HƯỚNG DẪN VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ HÌNH ẢNH VÀ CẤU TỨ CỦA BÀI THƠ
Trong đề thi Ngữ văn, dạng bài phân tích đánh giá hình ảnh và cấu tứ của bài thơ thường khiến nhiều học sinh lúng túng. Các em dễ rơi vào hai cực đoan: hoặc chỉ phân tích hình ảnh rời rạc mà quên mất cấu tứ, hoặc nói cấu tứ rất chung chung mà không gắn với hình ảnh cụ thể. Thực chất, hình ảnh và cấu tứ không tồn tại tách rời, mà gắn bó chặt chẽ với nhau để tạo nên linh hồn của bài thơ. Vì vậy, muốn làm tốt dạng bài này, học sinh cần nắm chắc cách triển khai bài viết theo tư duy hệ thống. I. DÀN Ý CHUNG CẦN NẮM
1. Mở bài
Ở phần mở bài, học sinh cần:
– Dẫn dắt ngắn gọn vào vai trò của hình ảnh và cấu tứ trong thơ ca
– Giới thiệu tác giả, tác phẩm
– Xác định rõ vấn đề nghị luận: phân tích và đánh giá hình ảnh cùng cấu tứ của bài thơ
– Mở bài không cần dài, nhưng phải cho thấy em hiểu đề đang hỏi về phương diện nghệ thuật, không chỉ là nội dung cảm xúc thông thường. 2. Thân bài
a. Khái quát chung
Đây là phần đặt nền cho toàn bộ bài viết.
– Về tác giả: Học sinh nêu ngắn gọn vị trí, phong cách nghệ thuật tiêu biểu của tác giả, đặc biệt là những nét liên quan trực tiếp đến cách xây dựng hình ảnh và tổ chức bài thơ.
– Về tác phẩm: Giới thiệu hoàn cảnh sáng tác nếu có, đề tài, cảm hứng chủ đạo và nội dung khái quát của bài thơ. Phần này giúp người chấm hiểu được bối cảnh hình thành cấu tứ của tác phẩm. b. Phân tích và đánh giá cấu tứ của bài thơ
– Đây là trọng tâm quan trọng nhất, học sinh không được làm qua loa.
– Hiểu đúng khái niệm cấu tứ
– Cấu tứ là cách nhà thơ tổ chức mạch cảm xúc, sắp xếp hình ảnh và triển khai ý tưởng trong bài thơ. Đây chính là xương sống chi phối toàn bộ tác phẩm.
– Cấu tứ thể hiện qua hệ thống hình ảnh
Học sinh cần làm rõ:
– Những hình ảnh chủ đạo của bài thơ
– Thế giới nghệ thuật mà các hình ảnh ấy gợi ra
– Trình tự sắp xếp hình ảnh theo không gian, thời gian hoặc cảm xúc
– Sự gắn kết giữa các hình ảnh trong toàn bài
– Mạch cảm xúc trữ tình: Theo dõi sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình từ đầu đến cuối bài thơ, chỉ ra các điểm chuyển biến quan trọng và ý nghĩa của sự chuyển biến ấy.
– Đánh giá vai trò của cấu tứ: Cấu tứ có góp phần làm nổi bật hình tượng trữ tình không, có thể hiện được nét sáng tạo riêng của nhà thơ không. c. Phân tích hình ảnh trung tâm
– Học sinh chỉ nên chọn một đến hai hình ảnh tiêu biểu.
– Xác định hình ảnh trung tâm xuyên suốt bài thơ
– Phân tích ý nghĩa gợi tả, gợi cảm và tính biểu tượng
– Chỉ ra mối liên hệ giữa hình ảnh và tâm trạng nhân vật trữ tình
– Tránh phân tích dàn trải, liệt kê hình ảnh rời rạc. d. Liên hệ mở rộng
Liên hệ ngắn gọn với:
– Một bài thơ cùng đề tài
– Hoặc cùng hình ảnh trung tâm
– Hoặc cùng cách tổ chức cấu tứ
– Mục đích là làm nổi bật giá trị riêng của bài thơ đang phân tích. e. Đánh giá đặc sắc nội dung và nghệ thuật
– Nội dung: thế giới cảm xúc, tư tưởng, thông điệp của bài thơ
– Nghệ thuật: thể thơ, ngôn ngữ, hình ảnh, giọng điệu, đặc biệt nhấn mạnh cấu tứ 3. Kết bài
– Khẳng định vai trò và ý nghĩa của hình ảnh và cấu tứ trong bài thơ
– Nêu cảm nhận hoặc đánh giá chung về giá trị tác phẩm và tài năng tác giả LƯU Ý CHO HỌC SINH
– Không tách rời hình ảnh và cấu tứ khi phân tích
– Không kể lại nội dung bài thơ
– Tránh nhận xét chung chung, thiếu dẫn chứng
– Luôn gắn phân tích nghệ thuật với cảm xúc và tư tưởng của nhân vật trữ tình Nắm vững cách làm này, học sinh sẽ chủ động và tự tin hơn khi gặp dạng bài phân tích hình ảnh và cấu tứ trong thơ.
———————————-
Học Văn cô Diệu Thu – Hệ sinh thái học văn toàn diện, dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #phantichtho #caututho
