TUỔI THƠ NHƯ MỘT MIỀN CĂN CƯỚC TINH THẦN TRONG “NƠI TUỔI THƠ EM” CỦA NGUYỄN LÃM THẮNG
Có một dòng sông xanh
Bắt nguồn từ sữa mẹ
Có vầng trăng tròn thế
Lửng lơ khóm tre làng
Có bảy sắc cầu vòng
Bắt qua đồi xanh biếc
Có lời ru tha thiết
Ngọt ngào mãi vành nôi
Có cánh đồng xanh tươi
Ấp yêu đàn cò trắng
Có ngày mưa tháng nắng
Đọng trên áo mẹ cha
Có một khúc dân ca
Thơm lừng hương cỏ dại
Có tuổi thơ đẹp mãi
Là đất trời quê hương.
(Nguyễn Lãm Thắng, Giấc mơ buổi sáng – Tuyển tập thơ thiếu nhi, NXB Văn học, 2017 ) Ở chiều sâu của nó, văn học không chỉ là nơi lưu giữ ký ức,, điều ấy càng trở nên đặc biệt bởi nhà thơ không chỉ trò chuyện với trẻ nhỏ mà đang đối thoại với phần hồn nhiên nhất trong mỗi con người đã trưởng thành. Nơi tuổi thơ em của Nguyễn Lãm Thắng được viết trong mạch cảm xúc ấy khi tuổi thơ không còn là miền đã khép lại phía sau mà trở thành điểm tựa âm thầm nâng đỡ đời sống tinh thần con người giữa những biến động của thời gian. Nguyễn Lãm Thắng là gương mặt quen thuộc của thơ thiếu nhi đương đại nhưng thơ anh không dừng lại ở chức năng viết cho trẻ em. Ẩn sau những câu chữ trong sáng là một cái nhìn từng trải thấu hiểu rằng tuổi thơ chính là nền móng hình thành nhân cách cảm xúc và cách con người gắn bó với quê hương. In trong Giấc mơ buổi sáng năm 2017, Nơi tuổi thơ em giống như một bản đồ ký ức nơi những hình ảnh bình dị của làng quê Việt Nam được sắp xếp lại để soi chiếu chiều sâu tinh thần của tuổi thơ. Khổ thơ mở đầu đặt nền móng cho toàn bộ thế giới nghệ thuật của bài thơ.
“Có một dòng sông xanh
Bắt nguồn từ sữa mẹ
Có vầng trăng tròn thế
Lửng lơ khóm tre làng”
Hình ảnh dòng sông vốn quen thuộc trong thi ca được Nguyễn Lãm Thắng làm mới bằng cách xác lập một cội nguồn giàu tính biểu tượng. Dòng sông ấy bắt nguồn từ sữa mẹ từ tình mẫu tử âm thầm nuôi dưỡng con người từ thuở sơ sinh. Quê hương vì thế không chỉ là không gian địa lý mà là không gian của sự sống của yêu thương. Trên nền ấy vầng trăng và khóm tre làng hiện lên như những biểu tượng văn hóa bền vững gợi một miền quê yên ả nơi thiên nhiên và con người cùng tồn tại trong trạng thái hài hòa nguyên sơ. Sang khổ thơ thứ hai tuổi thơ được nhìn từ phương diện cảm xúc và giác quan.
“Có bảy sắc cầu vòng
Bắt qua đồi xanh biếc
Có lời ru tha thiết
Ngọt ngào mãi vành nôi”
Cầu vồng với bảy sắc không chỉ tạo nên vẻ đẹp thị giác rực rỡ mà còn biểu trưng cho thế giới mộng mơ trong trẻo của tuổi thơ. Đặt song hành với sắc màu ấy là lời ru tha thiết âm thanh có sức bền vượt thời gian. Nếu cầu vồng là vẻ đẹp thoáng qua của thiên nhiên thì lời ru là dòng chảy bền bỉ nuôi dưỡng đời sống tinh thần con người. Cách kết hợp hình ảnh ấy cho thấy tuổi thơ không chỉ được hình thành từ những điều rực rỡ mà còn từ những âm thanh dịu dàng lặng lẽ thấm sâu vào tiềm thức. Khổ thơ thứ ba đưa tuổi thơ trở về với hiện thực lao động và sự hi sinh.
“Có cánh đồng xanh tươi
Ấp yêu đàn cò trắng
Có ngày mưa tháng nắng
Đọng trên áo mẹ cha”
Cánh đồng xanh tươi không đơn thuần là bức tranh thiên nhiên mà là không gian sinh tồn của làng quê nơi sự sống được duy trì bằng lao động bền bỉ. Hình ảnh đàn cò trắng được nhân hóa trong động từ ấp yêu khiến cánh đồng như một vòng tay chở che. Nhưng vẻ đẹp ấy không tự nhiên mà có nó được đánh đổi bằng ngày mưa tháng nắng in hằn trên áo mẹ cha. Tuổi thơ vì thế không phải là miền vô ưu tuyệt đối mà được nâng đỡ bởi những hi sinh thầm lặng khiến ký ức tuổi thơ mang chiều sâu của sự biết ơn. Khổ thơ cuối mở rộng ý nghĩa tuổi thơ sang bình diện văn hóa và tinh thần dân tộc.
“Có một khúc dân ca
Thơm lừng hương cỏ dại
Có tuổi thơ đẹp mãi
Là đất trời quê hương”
Khúc dân ca mang hương cỏ dại gợi vẻ đẹp mộc mạc không trau chuốt nhưng bền bỉ của văn hóa dân gian. Tuổi thơ được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với quê hương trở thành một phần của đất trời không bị giới hạn trong ký ức cá nhân. Khi tuổi thơ hòa vào không gian văn hóa cộng đồng nó không mất đi theo thời gian mà lặng lẽ tồn tại như một lớp trầm tích tinh thần trong mỗi con người. Đánh giá tổng thể, Nơi tuổi thơ em không tìm kiếm sự đột phá ở hình thức nghệ thuật nhưng đạt được giá trị thẩm mỹ ở chiều sâu cảm xúc và ý nghĩa nhân văn. Việc sử dụng điệp cấu trúc “Có” tạo nên nhịp điệu chậm rãi gợi cảm giác hồi tưởng đồng thời giúp các hình ảnh tuổi thơ hiện lên như những mảnh ghép ký ức được xếp đặt có chủ ý. Ngôn ngữ thơ giản dị nhưng không đơn giản bởi đằng sau mỗi hình ảnh là một tầng nghĩa biểu tượng giàu sức gợi. Có thể nói Nơi tuổi thơ em không chỉ là bài thơ viết cho thiếu nhi mà là bài thơ viết cho hành trình làm người. Ở đó tuổi thơ hiện lên như miền đất tinh thần nguyên sơ nơi con người học cách yêu thương gắn bó và biết ơn. Chính sự lặng lẽ không phô bày ấy đã làm nên vẻ đẹp bền lâu của bài thơ khiến người đọc dù ở bất kỳ độ tuổi nào cũng có thể tìm thấy trong đó một phần ký ức của chính mình.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #noinuoituoithoem #nguyenlamthang #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
