Cách trả lời câu hỏi tác dụng trong đọc hiểu: Công thức và 8 dạng thường gặp

Cách trả lời câu hỏi tác dụng là một trong những kĩ năng quan trọng giúp học sinh làm tốt phần Đọc hiểu môn Ngữ văn. Dạng câu hỏi này thường yêu cầu phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ, hình ảnh, từ ngữ hoặc những yếu tố nghệ thuật trong văn bản.

Tuy nhiên, nhiều học sinh mất điểm vì chỉ gọi tên biện pháp mà chưa làm rõ tác dụng. Một số em lại trả lời quá chung chung, thiếu sự liên kết với nội dung cụ thể.

Vậy làm thế nào để trả lời câu hỏi tác dụng đầy đủ, chính xác và không dài dòng?

Cùng Học Văn Cô Diệu Thu tìm hiểu công thức và 8 dạng câu hỏi thường gặp dưới đây.

1. Câu hỏi tác dụng trong đọc hiểu là gì?

Câu hỏi tác dụng yêu cầu học sinh làm rõ vai trò hoặc hiệu quả của một yếu tố trong văn bản.

Yếu tố đó có thể là biện pháp tu từ, từ ngữ, hình ảnh hoặc chi tiết nghệ thuật.

Ngoài ra, đề bài còn có thể hỏi về ngôi kể, điểm nhìn, tình huống truyện hay cách tổ chức cốt truyện.

Để trả lời đúng, học sinh cần xác định chính xác đối tượng được hỏi. Sau đó, các em phân tích tác dụng dựa trên đặc điểm của yếu tố ấy.

Những yếu tố thường xuất hiện trong câu hỏi tác dụng

• Biện pháp tu từ.
• Từ ngữ và hình ảnh.
• Chi tiết hoặc sự kiện trong truyện.
• Ngôi kể.
• Điểm nhìn trần thuật.
• Cách gieo vần, ngắt nhịp.
• Tình huống truyện.
• Cốt truyện.

Lưu ý: Mỗi yếu tố có chức năng riêng. Vì vậy, học sinh không nên sử dụng một đáp án giống nhau cho mọi câu hỏi.

2. Công thức chung trả lời câu hỏi tác dụng

Khi gặp câu hỏi “Nêu tác dụng của…”, học sinh có thể ghi nhớ công thức:

CHỈ RA YẾU TỐ → PHÂN TÍCH TÁC DỤNG NGHỆ THUẬT → LÀM RÕ NỘI DUNG → NÊU TÌNH CẢM, THÁI ĐỘ

Đây là khung định hướng giúp các em tránh bỏ sót những phương diện quan trọng.

Bước 1. Xác định yếu tố được hỏi

Trước hết, học sinh cần nhận diện chính xác yếu tố nghệ thuật.

Nếu đề hỏi biện pháp tu từ, hãy gọi tên biện pháp và chỉ ra dẫn chứng.

Nếu đề hỏi ngôi kể hoặc điểm nhìn, cần xác định đúng đặc điểm trần thuật.

Với chi tiết truyện, học sinh nên xác định vị trí và vai trò của chi tiết trong câu chuyện.

Bước 2. Phân tích tác dụng về nghệ thuật

Học sinh cần trả lời câu hỏi:

Yếu tố đó giúp cách thể hiện của văn bản trở nên như thế nào?

Tùy từng trường hợp, có thể phân tích:

• Tăng sức gợi hình, gợi cảm.
• Tạo nhịp điệu hoặc âm hưởng.
• Giúp hình ảnh trở nên sinh động.
• Tạo sức hấp dẫn cho câu chuyện.
• Khắc họa nhân vật rõ nét hơn.
• Tổ chức và liên kết các sự việc.

Không phải yếu tố nào cũng có tất cả những tác dụng trên. Các em chỉ lựa chọn ý phù hợp với văn bản.

Bước 3. Phân tích tác dụng về nội dung

Đây là phần quan trọng để câu trả lời có chiều sâu.

Học sinh cần làm rõ yếu tố được hỏi đã nhấn mạnh điều gì.

Chẳng hạn, biện pháp tu từ có thể làm nổi bật vẻ đẹp thiên nhiên. Trong khi đó, chi tiết truyện có thể bộc lộ tâm lí hoặc phẩm chất nhân vật.

Câu hỏi cần ghi nhớ:

Yếu tố ấy góp phần thể hiện nội dung, chủ đề hoặc tư tưởng nào?

Bước 4. Nêu tình cảm, thái độ của tác giả

Cuối cùng, học sinh có thể nhận xét tình cảm hoặc thái độ được thể hiện.

Đó có thể là tình yêu thương, niềm tự hào, lòng trân trọng, sự xót xa hoặc thái độ phê phán.

Tuy nhiên, nhận xét phải có căn cứ từ văn bản.

Công thức trả lời chung:

Yếu tố [tên yếu tố] được thể hiện qua [dẫn chứng hoặc đặc điểm]. Yếu tố ấy góp phần [tác dụng nghệ thuật], đồng thời làm nổi bật [nội dung cụ thể]. Qua đó, tác giả thể hiện [tình cảm, thái độ hoặc tư tưởng phù hợp].

3. Hướng dẫn trả lời 8 dạng câu hỏi tác dụng thường gặp

3.1. Cách nêu tác dụng của biện pháp tu từ

Đây là dạng câu hỏi phổ biến trong phần Đọc hiểu thơ và văn xuôi.

Công thức trả lời:

• Bước 1: Gọi tên biện pháp tu từ và chỉ ra dẫn chứng.
• Bước 2: Phân tích tác dụng nghệ thuật.
• Bước 3: Làm rõ nội dung được nhấn mạnh.
• Bước 4: Nêu tình cảm, thái độ được thể hiện.

Mẫu cho học sinh điền:

Biện pháp tu từ [tên biện pháp] được thể hiện qua [dẫn chứng]. Biện pháp ấy giúp cách diễn đạt trở nên [tác dụng nghệ thuật], đồng thời làm nổi bật [nội dung cụ thể]. Qua đó, tác giả thể hiện [tình cảm hoặc thái độ].

Ví dụ:

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ trong đoạn thơ trích từ bài Nhớ đồng của Tố Hữu.

Đâu gió cồn thơm đất nhả mùi

Đâu ruồng tre mát thở yên vui

Đâu từng ô mạ xanh mơn mởn

Đâu những nương khoai ngọt sắn bùi?

Lời giải:

• Biện pháp tu từ: Điệp ngữ, thể hiện qua việc lặp lại từ “Đâu” ở đầu bốn dòng thơ.
• Tác dụng nghệ thuật: Tạo nhịp điệu da diết, tăng sức gợi cảm và nhấn mạnh cảm xúc trong đoạn thơ.
• Tác dụng nội dung: Làm nổi bật nỗi nhớ khôn nguôi của nhân vật trữ tình đối với cảnh vật bình dị, thân thuộc của quê hương.
• Tình cảm tác giả: Thể hiện tình yêu quê hương sâu nặng và khát vọng trở về với cuộc sống tự do của nhà thơ Tố Hữu.

Lưu ý: Không nên chỉ viết “làm câu thơ sinh động, hấp dẫn”. Cần xác định rõ biện pháp tu từ đã nhấn mạnh nội dung gì.

3.2. Cách nêu tác dụng của chi tiết, sự kiện trong truyện

Chi tiết và sự kiện có vai trò quan trọng trong việc phát triển câu chuyện.

Một số chi tiết còn góp phần bộc lộ tính cách, tâm lí và số phận nhân vật.

Công thức trả lời:

• Xác định chi tiết hoặc sự kiện.
• Phân tích vai trò đối với diễn biến câu chuyện.
• Làm rõ ý nghĩa đối với nhân vật và chủ đề.
• Nhận xét tình cảm, thái độ hoặc thông điệp của tác giả.

Mẫu cho học sinh điền:

Chi tiết [nêu chi tiết] góp phần [vai trò đối với cốt truyện]. Đồng thời, chi tiết ấy làm nổi bật [tính cách, tâm lí hoặc số phận nhân vật], qua đó thể hiện [chủ đề tác phẩm]. Thông qua chi tiết này, tác giả bộc lộ [tình cảm hoặc thái độ] và gửi gắm [thông điệp].

Ví dụ:

Nêu tác dụng của chi tiết cái bóng trong Chuyện người con gái Nam Xương của Nguyễn Dữ.

Lời giải:

Chi tiết cái bóng có những tác dụng sau:

• Về nghệ thuật: Là chi tiết quan trọng, tạo nút thắt và góp phần mở nút cho câu chuyện. Nhờ đó, diễn biến truyện trở nên hấp dẫn và giàu kịch tính.
• Về nội dung: Thể hiện tình yêu thương con và tấm lòng của Vũ Nương đối với gia đình. Đồng thời, chi tiết này dẫn đến sự hiểu lầm của Trương Sinh, làm nổi bật bi kịch oan khuất của người phụ nữ trong xã hội phong kiến.
• Về tư tưởng: Thể hiện niềm cảm thương đối với số phận Vũ Nương và sự trân trọng những phẩm chất tốt đẹp của nàng. Qua đó, tác giả phê phán thói ghen tuông mù quáng cùng những bất công của xã hội phong kiến.

Lưu ý: Không phải chi tiết nào cũng tạo bước ngoặt hoặc nút thắt. Cần xác định đúng vai trò của chi tiết trong từng tác phẩm.

3.3. Cách nêu tác dụng của từ ngữ

Khi đề yêu cầu phân tích tác dụng của một từ ngữ, học sinh cần chú ý ý nghĩa trong ngữ cảnh.

Đặc biệt, mỗi loại từ có thể tạo ra những hiệu quả biểu đạt khác nhau.

Với từ láy, cần chú ý sức gợi hình, gợi âm thanh và cảm xúc.

Với động từ mạnh, nên phân tích mức độ hoặc tính chất hành động.

Với tính từ, cần làm rõ đặc điểm và sắc thái của đối tượng.

Công thức trả lời:

Từ ngữ “[dẫn chứng]” có tác dụng [gợi hình, gợi âm thanh hoặc tạo sắc thái biểu cảm], làm nổi bật [đặc điểm hoặc trạng thái cụ thể]. Qua đó, tác giả thể hiện [tình cảm, cảm xúc hoặc thái độ].

Ví dụ:

Nêu tác dụng của từ láy trong câu văn sau:

“Thỉnh thoảng, muốn thử sự lợi hại của những chiếc vuốt, tôi co cẳng lên, đạp phanh phách vào các ngọn cỏ”.

(Tô Hoài, trích Dế Mèn phiêu lưu kí)

Lời giải:

• Từ láy: “phanh phách”.
• Tác dụng nghệ thuật: Gợi tả âm thanh mạnh và dứt khoát khi Dế Mèn đạp vào ngọn cỏ. Qua đó, câu văn trở nên sinh động, giàu sức gợi.
• Tác dụng nội dung: Làm nổi bật vẻ khỏe khoắn, cường tráng cùng sự tự tin, có phần kiêu căng của Dế Mèn.
• Giá trị biểu đạt: Thể hiện khả năng quan sát tinh tế và lối miêu tả sinh động, dí dỏm của Tô Hoài.

Lưu ý: Khi phân tích từ ngữ, học sinh cần kết hợp ý nghĩa của từ với ngữ cảnh. Không nên chỉ giải thích nghĩa từ điển.

3.4. Cách nêu tác dụng của ngôi kể trong truyện

Ngôi kể là vị trí của người kể chuyện trong quan hệ với câu chuyện được kể.

Trong chương trình Ngữ văn, hai ngôi kể thường gặp là ngôi thứ nhất và ngôi thứ ba.

Mỗi ngôi kể có những ưu thế riêng.

Ngôi kể thứ nhất:

Người kể thường xưng “tôi” và tham gia hoặc chứng kiến câu chuyện.

Cách kể này có thể tạo cảm giác gần gũi, chân thực. Đồng thời, nó giúp thể hiện trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc của người kể chuyện.

Ngôi kể thứ ba:

Người kể không xưng “tôi” với tư cách một nhân vật tham gia câu chuyện.

Cách kể này cho phép tổ chức lời kể linh hoạt, tùy theo phạm vi hiểu biết và điểm nhìn của người kể.

Công thức trả lời:

Việc sử dụng ngôi kể thứ [nhất hoặc ba] giúp câu chuyện [tác dụng nghệ thuật]. Đồng thời, ngôi kể này góp phần [khắc họa nhân vật hoặc tái hiện sự việc], qua đó làm nổi bật [nội dung, chủ đề]. Cách kể còn góp phần thể hiện [tư tưởng hoặc thái độ phù hợp].

Ví dụ:

Nêu tác dụng của ngôi kể trong đoạn trích Nhà mẹ Lê của Thạch Lam.

Lời giải:

• Ngôi kể: Ngôi thứ ba.
• Tác dụng nghệ thuật: Giúp người kể linh hoạt tái hiện hoàn cảnh sống và những sự việc liên quan đến gia đình bác Lê. Nhờ đó, câu chuyện được kể tự nhiên, chân thực.
• Tác dụng nội dung: Khắc họa cuộc sống nghèo khổ, thiếu thốn của mẹ con bác Lê. Đồng thời, làm nổi bật sự vất vả và tình thương con của người mẹ.
• Tình cảm tác giả: Góp phần thể hiện niềm thương cảm của Thạch Lam đối với những kiếp người nghèo khổ trong xã hội cũ.

Lưu ý: Không nên mặc định mọi truyện kể ngôi thứ ba đều có người kể toàn tri. Ngôi kể và phạm vi hiểu biết của người kể là hai vấn đề cần phân biệt.

3.5. Cách nêu tác dụng của điểm nhìn trần thuật

Điểm nhìn trần thuật là vị trí hoặc góc độ mà từ đó câu chuyện được quan sát và kể lại.

Điểm nhìn góp phần quyết định người đọc được tiếp cận sự việc, nhân vật như thế nào.

Một số dạng điểm nhìn cần chú ý:

• Điểm nhìn bên trong: Giúp người đọc tiếp cận suy nghĩ, cảm xúc và cách nhìn nhận của nhân vật.
• Điểm nhìn bên ngoài: Tập trung tái hiện hành động, lời nói và những biểu hiện có thể quan sát.
• Điểm nhìn linh hoạt: Cho phép câu chuyện được nhìn nhận từ nhiều góc độ, góp phần làm nổi bật tính đa chiều của đời sống.

Công thức trả lời:

Việc lựa chọn điểm nhìn [đặc điểm điểm nhìn] giúp người kể [tác dụng nghệ thuật]. Đồng thời, điểm nhìn này góp phần [tái hiện sự việc hoặc khắc họa nhân vật], qua đó làm nổi bật [chủ đề]. Thông qua cách tổ chức điểm nhìn, tác giả gợi lên [tình cảm hoặc tư tưởng].

Ví dụ:

Nêu tác dụng của điểm nhìn trần thuật trong đoạn văn trích từ Lời hứa của thời gian của Nguyễn Quang Thiều.

Đoạn văn kể về ông Miêng thường xuyên trở lại thị xã để tìm tin tức của vợ. Mỗi lần gặp người quen, ông đều hỏi xem vợ mình có trở về hay không.

Lời giải:

• Điểm nhìn: Đoạn trích chủ yếu đặt điểm nhìn bên ngoài, gắn với người kể chuyện ngôi thứ ba. Người kể tập trung quan sát hành động và lời nói của nhân vật.
• Tác dụng nghệ thuật: Tái hiện tự nhiên, chân thực những lần ông Miêng đi tìm vợ và lời nhắn gửi của ông.
• Tác dụng nội dung: Làm nổi bật tình yêu sâu nặng, lòng thủy chung và sự kiên nhẫn chờ đợi của ông Miêng.
• Tình cảm tác giả: Gợi lên sự cảm thông, trân trọng đối với tình yêu chân thành và nghĩa tình bền bỉ của con người.

Lưu ý: Chỉ từ việc người kể sử dụng ngôi thứ ba chưa đủ để khẳng định người kể toàn tri. Học sinh phải căn cứ vào phạm vi hiểu biết và cách quan sát sự việc trong văn bản.

3.6. Cách nêu tác dụng của gieo vần, ngắt nhịp trong thơ

Gieo vần và ngắt nhịp góp phần tạo nên nhạc điệu cho thơ ca.

Tùy từng bài thơ, những yếu tố này có thể tạo âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết hoặc mạnh mẽ, dồn dập.

Công thức trả lời:

• Bước 1: Chỉ ra cách gieo vần hoặc ngắt nhịp.
• Bước 2: Phân tích nhạc điệu, âm hưởng được tạo nên.
• Bước 3: Làm rõ nội dung hoặc cảm xúc được nhấn mạnh.

Mẫu cho học sinh điền:

Cách gieo vần [dẫn chứng] hoặc ngắt nhịp [cách ngắt nhịp] góp phần tạo nên âm hưởng [đặc điểm]. Đồng thời, yếu tố ấy làm nổi bật [hình ảnh hoặc nội dung], qua đó thể hiện [cảm xúc của chủ thể trữ tình].

Ví dụ:

Nêu tác dụng của cách gieo vần trong đoạn thơ sau:

Bỗng nhận ra hương ổi

Phả vào trong gió se

Sương chùng chình qua ngõ

Hình như thu đã về.

(Hữu Thỉnh, Sang thu)

Lời giải:

• Cách gieo vần: Vần chân “se” – “về”.
• Tác dụng nghệ thuật: Tạo sự liên kết giữa các dòng thơ và góp phần tạo nhạc điệu nhẹ nhàng, giàu sức gợi cảm.
• Tác dụng nội dung: Góp phần làm nổi bật vẻ đẹp êm dịu của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu.
• Tình cảm tác giả: Hòa cùng giọng điệu và hình ảnh thơ, cách gieo vần góp phần thể hiện tâm trạng bâng khuâng, ngỡ ngàng và tình yêu thiên nhiên của Hữu Thỉnh.

Lưu ý: Không nên đánh giá tác dụng của vần, nhịp một cách tách biệt. Cần xem xét sự kết hợp với hình ảnh, ngôn ngữ và mạch cảm xúc của đoạn thơ.

3.7. Cách nêu tác dụng của tình huống truyện

Tình huống truyện là hoàn cảnh hoặc sự việc có ý nghĩa đặc biệt đối với diễn biến câu chuyện.

Thông qua tình huống, nhân vật có cơ hội bộc lộ tính cách, tâm lí hoặc số phận.

Công thức trả lời:

Tình huống truyện [nêu tình huống] tạo nên [đặc điểm nghệ thuật], góp phần [tác động đối với diễn biến truyện]. Đồng thời, tình huống ấy làm nổi bật [tính cách, phẩm chất hoặc số phận nhân vật], qua đó thể hiện [chủ đề]. Thông qua tình huống này, tác giả gửi gắm [tư tưởng hoặc thông điệp].

Ví dụ:

Nêu tác dụng của tình huống truyện trong Vợ nhặt của Kim Lân.

Lời giải:

• Tình huống truyện: Giữa nạn đói khủng khiếp năm 1945, Tràng, một người đàn ông nghèo khổ, dân ngụ cư, lại bất ngờ có vợ chỉ qua vài câu nói đùa và bốn bát bánh đúc.
• Tác dụng nghệ thuật: Tạo nên tình huống độc đáo, éo le, vừa bất ngờ vừa mang tính nghịch lí. Qua đó, câu chuyện trở nên hấp dẫn và nhân vật được đặt vào hoàn cảnh đặc biệt.
• Tác dụng nội dung: Làm nổi bật số phận khốn cùng của người lao động trong nạn đói. Đồng thời, tình huống còn khắc họa tình người, khát vọng hạnh phúc và niềm tin vào tương lai.
• Tư tưởng tác giả: Thể hiện niềm xót thương đối với người lao động nghèo. Bên cạnh đó, tác giả lên án những thế lực gây ra thảm cảnh đói khát và trân trọng sức sống của con người trong nghịch cảnh.

Lưu ý: Không phải tình huống truyện nào cũng tạo xung đột gay gắt. Khi trả lời, cần chỉ rõ đặc điểm riêng của tình huống.

3.8. Cách nêu tác dụng của cốt truyện

Cốt truyện là hệ thống sự kiện được tổ chức theo một trình tự hoặc quan hệ nhất định.

Cách xây dựng cốt truyện có vai trò quan trọng trong việc khắc họa nhân vật và thể hiện chủ đề.

Những đặc điểm cần chú ý:

• Cốt truyện đơn giản hoặc phức tạp.
• Cốt truyện đơn tuyến hoặc đa tuyến.
• Trình tự tuyến tính hoặc phi tuyến tính.
• Có nhiều sự kiện, bước ngoặt hoặc ít sự kiện.
• Tập trung vào hành động hoặc diễn biến tâm lí.

Công thức trả lời:

Cốt truyện được xây dựng theo [đặc điểm nổi bật], góp phần tạo nên [hiệu quả nghệ thuật]. Đồng thời, cách tổ chức sự kiện giúp làm nổi bật [tính cách, tâm lí hoặc số phận nhân vật], qua đó thể hiện [chủ đề]. Thông qua cốt truyện, tác giả gửi gắm [tư tưởng hoặc thông điệp].

Ví dụ:

Nêu tác dụng của cốt truyện trong Hai đứa trẻ của Thạch Lam.

Lời giải:

• Đặc điểm cốt truyện: Cốt truyện đơn giản, ít sự kiện và không có xung đột gay gắt. Tác phẩm chủ yếu tái hiện bức tranh phố huyện từ chiều tàn đến đêm khuya cùng diễn biến tâm trạng của nhân vật Liên.
• Tác dụng nghệ thuật: Tạo lối kể nhẹ nhàng, tự nhiên và giàu chất trữ tình. Đồng thời, làm nổi bật những chuyển biến tinh tế trong tâm trạng nhân vật.
• Tác dụng nội dung: Khắc họa cuộc sống nghèo khó, tù túng của những con người nơi phố huyện. Qua đó, tác phẩm làm nổi bật tâm hồn nhạy cảm của Liên và khát vọng hướng tới ánh sáng, hạnh phúc.
• Tư tưởng tác giả: Thể hiện niềm cảm thương đối với những kiếp người nhỏ bé. Đồng thời, nhà văn trân trọng những ước mơ và khát vọng sống tốt đẹp của con người.

Lưu ý: Với những truyện ít sự kiện, học sinh cần chú ý vai trò của không khí, tâm trạng và các chi tiết nghệ thuật. Không nên mặc định cốt truyện hấp dẫn phải có nhiều biến cố.

4. Bảng ghi nhớ nhanh 8 dạng câu hỏi tác dụng

Dạng câu hỏi	Trọng tâm cần phân tích
Biện pháp tu từ	Hiệu quả biểu đạt, nội dung, tình cảm
Chi tiết truyện	Vai trò trong cốt truyện, nhân vật, chủ đề
Từ ngữ	Sức gợi, sắc thái, đặc điểm đối tượng
Ngôi kể	Cách tổ chức lời kể, tái hiện sự việc
Điểm nhìn	Góc độ quan sát, cách tiếp cận nhân vật
Gieo vần, ngắt nhịp	Nhạc điệu, âm hưởng, cảm xúc
Tình huống truyện	Hoàn cảnh thử thách, nhân vật, chủ đề
Cốt truyện	Tổ chức sự kiện, tâm lí, tư tưởng tác phẩm

Bảng trên giúp học sinh xác định nhanh hướng trả lời.

Tuy nhiên, khi làm bài, các em vẫn cần lựa chọn dẫn chứng cụ thể từ văn bản.

5. Những cách trả lời câu hỏi tác dụng dễ mất điểm

Lỗi 1. Chỉ viết “Làm câu thơ hay hơn”

Đây là nhận xét quá chung chung.

Cách khắc phục: Chỉ rõ yếu tố nghệ thuật đã tạo nên hiệu quả gì.

Lỗi 2. Chỉ nêu “Sinh động, hấp dẫn”

Những từ này chưa làm rõ đặc điểm riêng của văn bản.

Cách khắc phục: Nêu cụ thể hình ảnh, trạng thái hoặc cảm xúc được nhấn mạnh.

Lỗi 3. Chỉ gọi tên biện pháp tu từ

Nếu đề hỏi tác dụng, việc gọi tên mới đáp ứng phần nhận diện.

Cách khắc phục: Bổ sung phân tích hiệu quả nghệ thuật và nội dung.

Lỗi 4. Phân tích dài nhưng không đúng trọng tâm

Một câu trả lời nhiều chữ chưa chắc đã đầy đủ.

Cách khắc phục: Bám sát yếu tố được hỏi và trình bày từng ý rõ ràng.

Lỗi 5. Gán mọi tác dụng cho một yếu tố

Không phải biện pháp tu từ nào cũng tạo nhịp điệu. Tương tự, không phải tình huống truyện nào cũng gây kịch tính.

Cách khắc phục: Xác định tác dụng thực tế của yếu tố trong ngữ cảnh.

Lỗi 6. Nhận xét tình cảm tác giả thiếu căn cứ

Một số học sinh nêu các cảm xúc như yêu thương, tự hào hoặc xót xa một cách máy móc.

Cách khắc phục: Dựa vào từ ngữ, hình ảnh và nội dung văn bản để xác định tình cảm phù hợp.

6. Mẹo trả lời câu hỏi tác dụng đầy đủ mà không dài dòng

Để làm tốt dạng câu hỏi này, học sinh cần ghi nhớ bốn nguyên tắc.

Thứ nhất, đọc kĩ yêu cầu. Xác định đề đang hỏi tác dụng của yếu tố nào.

Thứ hai, chỉ ra đúng dẫn chứng. Không phân tích một yếu tố khác ngoài phạm vi đề bài.

Thứ ba, kết hợp nội dung với nghệ thuật. Tránh chỉ nêu tác dụng chung chung.

Thứ tư, gắn nhận xét với văn bản. Chỉ nêu tình cảm hoặc thông điệp khi có căn cứ phù hợp.

Đặc biệt, học sinh cần chú ý số lượng ý mà đề yêu cầu.

Nếu đề chỉ hỏi một tác dụng, hãy lựa chọn tác dụng trọng tâm. Nếu đề yêu cầu phân tích đầy đủ, cần triển khai các phương diện liên quan.

7. Công thức ghi nhớ nhanh dạng câu hỏi tác dụng

Học sinh có thể ghi nhớ công thức sau:

CHỈ RA → NGHỆ THUẬT → NỘI DUNG → TÌNH CẢM

Trong đó:

Chỉ ra: Xác định đúng yếu tố và dẫn chứng.

Nghệ thuật: Yếu tố giúp cách thể hiện trở nên như thế nào?

Nội dung: Yếu tố làm nổi bật điều gì?

Tình cảm: Qua đó, tác giả hoặc chủ thể trữ tình bộc lộ cảm xúc, thái độ gì?

Khi vận dụng, học sinh cần điều chỉnh công thức theo đặc điểm của từng câu hỏi.

Hãy nhớ rằng: Trả lời đúng tác dụng quan trọng hơn việc sử dụng thật nhiều từ ngữ hoa mĩ.

8. Học cách trả lời câu hỏi tác dụng cùng Học Văn Cô Diệu Thu

Để làm tốt phần Đọc hiểu, học sinh cần nắm chắc kiến thức và biết cách phân tích yêu cầu đề bài.

Trước hết, các em phải xác định chính xác yếu tố được hỏi. Tiếp theo, cần lựa chọn tác dụng phù hợp và gắn với nội dung cụ thể.

Bên cạnh đó, học sinh nên luyện tập thường xuyên để tránh lỗi trả lời chung chung.

Thông qua phương pháp Học văn bằng công thức, Học Văn Cô Diệu Thu hướng dẫn học sinh cách nhận diện, phân tích và trình bày đáp án cho từng dạng câu hỏi.

Nhờ đó, các em có thể hạn chế tình trạng thiếu ý, sai trọng tâm và mất điểm đáng tiếc.

Hi vọng bài hướng dẫn cách trả lời câu hỏi tác dụng trên đây sẽ giúp học sinh tự tin hơn khi làm bài kiểm tra và bài thi Ngữ văn.

Hãy ghi nhớ: Đừng chỉ nói một yếu tố nghệ thuật làm câu văn hay hơn. Hãy giải thích chính xác nó hay ở đâu, làm nổi bật điều gì và góp phần thể hiện cảm xúc, tư tưởng nào.