“LÀM MẸ” CỦA NGUYỄN NGỌC TƯ – KHI TÌNH NGƯỜI VƯỢT LÊN HUYẾT THỐNG
“Bây giờ chưa hết tháng ba nhưng mỗi tối từ chợ về, dì Diệu đã tranh thủ ngồi may đồ cho em bé. Đã biết là con gái nên bộ nào dì cũng dún bèo cổ, bèo tay, bèo lai áo… coi rất dễ thương ngộ mắt. (….) Dì vừa làm vừa tủm tỉm cười một mình, rồi vui quá xá là vui, một mình vui không hết, dì Diệu khoe:
– Tui sắp có con gái rồi nghen.
Một người dòm lom com vô cái eo thon thả của dì rồi cười:
– Nói chơi hoài, có thấy bầu bì gì đâu…
Dì Diệu cười ngặt nghẽo, cười đến khi cái mũi thon thon xinh xẻo của dì ửng đỏ lên:
– Bốn mươi mấy tuổi rồi, bầu bì gì nữa. Tui xin con nuôi. (….)
(Lược một đoạn: Vì có một khối u nhỏ trong người, dì Diệu không thể có con. Dù chú Đức, chồng dì chỉ cần hai vợ chồng sống hạnh phúc nhưng dì Diệu luôn canh cánh trong lòng. Chị Lành là người lao động thuê nhà trong khu, là người phụ nữ quá lứa, khỏe mạnh, chất phác và rất hiền lành. Nhà chị nghèo, đang cần tiền gửi về cho gia đình. Chị Lành đắn đo nhiều lẽ, chị sợ những thâm tình ràng buộc, không làm tròn lời hứa với dì Diệu, sợ bà con dị nghị không chồng lại có con. Chị cần tiền mà cũng cần con… Nhưng vì dì Diệu quá tốt nên chị đồng ý thụ tinh nhân tạo).
Dì Diệu bắt đầu chuẩn bị cho một đứa con ra đời. Dì mua mấy tấm hình em bé về dán trong căn nhà chị Lành. (….) Dì biểu chị Lành phải siêng nhìn để sinh con ra nó sẽ xinh đẹp như thế. Chị Lành thắc mắc:
– Giống trong hình làm chi, giống ba giống má nó là được rồi.
Dì Diệu ngẩn người, ờ, dì bắt đầu nghĩ, đứa bé sinh ra sẽ giống ai, giống chú Đức đẹp người, giống dì trong trẻo, trẻ trung hay giống ……
– Nó sẽ giống cả ba người.
Dì chắc chắn như vậy.
Chị Lành thường lén trốn dì Diệu đi gánh nước. Hồi chưa có bầu thì gánh đầy, bây giờ gánh lưng thùng. Chị muốn gởi về cho má nguyên số tiền đó mà không mẻ một đồng nào. Bây giờ, có con, chị thương má nhiều thiệt nhiều. Dì Diệu có hôm dọn hàng về sớm, thấy chị Lành vắt vẻo đôi thùng trên đường mà lòng xót xa:
– Con của chị em mình giờ là cục máu mỏng manh lắm, em làm vậy không được đâu.
Chị Lành rân rấn nước mắt cái câu “con của chị em mình”. Dì Diệu dỗ, “em mà khóc hoài, em bé sinh ra mặt sẽ buồn cho mà coi”. Rất nhẹ và dịu dàng, lòng hai người đàn bà tự dưng chỉ nghĩ về chỗ đứa con.
(…) Dì Diệu cười, rồi làm như một cơn gió từ đâu xộc tới, tim dì riết lại một nỗi đau. Dì thèm biết bao nhiêu cái cảm giác che chở cho một sinh linh sống trong mình, để được thèm tới cùng, tới chảy nước dãi món ngọt, món chua, để có thể cảm nhận từ trái tim chứ không phải bằng bàn tay đôi bàn chân bé bỏng quẩy đạp bụng mình thon thót. Đó là những thứ cảm giác thiêng liêng không vay mượn, thuê mướn được: cảm giác làm mẹ.(….).
Chỉ còn một tháng hai mươi ngày nữa, đứa bé sẽ ra đời. Dì Diệu tính từng ngày, từng bữa. Chị Lành tính từng ngày từng bữa. Người trông cho mau, người trông đừng bao giờ đến. Dì Diệu cố quên cái vẻ mặt buồn bã, van nài của chị Lành. Chị Lành biết, khi đứa bé ngoe ngoe cất tiếng khóc chào đời, là chị với nó sẽ phải chia lìa. Hợp đồng đã ghi rõ ràng như vậy. Chị thấy thương mình, thương con và thương dì Diệu. Chị rối rít ăn, rối rít ngủ vì biết rằng mai nầy rồi chẳng còn nhau…
Một sáng, chị Lành biến mất.
Dì Diệu kêu chú Đức về, nước mắt ròng ròng khi thấy bóng chồng qua cửa. Chú đau lòng bảo thôi bỏ đi, dì Diệu cãi, “em bỏ không đành, anh à”. Chú cũng thấy rằng bỏ không được. Máu mủ ruột ràng mình mà bỏ sao được. Hai người đi tìm xơ bơ xấc bấc. Không có, không gặp. Dì Diệu về quê, bà mẹ già chị Lành tay run bẩy, vừa đau vừa xót.
– Vậy ra nó không nói gì với cô sao… Tui hay tin nó hư hỏng, tôi từ nó rồi, tui tính bỏ nó luôn, nhưng thiệt tình tui thương nó lắm, phải nó về, tui cũng nuôi.
Dì Diệu lau nước mắt cho mẹ chị Lành, lòng nghĩ, làm sao mình lại để ra nông nỗi nầy. Dì không tiếc tiền của, công sức, dì cũng không tiếc tình thương dồn đắp cho chị Lành, dì chỉ cảm thấy xót xa cho mình “làm người thì ai lại đi giành con với người ta”, dì luôn dằn vặt vậy.
Dì Diệu bỏ sạp vải tối ngày chạy xe long rong ngoài đường để may ra tìm được bóng người …
Khi đã không trông chờ gì, một ngày, khi mở cửa, dì Diệu nhìn thấy chị Lành đang ngồi ngoài hàng ba và khóc.
Những người có tình có nghĩa, dễ gì bỏ được nhau.
Dì Diệu cắn cho môi vằn đỏ dấu răng, dì ôm chị Lành vào lòng rất chặt. Dì cảm nhận được từ trái tim bàn chân bé bỏng của đứa bé đang lòi chòi. Nó háo hức nằm giữa hai tấm lòng của hai bà mẹ.
Dì Diệu đi lấy tờ hợp đồng ra và đốt cháy thành một tờ tro mỏng. Đôi khi người ta hay bày chuyện nầy chuyện nọ để làm xao động cuộc đời đang hết sức yên bình, lãng nhách vậy đó…”
(Làm mẹ – Nguyễn Ngọc Tư) Có những câu chuyện chỉ thật sự chạm đến con người khi ta đã đủ từng trải để hiểu rằng yêu thương không phải lúc nào cũng đi cùng quyền sở hữu. Trong văn xuôi đương đại Việt Nam, Nguyễn Ngọc Tư là cây bút đặc biệt khi luôn lựa chọn những phận người nhỏ bé, những tình cảm âm thầm và những nỗi đau không ồn ào để kể chuyện về con người. Truyện ngắn “Làm mẹ” không dựng nên một bi kịch dữ dội, mà lặng lẽ mở ra hành trình đối diện với bản năng mẫu tử, với khát khao làm mẹ và với sự hy sinh đến tận cùng của tình người. Tác phẩm giống như một lời thì thầm buồn, nơi làm mẹ không chỉ là sinh thành, mà là học cách yêu thương và buông tay đúng lúc. Văn xuôi Nguyễn Ngọc Tư mang đậm chất tự sự trữ tình, ít kịch tính bề mặt nhưng giàu xung động nội tâm. Nhà văn không đẩy câu chuyện đến những cao trào gay gắt, mà để cảm xúc lan tỏa qua những chi tiết đời thường: mũi kim, tấm vải, đôi thùng nước, tờ hợp đồng. Trong “Làm mẹ”, cốt truyện được triển khai chậm rãi theo hành trình chuẩn bị đón một sinh linh chào đời, song song với đó là sự lớn dần của những giằng xé tinh thần. Chính nhịp kể nhẹ và đều ấy khiến truyện giống như một dòng suy tưởng về tình mẫu tử, nơi mỗi bước đi của nhân vật đều thấm đẫm yêu thương lẫn đau đớn. Điểm xuất phát của truyện là khát khao làm mẹ của dì Diệu, một người phụ nữ không thể sinh con. Ngay từ những chi tiết đầu, hình ảnh dì Diệu ngồi may quần áo em bé, dún bèo cổ, bèo tay, vừa làm vừa cười một mình đã gợi lên một niềm hạnh phúc rất đàn bà, rất bản năng. Dì yêu đứa trẻ ngay cả khi nó chưa hiện hữu, yêu bằng sự tưởng tượng, bằng nỗi mong chờ âm thầm. Niềm vui ấy trong trẻo nhưng cũng mong manh, bởi nó được xây dựng trên một thiếu hụt lớn: dì không thể mang thai, không thể cảm nhận sự sống lớn dần trong chính cơ thể mình. Sự xuất hiện của chị Lành làm cho câu chuyện mở ra một chiều sâu khác của tình mẫu tử. Chị Lành là người phụ nữ nghèo, hiền lành, mang thai không chỉ vì tiền mà dần vì tình thương dành cho đứa con trong bụng. Khi chị gánh nước, nhịn ăn, gom góp từng đồng gửi về cho mẹ, tình mẫu tử nơi chị hiện lên một cách bản năng, tự nhiên và đau đớn. Chi tiết chị rưng rưng nước mắt khi nghe câu “con của chị em mình” cho thấy sự hình thành một mối dây ràng buộc không thể cắt rời. Đứa trẻ ấy không chỉ là kết quả của một thỏa thuận, mà đã trở thành sinh linh gắn bó máu thịt với cả hai người phụ nữ. Tuy nhiên, càng gần đến ngày sinh, mâu thuẫn nội tâm của hai người mẹ càng trở nên gay gắt. Dì Diệu đếm từng ngày mong con ra đời, trong khi chị Lành lại sợ hãi khoảnh khắc phải chia lìa. Sự biến mất của chị Lành không phải là hành động bội ước, mà là biểu hiện cao nhất của bản năng làm mẹ: không đủ can đảm trao con cho người khác. Nguyễn Ngọc Tư không phán xét, không kết tội, mà để người đọc tự cảm nhận nỗi đau của cả hai phía, khi yêu thương đã vượt khỏi ranh giới của lý trí và giấy tờ. Cao trào cảm xúc của truyện nằm ở sự lựa chọn của dì Diệu khi tìm lại được chị Lành. Trước quyền lợi chính đáng của mình, dì Diệu lại chọn cách buông tay. Hành động đốt tờ hợp đồng là một chi tiết mang sức nặng biểu tượng sâu sắc: đó là khoảnh khắc tình người chiến thắng mọi ràng buộc pháp lý. Dì Diệu nhận ra rằng làm mẹ không thể xây dựng trên sự giành giật nỗi đau của người khác. Khi ôm chị Lành vào lòng và cảm nhận bàn chân bé bỏng của đứa trẻ đang cựa quậy giữa “hai tấm lòng của hai bà mẹ”, dì đã hoàn tất hành trình làm mẹ của mình bằng sự hy sinh cao cả nhất. Qua “Làm mẹ”, Nguyễn Ngọc Tư đã mở rộng khái niệm tình mẫu tử ra ngoài giới hạn sinh học. Làm mẹ không chỉ là mang nặng đẻ đau, mà là biết yêu thương đến mức chấp nhận mất mát, biết đặt hạnh phúc của người khác lên trên khát khao của bản thân. Truyện khép lại nhẹ nhàng nhưng ám ảnh, để lại trong lòng người đọc một câu hỏi lặng lẽ: phải chăng giá trị lớn nhất của con người không nằm ở việc nắm giữ, mà ở khả năng buông tay đúng lúc? “Làm mẹ” vì thế không chỉ là câu chuyện về một đứa trẻ chưa kịp chào đời, mà là câu chuyện về sự trưởng thành của những tâm hồn đàn bà trong yêu thương và đau khổ. Bằng giọng văn mộc mạc, nhân hậu và giàu chiều sâu nhân văn, Nguyễn Ngọc Tư đã trao cho người đọc một bài học lặng lẽ mà thấm thía: đôi khi, làm mẹ chính là dám không nhận về mình điều mà trái tim khát khao nhất.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #lamme #nguyenngoctu #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtruyen
