HƯỚNG DẪN KĨ NĂNG SO SÁNH HAI TÁC PHẨM TRUYỆN TRONG NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
So sánh hai tác phẩm truyện là một dạng bài nghị luận văn học nâng cao, đòi hỏi người viết không chỉ nắm vững từng tác phẩm riêng lẻ mà còn biết đặt chúng trong mối quan hệ đối chiếu để làm nổi bật giá trị nội dung, nghệ thuật và phong cách sáng tác của mỗi nhà văn. Muốn làm tốt dạng bài này, người viết cần tuân thủ những yêu cầu và kĩ năng cơ bản sau:
I. YÊU CẦU CỐT LÕI CỦA DẠNG BÀI
Khi làm bài nghị luận so sánh hai tác phẩm truyện, cần đảm bảo:
– Nêu rõ vấn đề cần so sánh, đánh giá, đồng thời giới thiệu khái quát hai tác phẩm, hai tác giả.
– Xây dựng tiêu chí so sánh rõ ràng, tránh so sánh lan man, cảm tính.
– Phân tích điểm giống và điểm khác trên cả hai phương diện nội dung và nghệ thuật.
– Đưa ra nhận xét, đánh giá chính xác, phù hợp với đặc trưng thể loại và phong cách sáng tác của từng nhà văn.
– Chỉ ra ý nghĩa của việc so sánh, qua đó khẳng định giá trị và đóng góp của mỗi tác phẩm đối với nền văn học. II. DÀN Ý VÀ KĨ NĂNG TRIỂN KHAI CỤ THỂ
1. MỞ BÀI
– Dẫn dắt vấn đề một cách tự nhiên, có thể từ đề tài chung, giai đoạn văn học hoặc cảm hứng nghệ thuật.
– Giới thiệu tên hai tác phẩm, hai tác giả.
– Nêu vấn đề cần so sánh (chủ đề, hình tượng nhân vật, giá trị nhân đạo, nghệ thuật trần thuật,…).
Lưu ý: Mở bài cần ngắn gọn, rõ hướng so sánh, tránh kể lể dài dòng.
2. THÂN BÀI
a. Đoạn khái quát chung
Giới thiệu vài nét tiêu biểu về hai tác giả (vị trí, phong cách, đóng góp), nếu đề bài yêu cầu.
Giới thiệu khái quát hai tác phẩm:
– Hoàn cảnh ra đời.
– Đề tài, cốt truyện, nhân vật trung tâm.
– Khái quát ban đầu về điểm tương đồng và khác biệt giữa hai tác phẩm để định hướng cho phần phân tích sâu.
b. Luận điểm 1: Điểm giống nhau
Giống nhau về nội dung:
– Đề tài, chủ đề phản ánh.
– Hình tượng nhân vật trung tâm.
– Giá trị hiện thực, giá trị nhân đạo mà hai tác phẩm cùng hướng tới.
Giống nhau về nghệ thuật:
– Ngôi kể, điểm nhìn trần thuật.
– Kết cấu truyện, tình huống truyện.
– Nghệ thuật xây dựng nhân vật, ngôn ngữ, giọng điệu. Kĩ năng: Không chỉ liệt kê mà cần phân tích ngắn gọn, dẫn chứng tiêu biểu từ cả hai tác phẩm.
c. Luận điểm 2: Điểm khác nhau
Khác nhau về nội dung:
– Ở tác phẩm thứ nhất: tư tưởng chủ đề, số phận và vẻ đẹp nhân vật có nét riêng gì?
– Ở tác phẩm thứ hai: có điểm khác biệt nào trong cách nhìn hiện thực, cách thể hiện giá trị nhân đạo?
Khác nhau về nghệ thuật:
– Sự khác biệt trong ngôi kể, điểm nhìn.
– Cách xây dựng cốt truyện, kết cấu.
– Ngôn ngữ, giọng điệu mang dấu ấn phong cách riêng của mỗi tác giả. Kĩ năng quan trọng: So sánh phải đặt hai tác phẩm song song, tránh phân tích tách rời từng tác phẩm như hai bài riêng biệt.
d. Luận điểm 3: Lí giải và nêu ý nghĩa
Lí giải nguyên nhân giống – khác:
– Bối cảnh lịch sử – xã hội.
– Đặc trưng thi pháp của giai đoạn văn học.
– Phong cách nghệ thuật, quan niệm sáng tác của từng nhà văn.
Ý nghĩa của sự tương đồng và khác biệt:
– Thể hiện xu hướng chung của thời đại.
– Khẳng định sự đa dạng, độc đáo trong phong cách nghệ thuật.
– Làm phong phú diện mạo nền văn học dân tộc.
e. Đoạn đánh giá
– Đánh giá khái quát sự tương đồng, khác biệt giữa hai tác phẩm.
– Khẳng định giá trị riêng và đóng góp của mỗi tác phẩm, mỗi tác giả đối với văn học.
3. KẾT BÀI
– Khẳng định ý nghĩa của việc so sánh, đánh giá hai tác phẩm truyện.
– Có thể bày tỏ ấn tượng hoặc cảm nhận cá nhân, tạo dư âm cho bài viết. III. MỘT SỐ LƯU Ý QUAN TRỌNG
– Luôn bám sát tiêu chí so sánh đã xác định.
– Cân đối dung lượng giữa hai tác phẩm.
– Tránh kể lại cốt truyện.
– Ưu tiên nhận xét, đánh giá hơn là liệt kê kiến thức.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #nguvan #vanhoc #nghiluanvanhoc #kynangsosanh #sosanhtruyen #NLVH
