Tuổi thơ luôn là quãng thời gian đẹp đẽ nhất trong cuộc đời mỗi con người, nơi những điều giản dị nhất cũng có thể trở thành phép màu nếu ta biết cảm nhận bằng trái tim. Bài thơ “Nói với em” của Vũ Quần Phương không chỉ là một bài thơ dành cho thiếu nhi, mà còn là một bức tranh tinh khôi về thế giới trẻ thơ, nơi thiên nhiên cất lên những bản nhạc dịu dàng, nơi những câu chuyện cổ tích mở ra những giấc mơ kỳ diệu, và quan trọng hơn hết, nơi tình yêu thương gia đình luôn là điều ấm áp nhất. Với giọng điệu thủ thỉ như một lời tâm tình, bài thơ khơi gợi trong lòng người đọc những rung cảm sâu xa về cách trân trọng cuộc sống, biết lắng nghe, biết tưởng tượng và biết yêu thương. Đó là một bài học nhẹ nhàng nhưng sâu sắc, được gửi gắm qua những vần thơ giản dị mà giàu ý nghĩa. Hãy cùng cô Diệu Thu khám phá bài thơ này.
Bài thơ “Nói với em” của Vũ Quần Phương là một khúc nhạc dịu dàng về tuổi thơ, về những điều giản dị nhưng diệu kỳ mà con người có thể cảm nhận được nếu biết lắng nghe và trân trọng cuộc sống xung quanh. Không cầu kỳ hoa mỹ, bài thơ mở ra bằng một lời thủ thỉ nhẹ nhàng, như một người anh, người chị đang âu yếm dặn dò em nhỏ, khơi gợi trong tâm hồn non nớt ấy một cách nhìn thế giới thật trong trẻo và đầy cảm xúc.
Nhà thơ bắt đầu bằng hình ảnh khu vườn trong làn gió lộng, nơi thiên nhiên cất lên những thanh âm tinh tế mà chỉ khi nhắm mắt lại, người ta mới có thể cảm nhận trọn vẹn:
“Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió,
Sẽ được nghe thấy tiếng chim hay,
Tiếng lích chích chim sâu trong lá,
Con chìa vôi vừa hót vừa bay.”
Chỉ bốn câu thơ ngắn gọn nhưng đã vẽ nên một không gian tràn ngập sức sống. Trong khu vườn ấy, gió thổi qua tán lá xào xạc, những chú chim sâu lích chích trên cành, con chìa vôi vừa bay vừa hót. Đó là một thế giới bình dị nhưng đầy màu sắc, một thế giới mà bất kỳ ai cũng có thể cảm nhận, miễn là biết nhắm mắt lại để lắng nghe. Nhắm mắt không phải để che đi mà để mở ra một cánh cửa khác, cánh cửa của tâm hồn, nơi mọi âm thanh trở nên rõ nét hơn, nơi con người có thể cảm nhận thiên nhiên bằng tất cả sự tinh tế của mình.
Từ những âm thanh của thiên nhiên, nhà thơ đưa người đọc đến một thế giới khác—thế giới cổ tích, thế giới của những giấc mơ tuổi thơ đầy diệu kỳ:
“Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện,
Sẽ được nhìn thấy các bà tiên,
Thấy chú bé đi hài bảy dặm,
Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền.”
Điều đặc biệt ở đây là một sự chuyển đổi tinh tế giữa thính giác và thị giác. Nếu như ở khổ thơ đầu tiên, nhắm mắt lại giúp ta nghe được tiếng chim, thì ở khổ thơ này, nhắm mắt lại giúp ta thấy được những hình ảnh trong truyện cổ tích. Những bà tiên hiền hậu, chú bé mang hài bảy dặm, quả thị thơm dịu dàng, cô Tấm nhân hậu, tất cả hiện lên sống động trong tâm trí đứa trẻ đang chìm vào giọng kể ấm áp của bà. Ở đây, nhà thơ không đơn thuần chỉ nhắc đến những nhân vật cổ tích quen thuộc, mà còn ca ngợi giá trị của những câu chuyện dân gian. Những lời kể của bà không chỉ giúp trẻ em giải trí mà còn nuôi dưỡng trong tâm hồn chúng lòng nhân hậu, niềm tin vào cái thiện và những ước mơ đẹp đẽ.
Nhưng bài thơ không chỉ dừng lại ở thiên nhiên hay cổ tích, mà đi xa hơn, về với tình yêu thương gia đình, về sự biết ơn đối với cha mẹ:
“Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ,
Đã nuôi em khôn lớn từng ngày,
Tay bồng bế, sớm khuya vất vả,
Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.”
Ở đây, nhà thơ không còn nói về những điều thần tiên nữa, mà quay về với một hiện thực ấm áp và xúc động. Khi nhắm mắt nghĩ về cha mẹ, đứa trẻ sẽ nhận ra những vất vả mà bấy lâu nay mình chưa từng để ý. Đó là đôi tay bế ẵm nâng niu, là những sớm hôm lặng lẽ lo toan, là những hy sinh âm thầm mà cha mẹ dành cho con. Điều đáng chú ý là câu thơ cuối: “Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.” Nếu như ở hai khổ thơ trước, nhắm mắt là để cảm nhận và tưởng tượng, thì đến đây, nhắm mắt lại là để suy ngẫm, để rồi khi mở mắt ra, em nhỏ ấy sẽ hiểu và trân trọng cha mẹ mình nhiều hơn. Nhắm mắt để nhìn rõ hơn, và rồi mở mắt ra để sống một cách ý nghĩa hơn, đó chính là thông điệp mà nhà thơ muốn gửi gắm.
Bài thơ “Nói với em” không có những triết lý cao siêu hay những hình ảnh phức tạp, nhưng chính sự giản dị ấy lại làm nên sức mạnh của nó. Với lời thơ nhẹ nhàng, giọng điệu ân cần như một lời dặn dò, bài thơ vừa khơi gợi trí tưởng tượng của trẻ thơ, vừa gieo vào lòng chúng những bài học sâu sắc. Đọc bài thơ, ta không chỉ thấy được vẻ đẹp của thiên nhiên, sự kỳ diệu của truyện cổ tích, mà còn cảm nhận được tình yêu thương gia đình và ý nghĩa của lòng biết ơn. Đó chính là điều làm nên sức sống của “Nói với em”, một bài thơ nhỏ nhưng chứa đựng những giá trị lớn lao.
Cảm ơn các em đã dành thời gian đón đọc bài viết của cô Diệu Thu. Hi vọng rằng những kiến thức này sẽ giúp các em thêm yêu thích môn văn hơn. Nếu thấy bài viết ý nghĩa và hữu ích, đừng quên chia sẻ với bạn bè để mọi người cùng học hỏi và khám phá thêm những điều thú vị từ văn học nhé!
Trung tâm luyện thi văn cô Diệu Thu hiện có các lớp văn Online từ lớp 6 đến lớp 12, được giảng dạy bởi đội ngũ Tiến sĩ, Thạc sĩ và Giáo viên giỏi với nhiều năm kinh nghiệm. Phương pháp giảng dạy độc đáo bằng công thức sẽ giúp các em dễ dàng nắm vững kiến thức và yêu thích môn văn hơn. Rất mong được đồng hành cùng các em trên hành trình học tập và phát triển kỹ năng văn học!
Liên hệ: Cô giáo Lê Trần Diệu Thu – Thạc sĩ lý luận và Phương pháp giảng dạy Bộ môn Ngữ văn – 0973602995
#nguvan #vanhoc #hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu
Website: https://letrandieuthu.com/