“GIỤC GIÔ CỦA XUÂN DIỆU – MỘT TIẾNG GIỤC GIà TỪ TRÁI TIM YÊU CUỐNG QUÝT
Mau với chứ, vội vàng lên với chứ,
Em, em ơi, tình non đã già rồi;
Con chim hồng, trái tim nhỏ của tôi,
Mau với chứ! thời gian không đứng đợi.
Tình thổi gió, màu yêu lên phấp phới;
Nhưng đôi ngày, tình mới đã thành xưa.
Nắng mọc chưa tin, hoa rụng không ngờ,
Tình yêu đến, tình yêu đi, ai biết!
Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt;
Những vườn xưa, nay đoạn tuyệt dấu hài;
Gấp đi em, anh rất sợ ngày mai;
Đời trôi chảy, lòng ta không vĩnh viễn.
Vừa xịch gối chăn, mộng vàng tan biến;
Dung nhan xê động, sắc đẹp tan tành.
Vàng son đương lộng lẫy buổi chiều xanh,
Quay mặt lại: cả lầu chiều đã vỡ.
Vì chút mây đi, theo làn vút gió.
Biết thế nào mà chậm rãi, em ơi?
Sơm nay sương xê xích cả chân trời,
Giục hồng nhạn thiên di về cõi bắc.
Ai nói trước lòng anh không phản trắc;
Mà lòng em, sao lại chắc trơ trơ?
– Hái một mùa hoa lá thuở măng tơ,
Đốt muôn nến sánh mặt trời chói lói;
Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối,
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm.
Em vui đi, răng nở ánh trăng rằm,
Anh hút nhuỵ của mỗi giờ tình tự.
Mau với chứ! Vội vàng lên với chứ!
Em, em ơi! Tình non sắp già rồi…
-“Giục giã” – Xuân Diệu – Trong phong trào Thơ Mới, Xuân Diệu là nhà thơ mang đến một cảm thức sống hoàn toàn khác biệt. Nếu nhiều thi sĩ cùng thời tìm đến nỗi buồn man mác hay sự thoát li thực tại thì Xuân Diệu lại đối diện trực diện với đời sống trần thế bằng một tình yêu cháy bỏng và một nỗi lo âu thường trực về thời gian. Thơ ông là tiếng nói của một cái tôi ý thức sâu sắc về sự hữu hạn của tuổi trẻ và hạnh phúc. Bài thơ “Giục giã” chính là kết tinh rõ nét cho thế giới nghệ thuật ấy, nơi tình yêu không chỉ ngọt ngào mà còn mang dáng vẻ cuống quýt, hoảng hốt trước sự trôi chảy không ngừng của thời gian. Xuân Diệu được mệnh danh là “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” bởi ông đã đưa vào thơ ca Việt Nam một quan niệm sống hiện đại, táo bạo và đầy cá tính. Tình yêu trong thơ Xuân Diệu không còn mang vẻ đẹp ước lệ, xa xôi mà gắn liền với tuổi trẻ, sắc đẹp và những rung động rất thật của con người cá nhân. Trong mạch cảm hứng ấy, “Giục giã” là bài thơ tiêu biểu, thể hiện rõ nỗi ám ảnh của nhà thơ trước sự phôi pha của thời gian và khát vọng được sống, được yêu đến tận cùng từng khoảnh khắc. Ngay từ những câu thơ mở đầu, Xuân Diệu đã tạo nên một nhịp điệu hối thúc dồn dập:
“Mau với chứ, vội vàng lên với chứ,
Em, em ơi, tình non đã già rồi;”
Điệp ngữ “mau” và “vội” vang lên liên tiếp, kết hợp với cách gọi tha thiết “em, em ơi”, khiến lời thơ như một tiếng gọi không cho phép chần chừ. Tình yêu vừa “non” đó thôi nhưng đã bị thời gian đe dọa làm cho “già”. Quan niệm ấy cho thấy cái nhìn rất tỉnh táo và hiện đại của Xuân Diệu. Với ông, tình yêu cũng như tuổi trẻ đều không bền lâu, nếu không biết trân trọng và sống hết mình thì sẽ nhanh chóng trôi qua trong tiếc nuối. Nỗi ám ảnh về thời gian tiếp tục được khắc sâu qua hình ảnh giàu sức gợi:
“Con chim hồng, trái tim nhỏ của tôi,
Mau với chứ, thời gian không đứng đợi.”
Trái tim yêu được ví như “con chim hồng”, nhỏ bé, mong manh và dễ tổn thương. Đặt hình ảnh ấy bên cạnh thời gian vô tình “không đứng đợi”, Xuân Diệu đã tạo nên một sự đối lập đầy ám ảnh. Thời gian hiện lên như một thế lực lạnh lùng, cuốn trôi mọi vẻ đẹp và hạnh phúc. Bởi vậy, tình yêu trong thơ ông luôn ở trạng thái bất an:
“Nhưng đôi ngày, tình mới đã thành xưa.”
Chỉ “đôi ngày” ngắn ngủi, những gì vừa mới mẻ đã có thể hóa thành quá khứ. Cảm thức ấy khiến giọng thơ luôn căng tràn lo âu và tiếc nuối. Không chỉ lo sợ sự phai nhạt của tình yêu, Xuân Diệu còn nhìn thẳng vào bản chất mong manh của hạnh phúc:
“Trong gặp gỡ đã có mầm ly biệt.”
Ngay trong khoảnh khắc sum vầy đã ẩn chứa chia xa. Đây là một nhận thức sâu sắc nhưng cũng đầy xót xa. Tình yêu vì thế không chỉ mang vẻ đẹp ngọt ngào mà còn nhuốm màu bi kịch. Những hình ảnh gợi về quá khứ như “vườn xưa”, “dấu hài” xuất hiện trong cảm thức đoạn tuyệt, cho thấy những gì từng đẹp đẽ nay đã không thể quay trở lại. Từ nỗi lo chia lìa, bài thơ chuyển dần sang nỗi sợ hãi trước tương lai:
“Gấp đi em, anh rất sợ ngày mai,
Đời trôi chảy, lòng ta không vĩnh viễn.”
“Ngày mai” trong thơ Xuân Diệu không mang ý nghĩa hi vọng mà trở thành biểu tượng của sự đổi thay khó lường. Nhà thơ không tin vào sự bền vững tuyệt đối của lòng người, bởi đời sống luôn vận động, trôi chảy. Chính ý thức ấy đã khiến lời thơ mang màu sắc hoảng hốt, như một tiếng kêu níu giữ hiện tại. Nỗi ám ảnh về sự phôi pha được đẩy lên cao trào khi Xuân Diệu đối diện với sự tàn nhẫn của thời gian đối với sắc đẹp và tuổi xuân:
“Dung nhan xê động, sắc đẹp tan tành.”
Chỉ một chuyển động rất khẽ, vẻ đẹp đã không còn nguyên vẹn. Hình ảnh “lầu chiều đã vỡ” là một ẩn dụ giàu sức gợi cho sự sụp đổ của những gì từng rực rỡ, huy hoàng. Tuổi trẻ và hạnh phúc trong thơ Xuân Diệu vì thế hiện lên như một giấc mộng đẹp nhưng ngắn ngủi, dễ tan biến. Trước quy luật nghiệt ngã ấy, Xuân Diệu không chọn cách cam chịu mà khẳng định một quan niệm sống mãnh liệt:
“Thà một phút huy hoàng rồi chợt tối,
Còn hơn buồn le lói suốt trăm năm.”
Đây là tuyên ngôn sống nổi tiếng của Xuân Diệu. Ông chấp nhận sự ngắn ngủi để đổi lấy khoảnh khắc rực rỡ, chấp nhận cháy hết mình thay vì tồn tại lặng lẽ, nhạt nhòa. Quan niệm ấy thể hiện khát vọng sống trọn vẹn, sống có ý nghĩa trong từng giây phút của hiện tại. Khép lại bài thơ, tiếng gọi giục giã lại vang lên:
“Mau với chứ, vội vàng lên với chứ,
Em, em ơi, tình non sắp già rồi.”
Điệp khúc lặp lại không chỉ để nhấn mạnh cảm xúc mà còn như một lời cảnh tỉnh. Xuân Diệu dường như không chỉ giục người yêu mà còn giục chính mình và giục cả con người trong cuộc đời này hãy biết trân trọng từng khoảnh khắc đang có, bởi thời gian không bao giờ chờ đợi. Về nghệ thuật, “Giục giã” gây ấn tượng mạnh bởi nhịp thơ nhanh, dồn dập, sử dụng nhiều điệp ngữ và thán từ, tạo cảm giác hối thúc liên hồi. Ngôn ngữ thơ giàu cảm xúc, hình ảnh ẩn dụ táo bạo đã góp phần thể hiện trọn vẹn tâm trạng cuống quýt, say mê và lo âu của cái tôi trữ tình Xuân Diệu. Có thể nói, “Giục giã” không chỉ là một bài thơ tình nồng nàn mà còn là bản tuyên ngôn sống đầy ám ảnh của Xuân Diệu trước thời gian hữu hạn. Qua đó, nhà thơ khẳng định một chân lí giản dị mà sâu sắc: tuổi trẻ chỉ đến một lần, hạnh phúc không đứng đợi ai. Chính vì vậy, bài thơ mang giá trị nhân sinh sâu sắc và trở thành một trong những tác phẩm tiêu biểu làm nên phong cách thơ tình cuồng nhiệt, say mê của Xuân Diệu trong phong trào Thơ Mới.
———————————-
Học Văn cô Diệu Thu – Hệ sinh thái học văn toàn diện, dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #giucgia #xuandieu #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
