MÙA XUÂN Ở LẠI TRONG LÒNG NGƯỜI TRONG “MÙA CHIM ÉN BAY” CỦA DIỆP MINH TUYỀN
Khi gió đồng thơm ngát
Hương lúa chín ngọt ngào
Rợp trời chim én liệng
Cho lòng anh nôn nao
Tiếng chim vườn xôn xao
Sắc hoa vàng ngây ngất
Nắng trời đường tươm mật
Nên bỗng vàng long lanh
Cây nẩy đầy chồi xanh
Nhiều như niềm khát vọng
Mây trắng bay yên lành
Đẹp như điều mơ mộng
Em chợt đến bên anh
Dịu dàng như cơn gió
Và lòng anh để ngỏ
Cho tình em mơn man
Em là cánh én mỏng
Chao xuống giữa đời anh
Cho lòng anh xao động
Thành mùa xuân ngọt ngào
Én về én lại xa
Mùa xuân không ở lại
Bên anh em gần mãi
Nên đời vẫn xuân trào
(1979) Có những mùa xuân không đến từ lịch thời gian, mà khẽ khàng nảy nở trong lòng người khi sự sống và yêu thương chạm vào nhau. Trong thơ ca, mùa xuân thường gắn với khởi đầu, với hi vọng và tái sinh, nhưng không phải mùa xuân nào cũng được gọi tên bằng sắc hoa hay tiết trời. Với Diệp Minh Tuyền, mùa xuân cất cánh từ một cánh chim én mỏng, từ nhịp rung rất khẽ của trái tim trước thiên nhiên và tình yêu. Bài thơ “Mùa chim én bay” vì thế không chỉ là bức tranh tả cảnh xuân, mà là bản hòa ca dịu dàng giữa đất trời, con người và những rung động yêu thương sâu kín. Là nhà thơ trưởng thành trong giai đoạn sau 1975, Diệp Minh Tuyền mang vào thơ mình giọng điệu trong trẻo, giàu chất trữ tình và hướng nội. Thơ ông không ồn ào, không bi kịch, mà lắng sâu vào những cảm giác đời thường rất mực tinh tế. “Mùa chim én bay” (1979) tiêu biểu cho phong cách ấy: thiên nhiên hiện lên như một không gian cảm xúc, nơi mỗi chuyển động của cảnh vật đều vọng lại nhịp đập của trái tim con người. Khổ thơ mở đầu đưa người đọc bước vào không gian đồng quê ngập tràn hương sắc:
Khi gió đồng thơm ngát
Hương lúa chín ngọt ngào
Rợp trời chim én liệng
Cho lòng anh nôn nao
Mùa xuân hiện ra trước hết bằng cảm giác: mùi thơm của gió đồng, vị ngọt của lúa chín. Đó là những hương vị rất đời, rất gần, gợi cảm giác no đủ và bình yên. Trên nền cảnh ấy, hình ảnh chim én xuất hiện như tín hiệu của mùa xuân, của sự sống đang hồi sinh. “Rợp trời chim én liệng” không chỉ gợi một không gian rộn ràng mà còn đánh thức “lòng anh nôn nao” như trạng thái xao xuyến rất người, rất tình, khi thiên nhiên đã kịp chạm vào cảm xúc. Sang khổ thơ thứ hai, bức tranh xuân được mở rộng bằng ánh sáng và âm thanh:
Tiếng chim vườn xôn xao
Sắc hoa vàng ngây ngất
Nắng trời đường tươm mật
Nên bỗng vàng long lanh
Thiên nhiên hiện lên trong trạng thái căng tràn sinh lực. Âm thanh “xôn xao”, sắc hoa “ngây ngất”, ánh nắng “tươm mật” tạo nên một thế giới lung linh, ấm áp. Mùa xuân ở đây không chỉ được nhìn thấy, mà còn được cảm nhận bằng xúc giác và vị giác. Cảnh vật như được phủ một lớp mật ngọt, khiến cuộc sống trở nên mềm mại, đáng yêu và đáng sống hơn. Khổ thơ thứ ba đưa mạch cảm xúc từ vẻ đẹp ngoại cảnh sang tầng biểu tượng:
Cây nẩy đầy chồi xanh
Nhiều như niềm khát vọng
Mây trắng bay yên lành
Đẹp như điều mơ mộng
Chồi xanh không chỉ là dấu hiệu của thiên nhiên mà đã trở thành ẩn dụ cho “niềm khát vọng” của con người. Mây trắng “bay yên lành” gợi ước mơ giản dị về một cuộc sống bình an, thanh thản. Thiên nhiên lúc này không còn là phông nền, mà là tấm gương phản chiếu đời sống nội tâm. Mùa xuân vì thế mang chiều sâu triết lí: mùa của hi vọng, của mơ mộng và hướng thiện. Bước ngoặt cảm xúc của bài thơ nằm ở sự xuất hiện của “em”:
Em chợt đến bên anh
Dịu dàng như cơn gió
Và lòng anh để ngỏ
Cho tình em mơn man
Sự xuất hiện của em nhẹ nhàng như một làn gió xuân, không ồn ào, không đột ngột. Tình yêu đến trong trạng thái tự nhiên, khiến “lòng anh để ngỏ”, tức là một trái tim sẵn sàng đón nhận, tin yêu và trao gửi. Tình yêu trong “Mùa chim én bay” không dữ dội, mà thấm dần, đủ sâu để làm rung động nhưng không gây tổn thương. Đến khổ thơ tiếp theo, hình ảnh chim én được nâng lên thành biểu tượng của người con gái:
Em là cánh én mỏng
Chao xuống giữa đời anh
Cho lòng anh xao động
Thành mùa xuân ngọt ngào
Cánh én mỏng manh nhưng mang theo mùa xuân. Em bước vào đời anh, biến những xao động riêng tư thành “mùa xuân ngọt ngào”. Mùa xuân lúc này không còn là khái niệm của thiên nhiên, mà là trạng thái tinh thần nơi tình yêu trở thành nguồn sống, nguồn tái sinh cho con người. Khổ thơ cuối khép lại bài thơ bằng một suy ngẫm nhẹ nhàng mà sâu sắc về thời gian và tình yêu:
Én về én lại xa
Mùa xuân không ở lại
Bên anh em gần mãi
Nên đời vẫn xuân trào
Chim én có thể bay đi, mùa xuân của đất trời có thể qua, nhưng tình yêu thì ở lại. Chính tình yêu đã chiến thắng sự hữu hạn của thời gian, khiến “đời vẫn xuân trào”. Đó là quan niệm nhân văn đẹp đẽ: khi con người biết giữ gìn yêu thương, mùa xuân sẽ không bao giờ tắt trong tâm hồn. Về nghệ thuật, “Mùa chim én bay” mang giọng điệu trữ tình dịu nhẹ, hình ảnh trong sáng, ngôn ngữ giàu nhạc tính. Các biện pháp so sánh, ẩn dụ được sử dụng tinh tế, giúp thiên nhiên và con người hòa làm một. Bài thơ không tìm đến những cảm xúc cực đoan, mà lặng lẽ gieo vào lòng người đọc niềm tin vào sự sống và tình yêu. “Mùa chim én bay” không chỉ là bài thơ viết về mùa xuân, mà là bài thơ viết về khả năng giữ mùa xuân ở lại trong lòng người. Qua hình ảnh chim én và tình yêu, Diệp Minh Tuyền đã gửi gắm một thông điệp bền bỉ: khi con người biết mở lòng yêu thương, thì giữa những biến thiên của đời sống, mùa xuân vẫn có thể nở hoa rất lâu trong tâm hồn.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #muachimenbay #diepminhtuyen #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
