“TỔ QUỐC VÀO XUÂN” CỦA BÙI MINH HUỆ – KHI TỔ QUỐC ĐI VÀO MÙA XUÂN CỦA KÝ ỨC VÀ TRUYỀN THỐNG
Tổ quốc là tiếng ầu ơ của mẹ
Rặng tre rì rào, ngọn gió nồm nam
Tổ quốc xanh trong gié lúa cành cam
Trong nắng biển sớm mai, hoàng hôn chiều núi biếc
Đêm trăng lên câu hò da diết
Em xõa tóc xanh, mẹ ngồi giặt áo
Dẫu sông có đi ra biển nào rộng lớn
Cũng bắt đầu từ nguồn suối nơi xa
Tổ quốc là nhà, có bếp lửa ngày xuân
Mối mẹ thẳm trầu cay, vai áo cha sơn bạc
Thịt mỡ bánh chưng, nỗi ước ao một thời khó nhọc
Rộn rã cối chày náo nức những làng quê
Tổ quốc là nơi những người lính không về
Đem tuổi xuân hòa vào cùng cây cỏ
Lời hẹn ước hòa bình, lửa đôi dang dở
Cho hôm nay xuân thắm nở đầy hoa
Đường rộng mở, thế giới thành bao la
Xin đừng quên Tổ quốc nhiều gian khó
Còn bánh chưng Lang Liêu, đào mai còn vui nở
Tổ quốc vào xuân nối tiếp những mùa xuân
(Tạp chí Hồng Lĩnh, số 211, Hội Liên hiệp Nghệ thuật Hà Tĩnh, 2024, tr.29) Trong dòng chảy văn chương Việt Nam, Tổ quốc luôn là một đề tài lớn, nhưng mỗi nhà thơ lại tìm đến bằng một con đường riêng. Có người gọi Tổ quốc bằng những trang sử hào hùng, có người khắc họa bằng biểu tượng thiêng liêng, lại có người lặng lẽ trở về với những gì bình dị nhất của đời sống. Với “Tổ quốc vào xuân”, Bùi Minh Huệ đã lựa chọn con đường thứ ba: nhìn Tổ quốc từ ký ức gia đình, từ phong tục làng quê, từ những hi sinh âm thầm đã làm nên mùa xuân hôm nay. Bài thơ không chỉ là khúc ca mừng xuân đất nước, mà còn là lời nhắc nhở sâu xa về cội nguồn, truyền thống và trách nhiệm của con người trong thời đại mới. Là một cây bút thơ đương đại giàu ý thức văn hóa, Bùi Minh Huệ thường hướng ngòi bút về những giá trị bền vững của dân tộc: quê hương, gia đình, lịch sử và ký ức cộng đồng. Thơ ông không ồn ào, không lên gân, mà thấm sâu bằng giọng điệu trữ tình suy tư. “Tổ quốc vào xuân” tiêu biểu cho phong cách ấy khi Tổ quốc không hiện lên như một khái niệm trừu tượng, mà được cảm nhận qua những hình ảnh rất gần gũi, rất đời, để từ đó mở ra chiều sâu tư tưởng mang ý nghĩa lâu dài. Khổ thơ đầu mở ra một cách định nghĩa Tổ quốc đầy xúc động:
Tổ quốc là tiếng ầu ơ của mẹ
Rặng tre rì rào, ngọn gió nồm nam
Tổ quốc xanh trong gié lúa cành cam
Trong nắng biển sớm mai, hoàng hôn chiều núi biếc
Tổ quốc trước hết là tiếng ru của mẹ – âm thanh nguyên sơ nuôi dưỡng tâm hồn mỗi con người từ thuở nằm nôi. Những hình ảnh rặng tre, gió nồm nam gợi lên không gian làng quê thân thuộc, nơi lưu giữ bản sắc văn hóa Việt Nam. Không gian ấy tiếp tục được mở rộng theo chiều dài đất nước, từ đồng bằng đến biển núi. Màu xanh của gié lúa, cành cam không chỉ là sắc màu thiên nhiên, mà còn là biểu tượng của sự sống, của niềm tin và sức bền dân tộc. Tổ quốc vì thế hiện lên vừa cụ thể, vừa mang chiều sâu văn hóa – lịch sử. Sang khổ thơ thứ hai, Tổ quốc được cảm nhận từ chiều sâu truyền thống và quy luật cội nguồn:
Đêm trăng lên câu hò da diết
Em xõa tóc xanh, mẹ ngồi giặt áo
Dẫu sông có đi ra biển nào rộng lớn
Cũng bắt đầu từ nguồn suối nơi xa
Những hình ảnh sinh hoạt đời thường trong đêm trăng gợi lên không gian văn hóa dân gian êm đềm, giàu chất trữ tình. Trong dòng chảy ấy, câu thơ về con sông mang ý nghĩa triết lí sâu sắc: dù con người có đi xa đến đâu, có hội nhập với thế giới rộng lớn đến mức nào, thì cội nguồn vẫn là điểm khởi đầu không thể quên. Đó là lời nhắc nhở thấm thía về đạo lý uống nước nhớ nguồn, về mối quan hệ bền chặt giữa cá nhân và Tổ quốc. Khổ thơ thứ ba đưa Tổ quốc trở về không gian gia đình và phong tục ngày Tết cổ truyền:
Tổ quốc là nhà, có bếp lửa ngày xuân
Mối mẹ thẳm trầu cay, vai áo cha sơn bạc
Thịt mỡ bánh chưng, nỗi ước ao một thời khó nhọc
Rộn rã cối chày náo nức những làng quê
Hình ảnh bếp lửa ngày xuân gợi hơi ấm sum vầy, nơi Tổ quốc hiện hữu trong từng mái nhà. Vai áo cha sơn bạc, trầu cay của mẹ là dấu vết của những năm tháng lam lũ, hi sinh thầm lặng. Bánh chưng, cối chày không chỉ gợi không khí Tết, mà còn gợi cả một quá khứ khó khăn, nơi con người Việt Nam biết chắt chiu, bền bỉ để giữ gìn nếp sống và truyền thống. Tổ quốc ở đây không tách rời đời sống, mà chính là đời sống được kết tinh qua bao thế hệ. Tuy nhiên, Tổ quốc không chỉ được xây dựng từ những ngày bình yên, mà còn từ những mất mát không thể bù đắp:
Tổ quốc là nơi những người lính không về
Đem tuổi xuân hòa vào cùng cây cỏ
Lời hẹn ước hòa bình, lửa đôi dang dở
Cho hôm nay xuân thắm nở đầy hoa
Giọng thơ lắng xuống, mang sắc thái trang nghiêm và xúc động. Những người lính hi sinh được nhắc đến không bằng bi kịch dữ dội, mà bằng sự thầm lặng đau xót. Tuổi xuân của họ đã hòa vào đất nước, để mùa xuân hôm nay được trọn vẹn. Chính những hi sinh ấy đã làm nên chiều sâu nhân văn cho bài thơ, giúp người đọc nhận ra: hòa bình và hạnh phúc không phải điều tự nhiên có được, mà là thành quả của bao máu xương đã gửi lại chiến trường. Khổ thơ cuối là lời nhắn gửi mang tính thức tỉnh trong bối cảnh hội nhập:
Đường rộng mở, thế giới thành bao la
Xin đừng quên Tổ quốc nhiều gian khó
Còn bánh chưng Lang Liêu, đào mai còn vui nở
Tổ quốc vào xuân nối tiếp những mùa xuân
Khi đất nước bước ra thế giới rộng lớn, nhà thơ nhắc nhở con người không được lãng quên quá khứ và truyền thống. Hình ảnh bánh chưng Lang Liêu, đào mai ngày Tết khẳng định sự tiếp nối văn hóa dân tộc qua các thế hệ. Tổ quốc vào xuân không chỉ là một khoảnh khắc của hiện tại, mà là sự tiếp nối bền bỉ của lịch sử, của những mùa xuân đã qua và những mùa xuân sẽ đến. Có thể nói, “Tổ quốc vào xuân” là một bài thơ giàu chất trữ tình, kết hợp hài hòa giữa cảm xúc cá nhân và ý thức cộng đồng. Bằng hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi, giọng thơ nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, Bùi Minh Huệ đã giúp người đọc nhận ra: Tổ quốc không ở đâu xa, mà hiện hữu trong tiếng ru, bếp lửa, phong tục, trong cả những hi sinh lặng thầm của quá khứ. Khi con người biết trân trọng cội nguồn và sống có trách nhiệm với hiện tại, thì Tổ quốc sẽ mãi mãi vào xuân.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #toquocvaoxuan #buiminhhue #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
