CHÙM CAM CUỐI MÙA VÀ MỘT ĐỜI BÀ TẢO TẦN QUA “QUẢ NGỌT CUỐI MÙA” CỦA VÕ THANH AN
Trong vòm lá mới chồi non
Chùm cam bà giữ vẫn còn đung đưa
Quả ngon dành tận cuối mùa
Chờ con, phần cháu bà chưa trảy vào
Giêng, hai rét cứa như dao
Nghe tiếng chào mào chống gậy ra trông
Nom đoài rồi lại ngắm đông
Bề lo sương táp, bề phòng chim ăn
Quả vàng nằm giữa cành xuân
Mải mê góp mật, chuyên cần toả hương
Bà ơi! Thương mấy là thương
Vắng con, xa cháu tóc sương da mồi
Bà như quả ngọt chín rồi
Càng thêm tuổi tác, càng tươi lòng vàng
Nguồn: SGK Tiếng Việt 3, tập 1, NXB Giáo dục, 1997 Giữa những khu vườn quê yên ả, có những mùa quả không ồn ào đến rồi đi, mà lặng lẽ chín trong chờ đợi, trong yêu thương. “Quả ngọt cuối mùa” của Võ Thanh An là một bài thơ như thế, không rực rỡ sắc màu nhưng thấm sâu hơi ấm của tình bà cháu. Đọc bài thơ, ta không chỉ thấy một chùm cam vàng cuối vụ, mà còn nhận ra bóng dáng một người bà tảo tần, cả đời chắt chiu những điều ngọt lành nhất để dành cho con cháu. Võ Thanh An viết thơ bằng cảm xúc hiền hậu và giọng điệu thủ thỉ, rất gần với thế giới tuổi thơ. Thơ ông thường không dựng nên những hình ảnh lớn lao, mà lặng lẽ nâng niu những chi tiết đời thường, từ đó làm sáng lên vẻ đẹp của tình thân. Ở “Quả ngọt cuối mùa”, cảm hứng chủ đạo không chỉ là thiên nhiên mà là con người, cụ thể hơn là hình ảnh người bà – biểu tượng của sự hi sinh âm thầm và tình yêu thương bền bỉ. Khổ thơ đầu mở ra một bức tranh vườn quê đầy sức sống:
“Trong vòm lá mới chồi non
Chùm cam bà giữ vẫn còn đung đưa”
Những “vòm lá”, “chồi non” gợi mùa xuân đang về, mang theo nhựa sống tươi mới. Giữa không gian ấy, chùm cam “bà giữ” hiện lên như một điểm nhấn giàu ý nghĩa. Động từ “giữ” không chỉ cho thấy sự chăm nom cẩn thận mà còn hàm chứa tình thương, sự nâng niu. Chùm cam không phải của riêng thiên nhiên, mà đã trở thành một phần trong đời sống tình cảm của bà. Sang những câu thơ tiếp theo, đức hi sinh của người bà được thể hiện rõ nét:
“Quả ngon dành tận cuối mùa
Chờ con, phần cháu bà chưa trảy vào”
Bà không hái quả khi cam vừa chín, mà đợi đến “cuối mùa”, đợi con, đợi cháu. Cách dành dụm ấy rất quen thuộc trong đời sống người bà nơi thôn quê: luôn nhường phần ngon cho con cháu, luôn để mình ở phía sau. Quả cam lúc này đã vượt ra khỏi ý nghĩa vật chất, trở thành biểu tượng của tấm lòng nhẫn nại, thương yêu và bao dung. Cái rét cuối đông làm nổi bật hơn sự tảo tần của bà:
“Giêng, hai rét cứa như dao
Nghe tiếng chào mào chống gậy ra trông”
So sánh “rét cứa như dao” khiến cái lạnh trở nên sắc buốt, khắc nghiệt. Trong hoàn cảnh ấy, hình ảnh bà “chống gậy ra trông” chùm cam khiến người đọc không khỏi chạnh lòng. Bà yếu đi theo năm tháng, nhưng sự lo lắng cho cây trái, cho phần quà dành con cháu thì chưa bao giờ vơi cạn. Từng cái “nom đoài”, “ngắm đông” là từng vòng lo âu, sợ sương táp, sợ chim ăn, sợ mất đi điều ngọt ngào dành cho gia đình. Quả cam được khắc họa như kết tinh của sự cần mẫn:
“Quả vàng nằm giữa cành xuân
Mải mê góp mật, chuyên cần toả hương”
Những từ ngữ “mải mê”, “chuyên cần” vừa miêu tả quá trình quả chín, vừa gợi liên tưởng đến cuộc đời của bà. Như quả cam tích tụ nắng gió để dâng hương ngọt, bà cũng âm thầm gom góp cả đời hi sinh để nuôi dưỡng con cháu. Thiên nhiên và con người soi chiếu vào nhau, làm nổi bật vẻ đẹp của lao động, của nhẫn nại và yêu thương. Đến những câu thơ cuối, cảm xúc dâng trào thành lời gọi tha thiết:
“Bà ơi! Thương mấy là thương
Vắng con, xa cháu tóc sương da mồi”
Tiếng gọi “Bà ơi!” vang lên giản dị mà xúc động, như một lời thổn thức từ trái tim người cháu. Thời gian đã in dấu lên “tóc sương da mồi”, nhưng không thể làm nhạt đi tình yêu thương của bà. Và hình ảnh so sánh ở cuối bài trở thành điểm lắng sâu sắc nhất:
“Bà như quả ngọt chín rồi
Càng thêm tuổi tác, càng tươi lòng vàng”
Bà được ví như “quả ngọt cuối mùa”, càng già càng đằm, càng trải qua năm tháng càng sáng lên vẻ đẹp của nhân hậu và hi sinh. Đây không chỉ là lời ngợi ca người bà, mà còn là lời tri ân dành cho những con người đã âm thầm làm ngọt cuộc đời bằng chính tuổi xuân của mình. “Quả ngọt cuối mùa” là một bài thơ nhẹ nhàng nhưng giàu sức lay động. Bằng hình ảnh mộc mạc, ngôn ngữ giản dị và cảm xúc chân thành, Võ Thanh An đã khắc họa thành công hình ảnh người bà Việt Nam tảo tần, hiền hậu. Bài thơ không chỉ giúp người đọc cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên quê nhà, mà còn nhắc ta biết trân trọng những yêu thương lặng lẽ, đang âm thầm chín lên trong mái ấm gia đình. Không ồn ào, không cầu kỳ, bài thơ giống như chính người bà trong thơ: lặng lẽ, bền bỉ và ngọt lành. Đó là thứ “quả ngọt” không chỉ chín trên cành, mà còn chín trong ký ức và trái tim mỗi người đọc.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #quangotcuoimua #vothanhan #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
