LỚN THÀNH NGƯỜI TỪ HÌNH BÓNG QUÊ HƯƠNG QUA “CẢM ƠN ĐẤT NƯỚC” CỦA HUỲNH THANH HỒNG
Tôi chưa từng đi qua chiến tranh
Chưa thấy hết sự hy sinh của bao người ngã xuống
Thuở quê hương còn gồng gánh nỗi đau.
Tôi lớn lên từ rẫy mía, bờ ao Thả cánh diều bay
Lội đồng hái bông súng trắng Mẹ nuôi tôi dãi dầu mưa nắng
Lặn lội thân cò quãng vắng đồng xa.
Tôi lớn lên từ những khúc dân ca Khoan nhặt tiếng đờn kìm
Ngân nga sáo trúc
Đêm Trung thu say sưa nghe bà kể Chú Cuội một mình ngồi gốc cây đa.
Thời gian qua
Xin cám ơn đất nước
Bom đạn mấy mươi năm vẫn lúa reo, sóng hát
Còn vọng vang với những câu Kiều Trong từng ngần ấy những thương yêu Tiếng mẹ ru hời
Điệu hò thánh thót
Mang hình bóng quê hương tôi lớn thành người
Đất nước của tôi ơi!
Vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh.
(In trong Bến quê, NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh, 2006)
Chú thích:
Huỳnh Thanh Hồng (1964 – 2007) quê ở Vĩnh Long, là hội viên Hội Nhà báo, hội viên Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Vĩnh Long. Huỳnh Thanh Hồng là một gương mặt văn nghệ được nhiều người yêu mến, nổi tiếng với men thơ nồng say. Thơ anh, nồng nàn tình yêu với quê hương xứ sở. Anh thổi vào những bài thơ của mình một men say rất lạ, dễ chạnh lòng, sâu lắng và cũng rất đỗi tự hào về quê hương, đất nước, một đất nước chịu nhiều đau thương mà vẫn quật cường, với những tấm lòng bình dị, thủy chung. Huỳnh Thanh Hồng đã xuất bản các tập thơ: Thương nhớ người dưng (tập thơ, NXB Cửu Long, 1991), Lời của dòng sông (tập thơ, 2003), Bến quê (tập thơ – NXB Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 2006) …
Bài thơ Cảm ơn Đất nước trích trong tập Bến quê là một tác phẩm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật thơ Huỳnh Thanh Hồng. Không phải ai sinh ra trong hòa bình cũng hiểu hết giá trị của hòa bình. Chỉ khi con người biết nhìn lại những gì mình được thừa hưởng từ ruộng đồng, tiếng hát, đến những giấc ngủ yên lành. Từ đó ta mới nhận ra phía sau đó là bóng dáng của cả một dân tộc từng “gồng gánh nỗi đau”. Bài thơ “Cảm ơn đất nước” của Huỳnh Thanh Hồng là lời tự vấn và tri ân của thế hệ đi sau: thế hệ chưa đi qua chiến tranh, nhưng lớn lên từ những giá trị mà chiến tranh đã đánh đổi để giữ gìn. Huỳnh Thanh Hồng là một gương mặt thơ giàu cảm xúc của văn học Việt Nam đương đại, quê ở Vĩnh Long, vùng đất đậm đặc phù sa và văn hóa Nam Bộ. Thơ ông thường không cầu kì về hình thức, nhưng nồng nàn tình quê, thấm đẫm ý thức về đất nước, con người và truyền thống. “Cảm ơn đất nước”, trích trong tập Bến quê, là một tác phẩm tiêu biểu cho phong cách ấy, không dựng lên những trang sử hào hùng, mà đi từ ký ức cá nhân để chạm tới chiều sâu của cảm thức dân tộc. Ngay từ những câu thơ mở đầu, tác giả đã lựa chọn một cách tiếp cận chân thành và khiêm nhường đối với lịch sử:
Tôi chưa từng đi qua chiến tranh
Chưa thấy hết sự hy sinh của bao người ngã xuống
Thuở quê hương còn gồng gánh nỗi đau.
Nhà thơ không tự nhận mình là người trong cuộc, càng không nói thay những thế hệ đã hy sinh. Cách nói “chưa từng”, “chưa thấy hết” thể hiện sự ý thức sâu sắc về khoảng cách giữa trải nghiệm cá nhân và mất mát của dân tộc. Hình ảnh “quê hương còn gồng gánh nỗi đau” khiến đất nước hiện lên như một con người mang trên vai những thương tích chiến tranh. Chính từ sự thấu hiểu ấy, lời “cảm ơn” trong bài thơ trở nên chân thực, không sáo rỗng. Từ nền đau thương của lịch sử, bài thơ chuyển mạch sang miền ký ức tuổi thơ, nơi con người được nuôi dưỡng bằng những gì bình dị và thân thương nhất:
Tôi lớn lên từ rẫy mía, bờ ao
Thả cánh diều bay
Lội đồng hái bông súng trắng…
Không gian làng quê Nam Bộ hiện lên qua những hình ảnh rất đỗi quen thuộc: rẫy mía, bờ ao, cánh diều, bông súng trắng. Đó là một tuổi thơ gắn với thiên nhiên, với lao động và sự trong trẻo của đời sống thôn quê. Đặc biệt, hình ảnh người mẹ “dãi dầu mưa nắng”, “lặn lội thân cò quãng vắng đồng xa” vừa gợi sự tảo tần, vừa mang tính biểu tượng cho người mẹ Việt Nam, những con người âm thầm hy sinh để giữ gìn mái ấm và hậu phương của đất nước. Không chỉ lớn lên từ đất đai và lao động, cái “tôi” trữ tình còn trưởng thành trong không gian văn hóa truyền thống:
Tôi lớn lên từ những khúc dân ca
Khoan nhặt tiếng đờn kìm
Ngân nga sáo trúc…
Âm thanh của dân ca, đờn kìm, sáo trúc đã nuôi dưỡng tâm hồn con người từ thuở ấu thơ, tạo nên bản sắc tinh thần bền vững. Những đêm Trung thu nghe bà kể chuyện Chú Cuội không chỉ là kỷ niệm cá nhân, mà còn là biểu tượng cho sự tiếp nối của văn hóa dân gian. Đất nước trong cảm nhận của Huỳnh Thanh Hồng vì thế không chỉ là lãnh thổ hay lịch sử, mà còn là mạch nguồn văn hóa chảy liên tục qua các thế hệ. Khi thời gian lắng lại, cảm xúc trong bài thơ kết tinh thành lời tri ân trực tiếp:
Thời gian qua
Xin cám ơn đất nước.
Câu thơ ngắn, nhịp chậm, như một khoảng dừng để người đọc cùng nhà thơ nhìn lại chặng đường đã qua. Đó là lời cảm ơn dành cho một đất nước đã đi qua bom đạn mà vẫn giữ được sự sống, sự bình yên và những giá trị tinh thần bền bỉ. Sau lời cảm ơn giản dị ấy, mạch thơ mở ra chiều sâu tư tưởng cốt lõi của tác phẩm, nơi hình ảnh đất nước hiện lên trong sự đối lập giàu ý nghĩa giữa chiến tranh và sức sống bền bỉ của văn hóa, con người:
Bom đạn mấy mươi năm vẫn lúa reo, sóng hát
Còn vọng vang với những câu Kiều
Trong từng ngần ấy những thương yêu
Tiếng mẹ ru hời
Điệu hò thánh thót
Mang hình bóng quê hương tôi lớn thành người.
Chiến tranh được gợi lên qua “bom đạn mấy mươi năm”, nhưng không át được âm thanh của sự sống khi “lúa reo, sóng hát” vẫn vang lên bền bỉ. Cách đặt những hình ảnh đối lập ấy cho thấy sức mạnh phi thường của đất nước Việt Nam: bom đạn có thể tàn phá vật chất, nhưng không thể hủy diệt đời sống tinh thần và văn hóa dân tộc. Những câu Kiều, tiếng mẹ ru, điệu hò thánh thót hiện lên như mạch nguồn nuôi dưỡng tâm hồn con người qua bao thế hệ. Chính từ “từng ngần ấy những thương yêu”, cái “tôi” trữ tình không chỉ lớn lên về thể xác mà còn “lớn thành người” trong nhân cách, trong ý thức về cội nguồn. Đất nước vì thế không chỉ là nơi sinh ra, mà còn là không gian văn hóa và tình thương đã làm nên con người Việt Nam bền bỉ, nhân hậu và thủy chung. Bài thơ khép lại bằng một hình ảnh giàu tính biểu tượng và cảm xúc:
Đất nước của tôi ơi!
Vẫn sáng ngời như vầng trăng vành vạnh.
Vầng trăng tròn đầy, sáng trong là biểu tượng cho vẻ đẹp vĩnh cửu của đất nước. Dẫu trải qua đau thương, mất mát, quê hương vẫn giữ được ánh sáng của nhân nghĩa, thủy chung và truyền thống văn hóa. Đó cũng là niềm tin, là niềm tự hào lặng lẽ mà bền bỉ của tác giả dành cho đất nước mình. Xét về nghệ thuật, “Cảm ơn đất nước” gây ấn tượng bởi giọng điệu thủ thỉ, chân thành và cấu trúc cảm xúc mạch lạc. Hình ảnh thơ gần gũi, mang đậm sắc thái Nam Bộ, kết hợp hài hòa giữa ký ức cá nhân và cảm thức cộng đồng. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi, đặc biệt là các biện pháp nhân hóa, liệt kê và đối lập, giúp bài thơ vừa nhẹ nhàng, sâu lắng, vừa thấm đẫm ý nghĩa tri ân. “Cảm ơn đất nước” không phải là bản hùng ca vang dội, mà là lời cảm tạ lặng thầm của một con người lớn lên trong hòa bình. Qua những ký ức đời thường và cảm xúc chân thành, Huỳnh Thanh Hồng đã nhắc nhở mỗi chúng ta biết trân trọng những giá trị bình dị đang có, biết cúi đầu trước những hy sinh thầm lặng đã làm nên đất nước hôm nay. Bài thơ vì thế giống như một lời nhắc nhẹ, yêu nước đôi khi bắt đầu từ sự biết ơn sâu sắc và bền bỉ trong tâm hồn.
———————————-
Học Văn Bằng Công Thức Cùng Cô Diệu Thu: Học văn từ gốc – Công thức dễ dàng
Hotline: 0833.873.089
Địa chỉ: 68 Thụy Phương, Đông Ngạc, Hà Nội
Website: https://letrandieuthu.com
#hocvanbangcongthuc #cogiaodieuthu #hocvancodieuthu #camondatnuoc #huynhthanhhong #vanhoc #phantichvanhoc #nghiluanvanhoc #NLVH #phantichtho
