học sinh cảm nhận được vẻ đẹp của kho tàng truyện cổ dân tộc và những bài học làm người mà cha ông gửi gắm qua từng câu chuyện.
Bằng thể thơ lục bát truyền thống, nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ đã thể hiện tình yêu, niềm tự hào và sự trân trọng đối với những giá trị văn hóa của dân tộc. Đồng thời, bài thơ khẳng định sức sống lâu bền của những bài học về tình yêu thương, lòng nhân hậu và lẽ phải.

Cùng Học Văn Cô Diệu Thu tìm hiểu tác giả, tác phẩm và giải đáp đầy đủ các câu hỏi trong SGK Ngữ văn 6, tập 1, bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, trang 93-96.
I. Tìm hiểu chung về Chuyện cổ nước mình
1. Tác giả Lâm Thị Mỹ Dạ
- Lâm Thị Mỹ Dạ (1949–2023), quê ở tỉnh Quảng Bình.
- Bà là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mỹ, có nhiều đóng góp cho nền thơ ca Việt Nam hiện đại.
- Thơ Lâm Thị Mỹ Dạ thường giàu cảm xúc, trong trẻo và đằm thắm.
- Các sáng tác của bà thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và những suy tư sâu sắc về con người, cuộc sống.
Một số tác phẩm tiêu biểu: Khoảng trời, hố bom, Trái tim sinh nở, Đề tặng một giấc mơ…
Qua những sáng tác của mình, Lâm Thị Mỹ Dạ đã thể hiện một tâm hồn nhạy cảm, giàu tình yêu thương và luôn trân trọng những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.
2. Tác phẩm Chuyện cổ nước mình
Thể thơ: Lục bát.
Xuất xứ: Bài thơ được in trong tập Trái tim sinh nở.
Chủ đề: Tình yêu, niềm tự hào và sự trân trọng của nhà thơ đối với những câu chuyện cổ của dân tộc.
Nội dung chính:
Qua những câu chuyện cổ quen thuộc, Lâm Thị Mỹ Dạ thể hiện tình yêu sâu sắc đối với kho tàng văn học dân gian Việt Nam.
Bài thơ khẳng định truyện cổ không chỉ lưu giữ vẻ đẹp tâm hồn, phẩm chất và lối sống của cha ông mà còn gửi gắm những bài học nhân văn quý giá cho các thế hệ mai sau.
3. Bố cục bài thơ Chuyện cổ nước mình
Bài thơ có thể chia thành ba phần dựa trên sự vận động của nội dung và cảm xúc.
| Bố cục | Nội dung chính |
|---|---|
| Phần 1 | Tình yêu của nhà thơ đối với truyện cổ và những bài học nhân hậu được gửi gắm qua truyện cổ. |
| Phần 2 | Truyện cổ giúp thế hệ hôm nay nhận diện, thấu hiểu vẻ đẹp tâm hồn và tình cảm của cha ông. |
| Phần 3 | Khẳng định sức sống lâu bền và ý nghĩa của những bài học trong truyện cổ đối với các thế hệ mai sau. |
Nhìn chung, mạch cảm xúc của bài thơ đi từ tình yêu, niềm tự hào về truyện cổ đến những suy ngẫm sâu sắc về cội nguồn và truyền thống dân tộc.
II. Soạn bài Chuyện cổ nước mình – Trước khi đọc (trang 93)
Câu 1. Em biết những câu chuyện cổ nào của nước ta?
Trả lời:
Một số câu chuyện cổ của nước ta mà em biết là:
- Tấm Cám.
- Thạch Sanh.
- Sọ Dừa.
- Cây khế.
- Cây tre trăm đốt.
- Thánh Gióng.
- Sự tích trầu cau.
- Ếch ngồi đáy giếng.
- Thầy bói xem voi.
Những câu chuyện trên thuộc nhiều thể loại khác nhau như truyện cổ tích, truyền thuyết và truyện ngụ ngôn.
Mỗi câu chuyện đều chứa đựng những bài học ý nghĩa về cuộc sống, cách ứng xử và những phẩm chất tốt đẹp của con người.
Câu 2. Em thích những nhân vật nào trong những câu chuyện đó? Vì sao?
Trả lời:
Em thích nhất nhân vật Thạch Sanh trong truyện cổ tích cùng tên.
Thạch Sanh là người dũng cảm, thật thà, nhân hậu và luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác. Dù nhiều lần bị Lí Thông lừa gạt, chàng vẫn thể hiện tấm lòng bao dung, rộng lượng.
Nhân vật Thạch Sanh giúp em hiểu rằng cần biết sống lương thiện, dũng cảm và yêu thương mọi người. Đồng thời, câu chuyện còn thể hiện niềm tin của nhân dân vào sự công bằng và chiến thắng của cái thiện.
III. Soạn bài Chuyện cổ nước mình – Trong khi đọc (trang 94)
Câu hỏi. Hình dung những màu sắc, đường nét miêu tả quê hương.
Trả lời:
Những màu sắc và đường nét miêu tả quê hương được thể hiện qua các hình ảnh sau:
- Màu sắc: Sắc vàng của nắng, sắc trắng của mưa.
- Đường nét: Dòng sông đang chảy, rặng dừa nghiêng mình soi bóng.
Những hình ảnh bình dị, gần gũi gợi lên bức tranh quê hương Việt Nam tươi sáng, thanh bình và thơ mộng.
Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu tha thiết và sự gắn bó sâu sắc với quê hương, đất nước.
IV. Soạn bài Chuyện cổ nước mình – Sau khi đọc (trang 95)
Câu 1. Bài thơ được viết theo thể thơ nào? Cho biết dấu hiệu giúp em nhận biết ra thể thơ đó.
Trả lời:
Bài thơ Chuyện cổ nước mình được viết theo thể thơ lục bát.
Dấu hiệu nhận biết:
- Về số tiếng: Bài thơ gồm các dòng sáu tiếng và tám tiếng luân phiên nhau.
- Về cách gieo vần: Tiếng thứ sáu của dòng lục hiệp vần với tiếng thứ sáu của dòng bát. Tiếng thứ tám của dòng bát hiệp vần với tiếng thứ sáu của dòng lục tiếp theo.
- Về cách ngắt nhịp: Bài thơ thường sử dụng nhịp chẵn như 2/2/2, 4/4, tạo âm điệu nhẹ nhàng và uyển chuyển.
Việc sử dụng thể thơ lục bát góp phần tạo nên giọng điệu tâm tình, tha thiết, gần gũi với lời ru và ca dao dân gian.
Qua đó, tác giả thể hiện sâu sắc tình yêu đối với truyện cổ và những giá trị văn hóa của dân tộc.
Câu 2. Qua bài thơ, em nhận ra bóng dáng của những câu chuyện cổ nào? Tìm từ ngữ, hình ảnh gợi liên tưởng đến những câu chuyện đó.
Trả lời:
Qua bài thơ, em có thể nhận ra bóng dáng của một số câu chuyện cổ quen thuộc.
| Câu chuyện cổ | Hình ảnh gợi liên tưởng và bài học |
|---|---|
| Tấm Cám | Hình ảnh quả thị, cô Tấm gợi nhắc đến lòng nhân hậu và niềm tin vào sự chiến thắng của cái thiện. |
| Đẽo cày giữa đường | Hình ảnh người đẽo cày làm theo ý kiến của người khác nhắc nhở con người cần có chính kiến. |
| Sự tích trầu cau | Hình ảnh miếng trầu gợi liên tưởng đến tình nghĩa gia đình, tình cảm anh em và tình yêu thủy chung. |
Bằng cách gợi nhắc những câu chuyện cổ quen thuộc, tác giả làm nổi bật những bài học đạo đức và giá trị tình cảm sâu sắc của dân tộc.
Qua đó, người đọc càng thêm yêu quý và trân trọng kho tàng văn học dân gian Việt Nam.
Câu 3. Chuyện cổ đã kể với nhà thơ những điều gì về vẻ đẹp của tình người?
Trả lời:
Qua những câu chuyện cổ, nhà thơ cảm nhận được nhiều vẻ đẹp đáng quý trong tâm hồn và cách ứng xử của con người:
- Lòng nhân hậu, sự bao dung và tình yêu thương.
- Lối sống biết quan tâm, sẻ chia và giúp đỡ người khác.
- Niềm tin vào sự công bằng, lẽ phải và chiến thắng của cái thiện.
- Sự thông minh, khéo léo trong cách ứng xử.
- Tấm lòng độ lượng, giàu tình cảm.
- Ý thức gìn giữ tình nghĩa, sống có trách nhiệm và hướng đến những điều tốt đẹp.
Như vậy, truyện cổ không chỉ phản ánh cuộc sống mà còn lưu giữ những quan niệm nhân văn, những chuẩn mực đạo đức mà cha ông muốn truyền lại cho con cháu.
Đó cũng là những phẩm chất tốt đẹp góp phần làm nên vẻ đẹp tâm hồn của con người Việt Nam.
Câu 4. “Chỉ còn chuyện cổ thiết tha / Cho tôi nhận mặt ông cha của mình”. Tình cảm của nhà thơ với những câu chuyện cổ được thể hiện như thế nào qua hai dòng thơ trên?
Trả lời:
Hai dòng thơ thể hiện tình yêu, sự trân trọng và niềm tự hào sâu sắc của nhà thơ đối với những câu chuyện cổ dân tộc.
Tác giả xem truyện cổ như một sợi dây kết nối các thế hệ. Qua những câu chuyện được lưu truyền, con cháu hôm nay có thể hiểu hơn về cuộc sống, tâm hồn, tình cảm và những ước mơ của cha ông ngày trước.
Đặc biệt, cụm từ “nhận mặt ông cha” mang ý nghĩa sâu sắc. Đó không chỉ là sự nhận biết về thế hệ đi trước mà còn là quá trình khám phá cội nguồn, bản sắc văn hóa và những truyền thống tốt đẹp của dân tộc.
Qua hai dòng thơ, Lâm Thị Mỹ Dạ khẳng định vai trò quan trọng của truyện cổ trong việc gìn giữ và trao truyền những giá trị tinh thần từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Câu 5. “Tôi nghe chuyện cổ thầm thì / Lời cha ông dạy cũng vì đời sau”. Hai dòng thơ trên gợi cho em những suy nghĩ gì?
Trả lời:
Hai dòng thơ giúp em nhận ra rằng những câu chuyện cổ không chỉ có giá trị giải trí mà còn chứa đựng nhiều bài học sâu sắc về cuộc sống và cách làm người.
Hình ảnh “chuyện cổ thầm thì” sử dụng biện pháp nhân hóa, khiến những câu chuyện xưa trở nên gần gũi như đang nhẹ nhàng trò chuyện với con cháu.
Qua truyện cổ, cha ông gửi gắm những kinh nghiệm sống, quan niệm đạo đức và lời khuyên chân thành cho các thế hệ mai sau.
Từ đó, chúng ta học được cách sống nhân hậu, biết yêu thương, sẻ chia, trân trọng tình nghĩa và hướng đến lẽ phải.
Hai dòng thơ nhắc nhở em cần biết yêu quý, gìn giữ kho tàng truyện cổ dân tộc. Bởi đó chính là những bài học quý báu mà cha ông đã truyền lại cho thế hệ hôm nay.
Câu 6. Vì sao với nhà thơ, những câu chuyện cổ “Vẫn luôn mới mẻ rạng ngời lương tâm”?
Trả lời:
Với nhà thơ, những câu chuyện cổ luôn mới mẻ và có giá trị bởi những bài học đạo đức mà chúng gửi gắm chưa bao giờ mất đi ý nghĩa.
Dù thời gian trôi qua và xã hội không ngừng phát triển, con người vẫn cần lòng nhân hậu, sự công bằng, tình yêu thương và lối sống có trách nhiệm.
Những câu chuyện cổ giúp mỗi người biết phân biệt đúng sai, hướng đến cái thiện và trân trọng những giá trị tốt đẹp trong cuộc sống.
Cụm từ “rạng ngời lương tâm” nhấn mạnh khả năng nuôi dưỡng tâm hồn và bồi đắp nhân cách của truyện cổ.
Vì vậy, dù được sáng tác từ xa xưa, những câu chuyện cổ vẫn có sức sống lâu bền và mang ý nghĩa sâu sắc đối với con người hôm nay.
V. Kết nối đọc với viết – Chuyện cổ nước mình (trang 96)
Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 5–7 câu) nêu cảm nhận của em về đoạn thơ:
Đời cha ông với đời tôi
Như con sông với chân trời đã xa
Chỉ còn chuyện cổ thiết tha
Cho tôi nhận mặt ông cha của mình.
1. Hướng dẫn tìm ý và lập dàn ý
Mở đoạn:
- Giới thiệu đoạn thơ, tên tác phẩm và tác giả.
- Nêu cảm xúc chung về tình yêu, sự trân trọng của nhà thơ đối với truyện cổ.
Thân đoạn:
- Phân tích hình ảnh so sánh đời cha ông và đời tôi với con sông và chân trời.
- Làm rõ khoảng cách về thời gian giữa các thế hệ.
- Phân tích vai trò kết nối quá khứ với hiện tại của truyện cổ.
- Làm rõ ý nghĩa của cụm từ “nhận mặt ông cha”.
- Bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của bản thân về những giá trị văn hóa truyền thống.
Kết đoạn:
Khẳng định giá trị của đoạn thơ và liên hệ trách nhiệm gìn giữ kho tàng truyện cổ dân tộc.
Công thức ghi nhớ:
GIỚI THIỆU ĐOẠN THƠ → CẢM NHẬN NỘI DUNG → PHÂN TÍCH NGHỆ THUẬT → BỘC LỘ CẢM XÚC → SUY NGẪM, BÀI HỌC
2. Đoạn văn mẫu số 1
Đoạn thơ trong bài Chuyện cổ nước mình của Lâm Thị Mỹ Dạ đã thể hiện tình yêu và sự trân trọng của nhà thơ đối với những câu chuyện cổ dân tộc. Hình ảnh so sánh “đời cha ông” với “đời tôi” như con sông và chân trời gợi lên khoảng cách xa xôi giữa các thế hệ. Dù thời gian đã trôi qua, những câu chuyện cổ vẫn trở thành sợi dây kết nối quá khứ với hiện tại. Qua từng câu chuyện, thế hệ hôm nay có thể hiểu hơn về cuộc sống, tâm hồn, tình cảm và những ước mơ của cha ông ngày trước. Bởi vậy, truyện cổ không chỉ là di sản văn hóa quý báu mà còn giúp mỗi người thêm yêu và tự hào về cội nguồn dân tộc. Đọc đoạn thơ, em càng nhận thức rõ trách nhiệm của bản thân trong việc gìn giữ, trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống.
3. Đoạn văn mẫu số 2
Bốn dòng thơ trong bài Chuyện cổ nước mình của Lâm Thị Mỹ Dạ đã để lại trong em nhiều suy ngẫm về giá trị của những câu chuyện cổ dân tộc. Hình ảnh con sông và chân trời gợi lên khoảng cách xa xôi giữa thế hệ cha ông với thế hệ hôm nay. Tuy nhiên, khoảng cách ấy dường như được thu hẹp nhờ những câu chuyện cổ còn lưu truyền qua năm tháng. Em đặc biệt ấn tượng với cụm từ “nhận mặt ông cha”, bởi truyện cổ giúp chúng ta hiểu hơn về tâm hồn, lối sống và những phẩm chất tốt đẹp của người xưa. Thể thơ lục bát cùng giọng điệu tâm tình, tha thiết khiến những suy ngẫm ấy trở nên gần gũi và sâu lắng. Qua đoạn thơ, em càng thêm yêu quý kho tàng văn học dân gian và tự nhủ phải biết trân trọng, gìn giữ những giá trị mà cha ông để lại.
VI. Phân tích những giá trị nổi bật trong bài thơ Chuyện cổ nước mình
1. Truyện cổ ca ngợi vẻ đẹp của lòng nhân hậu
Một trong những nội dung nổi bật của bài thơ là tình yêu thương và lòng nhân hậu giữa con người với con người.
Qua những câu chuyện cổ, cha ông đã gửi gắm quan niệm sống giàu tình nghĩa, biết giúp đỡ người gặp khó khăn và hướng đến những điều tốt đẹp.
Đồng thời, truyện cổ còn thể hiện niềm tin vào sự công bằng và chiến thắng của cái thiện.
Những bài học ấy không chỉ có ý nghĩa trong quá khứ mà còn cần thiết đối với cuộc sống hôm nay.
2. Truyện cổ lưu giữ vẻ đẹp quê hương, đất nước
Trong bài thơ, quê hương hiện lên qua những hình ảnh thiên nhiên bình dị, thân thuộc như nắng, mưa, dòng sông và rặng dừa.
Những hình ảnh ấy gợi nhắc đến vẻ đẹp của làng quê Việt Nam, nơi đã nuôi dưỡng tâm hồn của biết bao thế hệ.
Qua đó, nhà thơ cho thấy truyện cổ không tách rời đời sống mà được hình thành từ chính những trải nghiệm, tình cảm và ước mơ của nhân dân.
3. Truyện cổ là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại
Thời gian có thể tạo nên khoảng cách giữa các thế hệ. Tuy nhiên, những câu chuyện cổ vẫn lưu giữ được dấu ấn của cha ông.
Thông qua truyện cổ, con cháu hôm nay có thể hiểu thêm về:
- Cuộc sống của người xưa.
- Những ước mơ và khát vọng của nhân dân.
- Quan niệm về cái thiện, cái ác.
- Những chuẩn mực đạo đức và cách ứng xử.
- Bản sắc văn hóa của dân tộc.
Như vậy, truyện cổ trở thành một cầu nối tinh thần giúp con người hiểu về cội nguồn và thêm tự hào về truyền thống dân tộc.
4. Truyện cổ có sức sống lâu bền
Dù được lưu truyền từ xa xưa, những câu chuyện cổ vẫn không mất đi giá trị.
Bởi lẽ, những bài học về lòng nhân hậu, sự trung thực, tình nghĩa và công bằng luôn cần thiết đối với con người.
Qua bài thơ, Lâm Thị Mỹ Dạ khẳng định rằng truyện cổ không chỉ là di sản của quá khứ mà còn là nguồn nuôi dưỡng tâm hồn, định hướng nhận thức và hành động cho các thế hệ mai sau.
VII. Ý nghĩa những câu chuyện cổ được gợi nhắc trong bài thơ
1. Truyện Tấm Cám
Truyện Tấm Cám thể hiện khát vọng về sự công bằng và hạnh phúc của nhân dân lao động.
Hình ảnh cô Tấm trải qua nhiều khó khăn, thử thách gợi lên niềm tin vào sức sống của cái thiện.
Bài học: Biết sống lương thiện, kiên trì trước khó khăn và hướng đến lẽ phải.
2. Truyện Đẽo cày giữa đường
Truyện kể về người thợ đẽo cày thiếu chính kiến. Vì làm theo những lời góp ý khác nhau mà không biết chọn lọc, anh cuối cùng không đạt được mục đích của mình.
Bài học: Cần biết lắng nghe nhưng phải suy nghĩ độc lập, có chính kiến và biết lựa chọn những lời khuyên phù hợp.
3. Sự tích trầu cau
Câu chuyện lí giải nguồn gốc của tục ăn trầu, đồng thời thể hiện những tình cảm thiêng liêng trong gia đình.
Bài học: Biết trân trọng tình nghĩa anh em, tình cảm gia đình và sự thủy chung.
Những câu chuyện trên cho thấy kho tàng truyện cổ Việt Nam chứa đựng nhiều kinh nghiệm sống và bài học đạo đức quý giá. Qua đó, mỗi người có thể học được cách ứng xử đúng đắn trong cuộc sống.
VIII. Những biện pháp tu từ tiêu biểu trong bài thơ Chuyện cổ nước mình
1. Biện pháp tu từ so sánh
Biểu hiện: Hình ảnh đời cha ông và đời tôi được so sánh với con sông và chân trời.
Tác dụng:
- Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ.
- Làm nổi bật khoảng cách về thời gian giữa các thế hệ.
- Nhấn mạnh vai trò của truyện cổ trong việc kết nối quá khứ với hiện tại.
- Thể hiện sự trân trọng của nhà thơ đối với những giá trị mà cha ông để lại.
2. Biện pháp tu từ nhân hóa
Biểu hiện: Hình ảnh “chuyện cổ thầm thì”.
Tác dụng:
- Khiến những câu chuyện cổ trở nên sinh động, gần gũi như con người.
- Gợi cảm giác cha ông đang nhẹ nhàng trò chuyện, tâm tình với con cháu.
- Nhấn mạnh giá trị giáo dục và sức sống lâu bền của những bài học trong truyện cổ.
- Thể hiện tình yêu, sự gắn bó của nhà thơ đối với văn học dân gian.
3. Biện pháp tu từ điệp ngữ
Việc lặp lại những từ ngữ gắn với chuyện cổ và lối sống giàu tình nghĩa góp phần tạo nhịp điệu cho bài thơ.
Đồng thời, cách diễn đạt ấy nhấn mạnh tình yêu của tác giả đối với truyện cổ và những phẩm chất tốt đẹp của con người Việt Nam.
IX. Tổng kết nội dung và nghệ thuật Chuyện cổ nước mình
1. Giá trị nội dung
Bài thơ Chuyện cổ nước mình thể hiện tình yêu và niềm tự hào của Lâm Thị Mỹ Dạ đối với kho tàng truyện cổ dân tộc.
Qua những câu chuyện quen thuộc, tác giả khẳng định những giá trị nhân văn sâu sắc được cha ông gửi gắm.
Đồng thời, bài thơ nhấn mạnh vai trò của truyện cổ trong việc kết nối các thế hệ, lưu giữ truyền thống và bồi đắp tâm hồn con người.
2. Giá trị nghệ thuật
- Sử dụng thể thơ lục bát truyền thống với âm điệu nhẹ nhàng, tha thiết.
- Ngôn ngữ giản dị, gần gũi và giàu sức gợi.
- Hình ảnh thơ quen thuộc, gắn với đời sống và văn học dân gian.
- Sử dụng linh hoạt các biện pháp tu từ như so sánh, nhân hóa và điệp ngữ.
- Giọng thơ tâm tình, sâu lắng, giàu cảm xúc.
- Kết hợp hài hòa giữa biểu cảm và suy ngẫm.
3. Chủ đề
Ca ngợi vẻ đẹp, ý nghĩa và sức sống lâu bền của những câu chuyện cổ dân tộc. Qua đó, thể hiện tình yêu quê hương, niềm tự hào về cội nguồn và những giá trị văn hóa truyền thống.
4. Thông điệp
Mỗi người cần biết yêu quý, trân trọng và gìn giữ kho tàng truyện cổ dân tộc.
Bên cạnh đó, chúng ta cần tiếp nhận và thực hành những bài học tốt đẹp mà cha ông gửi gắm, biết sống nhân hậu, yêu thương, sẻ chia và hướng đến lẽ phải.
X. Kiến thức cần ghi nhớ khi soạn bài Chuyện cổ nước mình
| Kiến thức | Nội dung cần ghi nhớ |
|---|---|
| Tác giả | Lâm Thị Mỹ Dạ (1949–2023) |
| Thể thơ | Lục bát |
| Xuất xứ | Tập Trái tim sinh nở |
| Bố cục | Có thể chia thành ba phần |
| Cảm xúc chủ đạo | Tình yêu, sự trân trọng và niềm tự hào đối với truyện cổ dân tộc |
| Những câu chuyện được gợi nhắc | Tấm Cám, Đẽo cày giữa đường, Sự tích trầu cau |
| Giá trị của truyện cổ | Lưu giữ truyền thống, kết nối các thế hệ và nuôi dưỡng tâm hồn |
| Nghệ thuật | Thể thơ lục bát, ngôn ngữ giản dị, hình ảnh giàu sức gợi, biện pháp tu từ linh hoạt |
| Giọng điệu | Nhẹ nhàng, tâm tình, tha thiết |
| Thông điệp | Trân trọng cội nguồn, gìn giữ bản sắc văn hóa và phát huy những phẩm chất tốt đẹp |
Ghi nhớ:
Truyện cổ là chiếc cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp các thế hệ hiểu về cội nguồn, tiếp nhận những bài học làm người và nuôi dưỡng những giá trị tốt đẹp trong tâm hồn.
XI. Câu hỏi trắc nghiệm ôn tập Chuyện cổ nước mình
Câu 1. Ai là tác giả bài thơ Chuyện cổ nước mình?
A. Xuân Quỳnh.
B. Nguyễn Khoa Điềm.
C. Lâm Thị Mỹ Dạ.
D. Thanh Hải.
Câu 2. Bài thơ Chuyện cổ nước mình được viết theo thể thơ nào?
A. Thơ bốn chữ.
B. Thơ lục bát.
C. Thơ năm chữ.
D. Thơ tự do.
Câu 3. Dấu hiệu nổi bật để nhận biết thể thơ lục bát là gì?
A. Các dòng sáu tiếng và tám tiếng luân phiên nhau.
B. Mỗi dòng thơ có bốn tiếng.
C. Mỗi khổ thơ có tám dòng.
D. Các dòng thơ không có số tiếng cố định.
Câu 4. Hình ảnh quả thị và cô Tấm gợi liên tưởng đến câu chuyện cổ nào?
A. Thạch Sanh.
B. Sọ Dừa.
C. Cây khế.
D. Tấm Cám.
Câu 5. Cụm từ “nhận mặt ông cha” có ý nghĩa gì?
A. Nhận biết ngoại hình của tổ tiên.
B. Hiểu thêm về cội nguồn, tâm hồn và truyền thống của cha ông.
C. Tìm hiểu tên tuổi của các nhân vật lịch sử.
D. Ghi nhớ những sự kiện trong quá khứ.
Câu 6. Hình ảnh “chuyện cổ thầm thì” sử dụng biện pháp tu từ nào?
A. So sánh.
B. Nói quá.
C. Nhân hóa.
D. Nói giảm nói tránh.
Câu 7. Vì sao những câu chuyện cổ vẫn luôn mới mẻ đối với các thế hệ sau?
A. Vì những bài học đạo đức trong truyện cổ vẫn có ý nghĩa đối với cuộc sống.
B. Vì truyện cổ luôn được thay đổi hoàn toàn nội dung.
C. Vì truyện cổ chỉ dành cho trẻ em.
D. Vì truyện cổ không liên quan đến hiện thực.
Câu 8. Cảm xúc chủ đạo của bài thơ Chuyện cổ nước mình là gì?
A. Nỗi buồn trước sự đổi thay của thiên nhiên.
B. Sự tiếc nuối về tuổi thơ đã qua.
C. Niềm vui trước những thành tựu của cuộc sống hiện đại.
D. Tình yêu, sự trân trọng và niềm tự hào đối với những câu chuyện cổ dân tộc.
Câu 9. Nhận định nào sau đây KHÔNG ĐÚNG về bài thơ Chuyện cổ nước mình?
A. Bài thơ sử dụng thể thơ lục bát truyền thống.
B. Bài thơ ca ngợi những giá trị nhân văn trong truyện cổ.
C. Bài thơ cho rằng những câu chuyện cổ đã không còn phù hợp với cuộc sống hiện đại.
D. Bài thơ khẳng định vai trò kết nối các thế hệ của truyện cổ.
Câu 10. Thông điệp nào phù hợp nhất với bài thơ?
A. Chỉ cần quan tâm đến những giá trị của hiện tại.
B. Cần trân trọng cội nguồn, gìn giữ truyền thống và phát huy những phẩm chất tốt đẹp của cha ông.
C. Không cần tiếp nhận những bài học từ quá khứ.
D. Truyện cổ chỉ có giá trị giải trí.
XII. Giải đáp những câu hỏi thường gặp
1. Chuyện cổ nước mình thuộc thể thơ gì?
Bài thơ được viết theo thể thơ lục bát, gồm những dòng sáu tiếng và tám tiếng luân phiên, kết hợp với cách gieo vần đặc trưng của thể thơ truyền thống Việt Nam.
2. Nội dung chính của bài thơ Chuyện cổ nước mình là gì?
Bài thơ ca ngợi vẻ đẹp và giá trị lâu bền của kho tàng truyện cổ dân tộc. Đồng thời, tác giả thể hiện tình yêu, niềm tự hào và sự trân trọng đối với những bài học mà cha ông gửi gắm.
3. Cảm xúc chủ đạo của Chuyện cổ nước mình là gì?
Cảm xúc chủ đạo là tình yêu tha thiết, sự trân trọng và niềm tự hào đối với những câu chuyện cổ cùng các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.
4. Vì sao truyện cổ giúp thế hệ sau hiểu về cha ông?
Truyện cổ lưu giữ những kinh nghiệm sống, quan niệm đạo đức, tình cảm và ước mơ của người xưa.
Thông qua những câu chuyện ấy, con cháu hôm nay có thể hiểu hơn về tâm hồn, lối sống và truyền thống của các thế hệ đi trước.
5. Bài thơ Chuyện cổ nước mình gửi gắm thông điệp gì?
Bài thơ nhắc nhở mỗi người cần biết trân trọng cội nguồn, gìn giữ kho tàng văn học dân gian và phát huy những phẩm chất tốt đẹp như lòng nhân hậu, tình yêu thương và tinh thần hướng thiện.
6. Làm thế nào để viết đoạn văn cảm nhận bài thơ Chuyện cổ nước mình?
Học sinh cần giới thiệu tác phẩm, nêu cảm xúc chung, lựa chọn những hình ảnh hoặc câu thơ tiêu biểu để phân tích.
Sau đó, hãy làm rõ tác dụng của các yếu tố nghệ thuật và khép lại bằng những suy ngẫm, bài học của bản thân.
Xem thêm: Cách viết đoạn văn ghi lại cảm xúc khi đọc một bài thơ lục bát – Công thức và đoạn văn mẫu.
XIII. Học tốt Ngữ văn 6 cùng Học Văn Cô Diệu Thu
Khi học thơ lục bát, nhiều học sinh có thể nhận diện được thể thơ nhưng chưa biết cách phân tích hình ảnh, biện pháp tu từ và bộc lộ cảm xúc của bản thân.
Đặc biệt, các em thường gặp khó khăn khi chuyển những kiến thức đã học thành một đoạn văn hoàn chỉnh.
Với phương pháp Học văn bằng công thức, Học Văn Cô Diệu Thu giúp học sinh tiếp cận kiến thức theo từng bước cụ thể, dễ hiểu, dễ nhớ và dễ vận dụng.
Cuốn sách Ngữ văn 6 – Làm văn dễ dàng, viết văn tự tin hỗ trợ học sinh:
- Hệ thống kiến thức Ngữ văn theo từng thể loại.
- Nắm vững đặc điểm của thơ lục bát và các thể thơ thường gặp.
- Nhận diện và phân tích hình ảnh, từ ngữ, biện pháp tu từ.
- Rèn luyện kĩ năng trả lời câu hỏi đọc hiểu.
- Biết cách tìm ý, lập dàn ý và viết đoạn văn cảm nhận.
- Mở rộng vốn từ và nâng cao khả năng diễn đạt.
- Tự tin viết văn bằng suy nghĩ và cảm xúc của bản thân.
Hi vọng bài viết Soạn bài Chuyện cổ nước mình – Ngữ văn 6 Kết nối tri thức trên đây sẽ giúp các em nắm vững kiến thức trọng tâm, chuẩn bị bài hiệu quả và thêm yêu thích môn Ngữ văn.
Qua những vần thơ của Lâm Thị Mỹ Dạ, mỗi chúng ta cũng có thể nhận ra rằng những câu chuyện cổ không chỉ nuôi dưỡng tuổi thơ mà còn góp phần nuôi dưỡng tâm hồn và gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc.

Tất cả những kiến thức trọng tâm, hướng dẫn đọc hiểu và phương pháp làm bài đều có trong cuốn Ngữ văn 6 của Học Văn Cô Diệu Thu, giúp các em học chắc kiến thức, nắm vững phương pháp và tự tin chinh phục môn Văn!
Khóa học ngữ văn
