NHỮNG RỄ CÂY CẮM SÂU TRONG KÝ ỨC TUỔI THƠ TRONG TRUYỆN NGẮN “CON MUỐN LÀM MỘT CÁI CÂY”
Đây là mùa đầu tiên cây ổi trước nhà thăng Bum bât ngờ ra hoa, bói qua. Đo qua là một sự kiện không hề nhỏ trong khu phố nhỏ này. Mấy năm trước cây ôi hầu như không ra trái (…). Mẹ đã mấy lần xúi ba chặt đi vì nghĩ đó là cây ổi điếc (…).
Ở phố, người ta chị trồng được những cái cây be bé, xinh xinh. Khoảnh đất trước nhà tô dân phố đề nghị trồng hoa, ví dụ như là hoa bằng lăng, vừa cho bóng mát, vừa có hoa rất đẹp… Ông nội Bum kế, lúc bà tố trưởng dân phố nói vậy, ai nây cũng chi nhớ tới cây băng lăng. Và thế là một con phố dọc dài những cây hoa băng lăng rất duyên. Lúc đo mẹ mang bâu, ông đã nghĩ tới một cây ôi. Một cây ối có vẻ lạc lõng nhưng cũng không hê làm mất duyên con đường vì phía trước ông vẫn trồng bằng lăng, phịa trong sân nhà mới là chỗ đứng của cây ổi. Là bởi vì hồi nhỏ ba Bum vô cùng thích ổi, có thể ở suốt ngày chuyền từ cành này qua cành nọ và ngồi hàng ngày trên chạc ba cây hóng gió (…). Hệt mùa hè thì người ba nó giống một con sóc đen trùi trũi hơn hẳn đám bạn. Ông muốn trồng ổi vì muốn có một cây như cái cây sum sê trong vườn nhà khi xưa để cho đứa nhỏ trong bụng mẹ sau khi chào đời có nơi leo trèo như ba nó. Với một đứa con trai nhỏ, chỉ cây ôi thôi cũng đã là thiên đương.
(…) Thăng Bum đã kê cho tụi bạn nghe câu chuyện ây cả trăm lân. Nó tự hào khoe thêm, ngày mới hai, ba tuổi nó đã biết cùng ông bắt sâu cho cây, vì thế cây mới có thể trưởng thành như này.
Dĩ nhiên là vì có tao mới có cây ổi đầy trái này cho tụi mày ăn – Mũi nó hêch lên, mặt kênh kênh nhưng không đứa nào thấy ghét vì hương ổi chín tỏa lan trong sân nhà nó ngọt lịm. Nó lại là thằng bé cực thảo ăn với bạn bè.
Cây ổi của nhà thằng Bum có vẻ đẹp kỳ lạ nhất trái đất vì ông đã cố ý bấm cho cây, tỏa ra nhiều cành cao thấp vũng chãi. Thằng Bum và bè bạn là trẻ con lớn lên ở phố nhưng vẫn có khả năng chuyên từ cành này qua cành khác nhẹ như sóc. Hái và chia nhau những trái chín thơm lừng. Ông nội bắc một chiêc ghê đâu ra sân, rất gần cây ôi, ngồi nghe đài, đánh mắt nhìn theo trông chừng, cười rất hiền lành.
“Con muốn làm một cái cây. Con muốn làm cây ổi trong sân nhà cũ của con. Con muốn luôn bên đám bạn leo trèo mùa ổi chín và thấy ông con ngồi cười hiền lành bên gốc ôi..”
Một ngày kia, thăng Bum viêt như thê trong bài văn cô giáo ra đê: “Em hãy nói về ước mơ của mình”. Cô nói, câu văn Bum viêt còn chưa thật chuân nhưng điều ây không quan trọng băng việc nó làm cô cảm động rơi nước mắt. Cô bắt gặp sự cô đơn và tình cám sâu sắc của nó trong ước muốn làm một cái cây.
Cây ôi trong sân nhà cũ, nó đã nhớ bao năm mà chăng có dịp nào đê nói ra. Đó là khi ba mẹ nó chuyển từ Sài Gòn xuống Vũng Tàu, để phù hợp với công việc kinh doanh du lịch của ba. Nhà cũ nơi con phô nhỏ đã bán sau ngày mãn tang ông nội. Tât cả đồ đoàn dọn dẹp ra đi, chỉ có cây ôi ngôi lại trong sân trầm tư, lặng lẽ. Lúc ấy Bum chỉ ước ao răng có thê đê tât cả đô đoàn của nó ở lại mà mang được cây ôi đi theo. Mẹ nói không thê nào đưa một cái cây đi theo khi nó đã ngần ấy năm căm sâu rê vào lòng đât. Và vì thê, lâu thật lâu rồi nó không có dịp gặp lại cái cây ây. Có lân lên Sài Gòn, nó xin ba ghé qua thăm lại cây ôi, gặp lại đám bạn hàng ngày vân cùng nhau leo trèo. Ba quá bận bịu nên không kịp đáp ứng mong muốn của nó…
Khi cô giáo điện thoại nói với mẹ về một cái cây, mẹ và ba đã ngay lập tức bàn nhau trồng một cây ổi trong sân nhà. Ba bắt đầu suy nghĩ về việc bấm cành khi cây ổi bén rễ sao cho khi nó lớn lên sẽ có những cành cao cành thấp thật dễ cho lũ trẻ leo trèo. Mẹ nói với Bum về kế hoạch sẽ mời những người bạn thân ngày xưa đến chơi và cùng nhau trèo hái, chia nhau những trái ôi thơm lừng và ngọt lịm. Sài Gòn có quá xa Vùng Tàu đâu, đám bạn của Bum chỉ lên xe cười nói ríu rít vài câu chuyện là đã đên nơi rồi. Phố cũ và phố mới thực ra sẽ chẳng cách xa khi mà vẫn nhớ về nhau.
Thằng Bum cười toe toét mà mắt nó rưng rưng nước. Nó bỗng như nghe tiếng cười khanh khách, tiếng chòng ghẹo nhau của lũ bạn và nụ cười hiền hậu của ông trôi theo hương ôi chín ngọt lành…
(Võ Thu Hương, “Góc nhỏ yêu thương”, NXB Kim Đồng, 2018) Văn chương của Võ Thu Hương không tìm đến những bi kịch lớn lao hay những xung đột dữ dội, mà thường khởi phát từ những chi tiết rất nhỏ trong đời sống thường ngày: một góc sân, một cái cây, một miền ký ức tuổi thơ. Truyện ngắn “Con muốn làm một cái cây” là một tác phẩm như thế. Không kịch tính, không biến cố, câu chuyện lặng lẽ dẫn người đọc đi vào thế giới nội tâm của một đứa trẻ, nơi tình thân, ký ức và nỗi nhớ âm thầm đan cài vào nhau, tạo nên một dư âm sâu lắng và bền bỉ. Võ Thu Hương là cây bút chuyên viết cho thiếu nhi và tuổi mới lớn, nhưng văn chương của chị không khép lại trong sự hồn nhiên đơn thuần. Các tác phẩm của Võ Thu Hương thường chạm đến những rung động tinh tế trong tâm hồn trẻ nhỏ, đồng thời gợi mở những vấn đề giàu ý nghĩa nhân văn về gia đình, ký ức và sự trưởng thành. Truyện ngắn “Con muốn làm một cái cây”, in trong tập Góc nhỏ yêu thương (NXB Kim Đồng, 2018), là một sáng tác tiêu biểu cho phong cách ấy: nhẹ nhàng, trong trẻo nhưng ẩn chứa chiều sâu cảm xúc, khiến cả trẻ em lẫn người lớn đều có thể tìm thấy chính mình trong câu chuyện. Trung tâm của truyện là hình ảnh cây ổi, một chi tiết tưởng như quen thuộc nhưng mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Cây ổi không chỉ là một thực thể thiên nhiên mà còn là nơi neo giữ ký ức gia đình. Nó được ông nội Bum trồng với tất cả yêu thương, gửi gắm vào đó tuổi thơ của người con trai ngày trước và mong ước cho đứa cháu chưa chào đời. Dưới bàn tay chăm chút của ông, cây ổi được bấm cành, uốn tán để trở thành không gian vui chơi cho trẻ nhỏ. Vì thế, cây ổi hiện lên như một “thiên đường” tuổi thơ, nơi kết tinh của yêu thương, che chở và gắn bó bền chặt. Nhân vật ông nội được khắc họa bằng những nét chấm phá giản dị nhưng giàu sức gợi. Ông không xuất hiện với lời nói dài dòng, không trực tiếp bộc lộ tình cảm, mà yêu thương bằng hành động âm thầm: trồng cây vì cháu, ngồi trên chiếc ghế đẩu trông chừng lũ trẻ leo trèo, nở nụ cười hiền lành giữa hương ổi chín. Ông chính là linh hồn của ngôi nhà cũ, là điểm tựa tinh thần vững chắc cho Bum. Khi ông mất, khoảng trống ông để lại không chỉ là sự vắng mặt của một con người, mà là sự đứt gãy của một miền ký ức êm đềm. Nhân vật Bum hiện lên với vẻ hồn nhiên, trong trẻo nhưng mang chiều sâu cảm xúc đáng suy ngẫm. Bum tự hào về cây ổi, về những năm tháng cùng ông bắt sâu, chăm cây; em hào phóng chia sẻ những trái ổi chín cho bạn bè. Ở Bum, người đọc bắt gặp một tâm hồn trẻ thơ gắn bó tha thiết với những gì thân thuộc. Nhưng phía sau sự hồn nhiên ấy là một nỗi nhớ âm thầm khi Bum phải rời xa ngôi nhà cũ, rời xa cây ổi và ông nội để chuyển đến một không gian sống mới. Chính trong bối cảnh ấy, ước mơ “con muốn làm một cái cây” xuất hiện như một điểm lắng đầy ám ảnh của truyện. Bum không ước trở thành người nổi tiếng hay đạt được những thành tựu lớn lao; em chỉ muốn làm cây ổi trong sân nhà cũ được ở lại với bạn bè, với ông nội, với những ngày hè đầy nắng gió. Ước mơ ấy thoạt nghe có vẻ ngây ngô, nhưng lại chứa đựng một nỗi cô đơn sâu sắc: nỗi khao khát được ở lại với quá khứ, được níu giữ những điều đã mất. Qua đó, Võ Thu Hương tinh tế chạm đến tâm hồn trẻ nhỏ, những con người thường ít có quyền lựa chọn trước những đổi thay của cuộc sống. Không gian đối lập giữa phố cũ và phố mới cũng góp phần làm nổi bật chiều sâu chủ đề của tác phẩm. Phố cũ gắn với cây ổi, với bạn bè, với ông nội, một không gian của ký ức và gắn bó. Phố mới ở Vũng Tàu tuy tiện nghi hơn nhưng ban đầu lại thiếu vắng hơi ấm tinh thần. Tuy nhiên, truyện không khép lại trong cảm giác mất mát. Quyết định của ba mẹ Bum trồng một cây ổi mới đã mở ra sự tiếp nối yêu thương: ký ức không bị xóa bỏ mà được chuyển dịch, tái tạo trong một hình hài khác. Từ đó, truyện gửi gắm một thông điệp nhân văn nhẹ nhàng: khoảng cách địa lý không thể chia cắt những gắn bó chân thành. Khi con người còn nhớ về nhau, còn trân trọng ký ức chung, thì phố cũ và phố mới “thực ra sẽ chẳng cách xa”. Cây ổi mới không thay thế hoàn toàn cây ổi cũ, nhưng nó cho thấy khả năng hồi sinh của yêu thương, khả năng con người mang theo ký ức để tiếp tục sống, tiếp tục gắn bó trong những không gian khác nhau. Về nghệ thuật, truyện ngắn được viết bằng giọng văn trong trẻo, chậm rãi, giàu chất miêu tả và tiết chế cảm xúc. Võ Thu Hương không đẩy cao bi kịch, không khai thác nước mắt, mà để cảm xúc tự thấm qua những chi tiết đời thường: hương ổi chín, chiếc ghế đẩu, nụ cười hiền của ông. Chính sự giản dị ấy tạo nên sức lay động bền lâu cho tác phẩm. Có thể nói, “Con muốn làm một cái cây” không chỉ là câu chuyện về một ước mơ trẻ thơ, mà còn là bản ghi chép tinh tế về ký ức, tình thân và nỗi cô đơn trong quá trình trưởng thành. Truyện nhắc người đọc rằng: ai trong chúng ta cũng từng có một “cái cây” của riêng mình trong ký ức như nơi lưu giữ yêu thương và chở che tâm hồn. Và chính việc trân trọng những góc nhỏ ấy sẽ giúp con người sống nhân hậu, sâu sắc hơn giữa những đổi thay không ngừng của đời sống.
Nguồn ảnh minh họa: Sưu tầm
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #conmuonlammotcaicay #vothuhuong #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtruyen
