KHI TÂM HỒN MỞ CỬA, CUỘC SỐNG HÓA MÊNH MANG TRONG TIẾNG HÁT CỦA TRƯƠNG ANH TÚ
Trái đất này sẽ nhỏ
Nếu chẳng ngắm bầu trời
Bầu trời này sẽ nhỏ
Nếu chẳng ngắm mây trôi.
Tôi có ngôi nhà nhỏ
Cửa mở khắp phương trời
Sáng nghe mặt trời dậy
Đêm vàng ánh trăng rơi.
Tôi có con thuyền nhỏ
Neo bến giữa biển đời
Mênh mang, mênh mang sóng
Dâng buồm lên chơi vơi.
Tôi mang nụ cười nhỏ
Hồn nhiên trong mắt mơ
Tôi yêu cuộc sống này
Không hẹp như bàn tay.
(Dẫn theo Trắng mây tóc mẹ, Trương Anh Tú, NXB Kim Đồng, 2024, tr. 48-49) Cuộc sống chỉ thực sự rộng lớn khi con người biết mở lòng đón nhận vẻ đẹp của thế giới xung quanh. Khi ta biết ngước nhìn bầu trời, lắng nghe nhịp thở của thiên nhiên và giữ cho mình một tâm hồn trong trẻo, cuộc đời sẽ không còn chật hẹp. Bài thơ “Tiếng hát” của Trương Anh Tú là một khúc ca nhẹ nhàng như thế, cất lên từ những điều nhỏ bé nhưng mang theo một triết lí sống sâu sắc về sự rộng mở của tâm hồn và niềm yêu đời tha thiết. Trương Anh Tú là cây bút quen thuộc của văn học thiếu nhi Việt Nam đương đại. Thơ ông thường giàu nhạc tính, hình ảnh giản dị mà giàu sức gợi, hướng con người đến lối sống tích cực, trong trẻo. “Tiếng hát” là một bài thơ tiêu biểu cho phong cách ấy khi không kể một câu chuyện cụ thể, mà mở ra một không gian cảm xúc và suy ngẫm, nơi cái “nhỏ” của đời sống được nâng lên thành cái “lớn” của tinh thần. Ngay ở khổ thơ mở đầu, tác giả đã đặt ra một cách nhìn mới mẻ về thế giới:
Trái đất này sẽ nhỏ
Nếu chẳng ngắm bầu trời
Bầu trời này sẽ nhỏ
Nếu chẳng ngắm mây trôi.
Những câu thơ mang cấu trúc song hành, lặp lại cụm từ “sẽ nhỏ”, tạo nên nhịp điệu chậm rãi, suy tư. Trái đất và bầu trời vốn mênh mông, nhưng qua cảm nhận của con người, chúng có thể trở nên “nhỏ” nếu ta không biết quan sát, không biết thưởng thức vẻ đẹp của thiên nhiên. Ở đây, cái “nhỏ” không nằm ở không gian, mà nằm trong tầm nhìn và tâm hồn con người. Bài thơ vì thế mở ra một triết lí nhẹ nhàng: thế giới rộng hay hẹp phụ thuộc vào cách ta sống và cảm nhận. Từ suy ngẫm mang tính khái quát, bài thơ chuyển sang những hình ảnh gần gũi, thân quen của đời sống cá nhân:
Tôi có ngôi nhà nhỏ
Cửa mở khắp phương trời
Sáng nghe mặt trời dậy
Đêm vàng ánh trăng rơi.
Ngôi nhà “nhỏ” nhưng lại có “cửa mở khắp phương trời”, một hình ảnh giàu tính biểu tượng. Đó không chỉ là không gian vật chất, mà còn là tâm thế sống cởi mở, sẵn sàng đón nhận ánh sáng, thiên nhiên và nhịp điệu của vũ trụ. Hình ảnh “mặt trời dậy”, “ánh trăng rơi” khiến thời gian trở nên mềm mại, ấm áp, cho thấy con người sống hòa hợp với thiên nhiên và tìm thấy niềm vui trong những khoảnh khắc bình dị nhất. Không dừng lại ở mái nhà, tác giả tiếp tục mở rộng không gian sống bằng hình ảnh con thuyền:
Tôi có con thuyền nhỏ
Neo bến giữa biển đời
Mênh mang, mênh mang sóng
Dâng buồm lên chơi vơi.
Con thuyền nhỏ giữa “biển đời” mênh mang là ẩn dụ cho con người trong hành trình sống. Cuộc đời rộng lớn, nhiều thử thách, nhưng con người không thu mình sợ hãi mà “dâng buồm”, chủ động bước ra đối diện. Từ láy “mênh mang” được lặp lại hai lần vừa gợi sự bao la của cuộc sống, vừa tạo âm hưởng ngân nga, đúng với tinh thần “tiếng hát” mà bài thơ mang theo. Trong cái chơi vơi ấy, con người vẫn giữ được niềm tin và sự lạc quan. Khổ thơ cuối là nơi cảm xúc và tư tưởng của bài thơ được kết tinh:
Tôi mang nụ cười nhỏ
Hồn nhiên trong mắt mơ
Tôi yêu cuộc sống này
Không hẹp như bàn tay.
“Nụ cười nhỏ” và “mắt mơ” là những hình ảnh gợi sự trong trẻo, hồn nhiên. Chính thái độ sống tích cực ấy đã giúp con người yêu cuộc sống một cách trọn vẹn. Câu thơ cuối mang ý nghĩa khẳng định mạnh mẽ: cuộc sống không hẹp, chỉ có lòng người tự thu hẹp mình. Khi biết yêu thương, mơ ước và mở lòng, cuộc đời sẽ trở nên rộng lớn hơn rất nhiều. Xét về nghệ thuật, “Tiếng hát” gây ấn tượng bởi cấu trúc chặt chẽ mà giàu tính nhạc. Hệ thống hình ảnh “nhỏ” được lặp đi lặp lại xuyên suốt bài thơ không tạo cảm giác thu hẹp, trái lại còn mở ra chiều sâu tư tưởng về sự rộng lớn của tâm hồn con người. Các biện pháp điệp ngữ, ẩn dụ và từ láy như “mênh mang”, “chơi vơi” được sử dụng tinh tế, tạo nên nhịp thơ êm ái, ngân nga như một khúc hát đúng với nhan đề tác phẩm. Giọng thơ nhẹ nhàng, trong trẻo nhưng ẩn chứa triết lí sống sâu sắc, giúp bài thơ vừa gần gũi với bạn đọc trẻ, vừa đủ độ lắng để người đọc trưởng thành suy ngẫm. “Tiếng hát” là một bài thơ nhẹ nhàng nhưng giàu chiều sâu triết lí. Bằng những hình ảnh giản dị, giọng điệu trong sáng và nhạc tính êm ái, Trương Anh Tú đã gửi gắm thông điệp về lối sống rộng mở, yêu đời và hòa hợp với thiên nhiên. Bài thơ giống như một khúc hát nhỏ, nhưng dư âm của nó lại đủ sức đánh thức trong người đọc niềm tin vào vẻ đẹp của cuộc sống và giá trị của một tâm hồn biết ngước nhìn, biết mơ ước và biết yêu thương.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #trangmaytocme #truonganhtu #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
