GIỮA TUYẾT TRẮNG VÀ ÁNH LỬA YÊU THƯƠNG TRONG “CÔ BÉ BÁN DIÊM”
Rét dữ dội. Tuyết rơi. Trời đã tối hẳn. Đêm nay là đêm giao thừa.
Giữa trời đông giá rét, một em gái nhỏ đầu trần, chân đi đất, đang dò dẫm trong đêm tối.
Lúc ra khỏi nhà em có đi giày vải, nhưng giày vải phỏng có tác dụng gì kia chứ !
Giày ấy của mẹ em để lại, rộng quá, em đã liên tiếp làm văng mất cả hai chiếc khi em chạy qua đường, vào lúc hai chiếc xe ngựa đang phóng nước đại.
Chiếc thứ nhất bị xe song mã nghiến, rồi dính theo tuyết vào bánh xe; thế là mất hút. Còn chiếc thứ hai, một thằng bé lượm được, cười sằng sặc, đem tung lên trời. Nó còn nói với em bé rằng nó sẽ giữ chiếc giày để làm nôi cho con chó sau này.
Thế là em phải đi đất, chân em đỏ ửng lên, rồi tím bầm lại vì rét.
Chiếc tạp dề cũ kỹ của em đựng đầy diêm và tay em còn cầm thêm một bao.
Em cố kiếm một nơi có nhiều người qua lại. Nhưng trời rét quá, khách qua đường đều rảo bước rất nhanh, chẳng ai đoái hoài đến lời chào hàng của em.
Suốt ngày em chẳng bán được gì cả và chẳng ai bố thí cho em chút đỉnh. Em bé đáng thương, bụng đói cật rét, vẫn lang thang trên đường. Bông tuyết bám đầy trên mái tóc dài xõa thành từng búp trên lưng em, em cũng không để ý.
Cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn và trong phố sực nức mùi ngỗng quay. Chả là đêm giao thừa mà ! Em tưởng nhớ lại năm xưa, khi bà nội hiền hậu của em còn sống, em cũng được đón giao thừa ở nhà. Nhưng thần chết đã đến cướp bà em đi mất, gia sản tiêu tán và gia đình em đã phải lìa ngôi nhà xinh xắn có dây trường xuân leo quanh, nơi em đã sống những ngày đầm ấm, để đến chui rúc trong một xó tối tăm, luôn luôn nghe những lời mắc nhiếc, chửi rủa.
Em ngồi nép trong một góc tường, giữa hai ngôi nhà, một cái xây lùi lại một chút.
Em thu đôi chân vào người, nhưng mỗi lúc em càng thấy rét buốt hơn.
Tuy nhiên em không thể nào về nhà nếu không bán được ít bao diêm, hay không ai bố thí cho một đồng xu nào đem về; nhất định là cha em sẽ đánh em.
Vả lại ở nhà cũng rét thế thôi. Cha con em ở trên gác, sát mái nhà và, mặc dầu đã nhét giẻ rách vào các kẽ hở trên vách, gió vẫn thổi rít vào trong nhà. Lúc này đôi bàn tay em đã cứng đờ ra.
Chà ! Giá quẹt một que diêm lên mà sưởi cho đỡ rét một chút nhỉ ? Giá em có thể rút một que diêm ra quẹt vào tường mà hơ ngón tay nhỉ ? Cuối cùng em đánh liều quẹt một que diêm. Diêm bén lửa thật là nhạy. Ngọn lửa lúc đầu xanh lam, dần dần biếc đi, trắng ra, rực hồng lên quanh que gỗ, sáng chói trông đến vui mắt.
Em hơ đôi tay trên que diêm sáng rực như than hồng. Chà ! Ánh sáng kỳ diệu làm sao ! Em tưởng chừng như đang ngồi trước một lò sưởi bằng sắt có những hình nổi bằng đồng bóng nhoáng. Trong lò, lửa cháy nom đến vui mắt và tỏa ra hơi nóng dịu dàng.
Thật là dễ chịu ! Đôi bàn tay em hơ trên ngọn lửa; bên tay cầm diêm, cái ngón cái nóng bỏng lên. Chà ! Khi tuyết phủ kín mặt đất, gió bấc thổi vun vút mà được ngồi hàng giờ như thế, trong đêm đông rét buốt, trước một lò sưởi, thì khoái biết bao!
Em vừa duỗi chân ra sưởi thì lửa vụt tắt, lò sưởi biến mất. Em ngồi đó, tay cầm que diêm đã tàn hẳn. Em bần thần cả người và chợt nghĩ ra rằng cha em đã giao cho em đi bán diêm; đêm nay, về nhà thế nào cũng bị cha mắng.
Em quẹt que diêm thứ hai, diêm cháy và sáng rực lên. Bức tường như biến thành một tấm rèm bằng vải màn. Em nhìn thấu tận trong nhà. Bàn ăn đã dọn, khăn trải trắng tinh, trên bàn bày toàn bát đĩa bằng sứ quý giá, và có cả một con ngỗng quay. Nhưng điều kỳ diệu nhất là ngỗng ta nhảy ra khỏi dĩa và mang cả dao ăn, phóng sết, cắm trên lưng, tiến về phía em bé.
Rồi… que diêm vụt tắt; trước mặt em chỉ còn là những bức tường dầy đặc và lạnh lẽo.
Thực tế đã thay thế cho mộng mị: chẳng có bàn ăn thịnh soạn nào cả, mà chỉ có phố xá vắng teo, lạnh buốt, tuyết phủ trắng xoá, gió bấc vi vu và mấy ngừơi khách qua đường quần áo ấm áp vội vã đi đến những nơi hẹn hò, hoàn toàn lãnh đạm với cảnh nghèo khổ của em bé bán diêm.
Em quẹt que diêm thứ ba. Bỗng em thấy hiện ra một cây thông Noel. Cây này lớn và trang trí lộng lẫy hơn cây mà em đã được thấy năm ngoái qua cửa kính một nhà buôn giàu có. Hàng ngàn ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tươi và rất nhiều bức tranh màu sắc rực rỡ như những bức bày trong các tủ hàng, hiện ra trước mắt em bé. Em với đôi tay về phía cây… nhưng diêm tắt. Tất cả những ngọn nến bay lên, bay lên mãi rồi biến thành những ngôi sao trên trời.
– Chắc hẳn có ai vừa chết, em bé tự nhủ, vì bà em, người hiền hậu độc nhất đối với em, đã chết từ lâu, trước đây thường nói rằng: “Khi có một vì sao đổi ngôi là có một linh hồn bay lên trời với thượng đế”.
Em quẹt một que diêm nữa vào tường, một ánh sáng xanh tỏa ra xung quanh và em bé nhìn thấy rõ ràng là bà em đang mỉm cười với em.
– Bà ơi ! Em bé reo lên, cho cháu đi với ! Cháu biết rằng diêm tắt thì bà cũng biến đi mất như lò sưởi, ngỗng quay và cây Noel ban nãy, nhưng xin bà đừng bỏ cháu ở nơi này; trước kia, khi bà chưa về với thượng đế chí nhân, bà cháu ta đã từng sung sướng biết bao ! Dạo ấy bà đã từng nhủ cháu rằng nếu cháu ngoan ngoãn cháu sẽ được gặp lại bà; bà ơi! cháu van bà, bà xin với Thượng Đế chí nhân cho cháu về với bà. Chắc Người không từ chối đâu.
Que diêm tắt phụt và ảo ảnh rực sáng trên khuôn mặt em bé cũng biết mất.
Thế là em quẹt tất cả những que diêm còn lại trong bao. Em muốn níu bà em lại ! Diêm nối nhau chiếu sáng như giữa ban ngày. Chưa bao giờ em thấy bà em to lớn và đẹp lão như thế này. Bà cụ cầm lấy tay em, rồi hai bà cháu bay vụt lên cao, cao mãi, chẳng còn đói rét, đau buồn nào đe dọa họ nữa. Họ đã về với Thuợng đế.
Sáng hôm sau, tuyết vẫn phủ kín mặt đất, nhưng mặt trời lên, trong sáng, chói chang trên bầu trời xanh nhợt. Mọi người vui vẻ ra khỏi nhà.
Trong buổi sáng lạnh lẽo ấy, ở một xó tường người ta thấy một em gái có đôi má hồng và đôi môi đang mỉm cười. Em đã chết vì giá rét trong đêm giao thừa.
Ngày mồng một đầu năm hiện lên trên tử thi em bé ngồi giữa những bao diêm, trong đó có một bao đã đốt hết nhẵn. Mọi người bảo nhau: “Chắc nó muốn sưởi cho ấm!.” Nhưng chẳng ai biết những cái kỳ diệu em đã trông thấy, nhất là cảnh huy hoàng lúc hai bà cháu bay lên để đón lấy những niềm vui đầu năm. Trong đêm cuối năm, khi những bông tuyết lặng lẽ rơi xuống mái phố và ánh đèn từ những khung cửa sổ ấm áp tràn ra đường, có một dáng hình bé nhỏ lẫn vào bóng tối, bước đi trên nền tuyết lạnh bằng đôi chân trần tím bầm. Giữa cái rét thấu xương của mùa đông, giữa hương ngỗng quay thơm nồng và niềm vui đoàn tụ của người đời, em bé bán diêm hiện lên như một nét chấm mờ của số phận, mong manh, lặng lẽ và dễ bị quên lãng. “Cô bé bán diêm” của Andersen vì thế không chỉ là một câu chuyện cổ tích, mà là một khúc buồn thầm thì về nỗi cô đơn, về khát vọng được sưởi ấm bằng tình thương trong một thế giới quá lạnh lẽo. “Cô bé bán diêm” là một trong những truyện ngắn tiêu biểu của Hans Christian Andersen, nhà văn Đan Mạch nổi tiếng với những câu chuyện cổ tích giàu tính nhân đạo. Văn chương Andersen không ru ngủ con người bằng những giấc mơ hạnh phúc trọn vẹn, mà thường bắt đầu từ hiện thực khắc nghiệt để làm nổi bật vẻ đẹp của tình thương và khát vọng sống. Qua hình ảnh cô bé bán diêm nghèo khổ, tác giả đã gửi gắm cái nhìn đầy xót xa nhưng cũng thấm đẫm lòng nhân ái dành cho những con người bé nhỏ bị cuộc đời lãng quên. Truyện mở ra bằng một không gian mùa đông khắc nghiệt, rét dữ dội, tuyết rơi, đêm tối và gió bấc thổi vun vút. Trong bối cảnh ấy hiện lên hình ảnh cô bé bán diêm đầu trần, chân đi đất, lang thang giữa phố phường trong đêm giao thừa. Những chi tiết như đôi chân đỏ ửng rồi tím bầm vì rét, chiếc tạp dề cũ kỹ, bao diêm không bán được, nỗi sợ bị cha đánh nếu trở về nhà đã khắc họa rõ nét số phận đáng thương của em. Em nghèo về vật chất, nhưng còn nghèo hơn cả là sự thiếu vắng tình thương và sự chở che của con người xung quanh. Bi kịch của cô bé càng trở nên đau xót khi đặt trong thế đối lập với không khí ấm áp của đêm giao thừa. Trong khi cửa sổ mọi nhà đều sáng rực ánh đèn, mùi ngỗng quay thơm lừng, thì em bé lại co ro trong một góc tường lạnh lẽo. Những người qua đường áo quần ấm áp vội vã bước đi, thờ ơ trước lời chào hàng yếu ớt của em. Qua sự tương phản ấy, Andersen không chỉ kể câu chuyện về một đứa trẻ bất hạnh, mà còn lên án một xã hội vô tình, nơi con người dễ dàng quay lưng trước nỗi đau của đồng loại. Điểm đặc sắc và cảm động nhất của truyện nằm ở những ảo ảnh hiện lên qua từng que diêm. Mỗi lần quẹt diêm là một lần cô bé được sống trong giây lát với những ước mơ giản dị mà em không bao giờ có được ngoài đời thực. Lò sưởi ấm áp, bàn ăn thịnh soạn với con ngỗng quay, cây thông Noel rực rỡ ánh nến, tất cả đều là biểu hiện của khát vọng được sưởi ấm, được no đủ, được sống trong một mái ấm gia đình hạnh phúc. Những ảo ảnh ấy tuy mong manh và ngắn ngủi, nhưng lại làm sáng lên vẻ đẹp tâm hồn trong trẻo và niềm khao khát sống mãnh liệt của cô bé. Cao trào của truyện là hình ảnh người bà hiện lên trong ánh diêm cuối cùng. Bà là người duy nhất từng yêu thương và chở che cho em, là biểu tượng của tình thân và lòng nhân hậu. Khi cô bé van xin được theo bà, đó không chỉ là lời cầu cứu tuyệt vọng, mà còn là khát vọng được thoát khỏi cuộc sống đói rét, cô đơn nơi trần thế. Cái chết của em vì thế không chỉ là một bi kịch, mà còn được cảm nhận như một sự giải thoát, một cuộc đoàn tụ đầy ánh sáng trong thế giới của yêu thương và niềm tin. Thành công của “Cô bé bán diêm” còn nằm ở nghệ thuật kể chuyện nhẹ nhàng, giàu sức gợi, kết hợp tinh tế giữa hiện thực khắc nghiệt và thế giới mộng tưởng. Andersen không miêu tả cái chết của cô bé bằng những lời lẽ bi lụy, mà để nỗi đau thấm dần qua những hình ảnh đối lập và những chi tiết nhỏ giàu ám ảnh. Chính sự tiết chế ấy khiến câu chuyện trở nên sâu sắc và day dứt hơn trong lòng người đọc. “Cô bé bán diêm” không chỉ là câu chuyện về số phận một đứa trẻ nghèo, mà còn là lời thức tỉnh lương tri con người. Truyện nhắc nhở mỗi chúng ta rằng, giữa một xã hội tưởng chừng ấm áp và đủ đầy, vẫn có những mảnh đời đang chết dần trong giá lạnh của sự vô cảm. Chỉ khi con người biết yêu thương, sẻ chia và mở lòng với nhau, những bi kịch như cô bé bán diêm mới không còn lặp lại giữa cuộc đời.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #Cobebandiem #andersen #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtruyen
